راهبرد قحطی عمدی با هدف  فشار بر مقاومت فلسطین

جعفر قنادباشی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به سیاست رژیم صهیونیستی در ایجاد قحطی عمدی در غزه از زمان اغاز تجاوزات این رژیم اظهار داشت: این اقدام رژیم صهیونیستی، برای دستیابی به چند هدف اصلی بوده است؛ نخست، تحت فشار قرار دادن جنبش حماس برای کسب امتیاز در مذاکرات، به‌ویژه در موضوع آزادی اسرای رژیم اسرائیل و همچنین وادار کردن حماس به پذیرش شرایط این رژیم در مذاکرات. این محاصره، که به گفته برنامه جهانی غذا، خانواده‌های غزه را در آستانه گرسنگی و قحطی تمام عیار قرار داده، بخشی از راهبرد فشار حداکثری رژیم صهیونیستی برای تضعیف اراده مقاومت است. هدف دوم نیز جلوگیری از پیروزی سیاسی حماس در صورت برقراری آتش‌بس است. به باور این کارشناس، رژیم صهیونیستی نگران است که توقف درگیری‌ها پیش از تحقق اهداف نظامی‌اش، به معنای پیروزی مقاومت در افکار عمومی جهانی و منطقه‌ای باشد. از این رو، قحطی به‌عنوان اهرمی برای حفظ برتری سیاسی و نظامی به کار گرفته شده است.

وی با اشاره به نقش جناح‌های افراطی در کابینه رژیم صهیونیستی، این سیاست را بخشی از یک راهبرد بلندمدت برای خالی کردن غزه از سکنه توصیف می‌کند. این جریان‌ها، که پیش از تشدید درگیری‌های اخیر نیز ایده‌هایی برای تغییر بافت جمعیتی غزه مطرح کرده بودند، قحطی را ابزاری برای ایجاد شرایط غیرقابل‌تحمل برای فلسطینیان می‌دانند تا آن‌ها را به مهاجرت و کوچ اجباری وادار کنند. با این حال، قنادباشی تأکید می‌کند که مقاومت مردم غزه، که ریشه در هویت ملی و دینی آن‌ها دارد، این هدف را تاکنون ناکام گذاشته است. حمایت منطقه‌ای از فلسطین، به‌ویژه از سوی محور مقاومت، نیز توانسته اراده مردم غزه را تقویت کند و مانع از تحقق این راهبرد شود.

نقش جامعه بین‌المللی؛ انفعال یا ناکارآمدی؟

قنادباشی در تحلیل واکنش‌های جهانی، به نقش دوگانه جامعه بین‌المللی اشاره دارد. سازمان ملل و نهادهای وابسته، مانند سازمان خواربار و کشاورزی (فائو)، با انتشار گزارش‌هایی مانند گزارش «سامانه طبقه‌بندی یکپارچه سطح امنیت غذایی»، به بحران قحطی در غزه پرداخته‌اند. این گزارش‌ها، که از خطر بحرانی قحطی برای بیش از دو میلیون نفر خبر می‌دهند، عمق فاجعه‌ای را نشان می‌دهند که از اکتبر ۲۰۲۴ تشدید شده است. با این حال، تصمیم‌گیرندگان اصلی در شورای امنیت، به‌ویژه ایالات متحده، به دلیل حمایت راهبردی از رژیم صهیونیستی، مانع از اقدامات مؤثر علیه این رژیم شده‌اند. به گفته وی، آمریکا، به‌عنوان متحد اصلی رژیم اسرائیل، از تحت فشار قرار دادن این رژیم، که نقش نیابتی آمریکا را به عهده دارد، خودداری می‌کند، زیرا تضعیف این رژیم به معنای کاهش نفوذ واشنگتن در غرب آسیا است.

با وجود موانع یاد شده، این تحلیگر معتقد است که فشارهای افکار عمومی، به‌ویژه در کشورهای اروپایی، در حال تغییر معادلات است. جنبش‌های دانشجویی، رسانه‌های غیررسمی  و اعتراضات مردمی، دولت‌های غربی را در برابر نخبگان و شهروندان خود در موضع دفاعی قرار داده‌اند. اخیراً، پنج کشور اروپایی موضوع به رسمیت شناختن فلسطین را در دستور کار قرار داده‌اند که نشان‌دهنده تأثیر افکار عمومی بر سیاست‌گذاری آنهاست. قنادباشی تأکید می‌کند که گستردگی جنایات رژیم صهیونیستی، اعتراضات جهانی را به سطح بی‌سابقه‌ای رسانده و این رژیم را در برابر فشار‌های سیاسی و زمانی قرار داده است. با این حال، وی هشدار می‌دهد که این اقدامات هنوز به سطحی نرسیده که بتواند مقامات رژیم صهیونیستی و مشخصا نتانیاهو را به توقف سیاست‌هایش وادارد.

سکوت کشورهای عربی و پیامدهای منطقه‌ای 

جعفرقنادباشی در خصوص نقش دولت‌های عربی، به انفعال برخی دولت‌های منطقه اشاره می‌کند. این کشورها، با وجود هویت عربی و فشارهای داخلی، در برابر جنایات رژیم اسرائیل سکوت کرده و حتی همکاری‌های اقتصادی و سیاسی خود را با متحدین این رژیم گسترش داده‌اند. این انفعال، به تضعیف جبهه عربی در حمایت از فلسطین منجر شده و رژیم اسرائیل را در پیگیری سیاست‌هایش جسورتر کرده است. با این حال، برخی کشورهای عربی، مانند اردن، به‌طور علنی با اقدامات رژیم اسرائیل مخالفت کرده‌اند، که می‌تواند زمینه‌ساز تحرکات دیپلماتیک گسترده‌تر باشد. به گفته قنادباشی، این تفاوت در مواضع، نشان‌دهنده شکاف در جبهه عربی است که به نفع رژیم صهیونیستی عمل می‌کند.

راهبردهای مقابله‌ای فلسطینی‌ها و چشم‌انداز آینده

قنادباشی تداوم قحطی عامدانه رژیم صهیونیستی در غزه را به عوامل متعددی وابسته می‌داند. رژیم صهیونیستی با استفاده از اهرم گرسنگی، به دنبال شکستن مقاومت حماس و اجبار آن به پذیرش شرایط خود است. با این حال، به دلیل ماهیت متحد مقاومت و حمایت گسترده مردمی، این هدف دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد. وی تأکید می‌کند که حتی در صورت تحقق برخی اهداف کوتاه‌مدت، مانند آزادی اسرا، رژیم اسرائیل نمی‌تواند به هدف اصلی این رژیم، یعنی حذف کامل حماس، دست یابد. مقاومت مردم غزه، که ریشه در هویت دینی و ملی آن‌ها دارد، این رژیم را در برابر چالشی حل‌نشدنی قرار داده است.

در خصوص نقش نهادهای بین‌المللی، قنادباشی به ناکارآمدی شورای امنیت به دلیل نفوذ آمریکا اشاره می‌کند. با این حال، او معتقد است که محکومیت‌های مکرر در مجمع عمومی سازمان ملل و اقدامات حقوقی، مانند شناسایی مقامات رژیم  به‌عنوان جنایتکار جنگی توسط دادگاه بین‌المللی کیفری، فشارهای قابل‌توجهی ایجاد کرده است. این فشارها، هرچند تاکنون به تغییر رفتار رژیم اسرائیل منجر نشده، محدودیت‌هایی برای این رژیم ایجاد کرده است. وی تأکید می‌کند که رژیم اسرائیل  با توجه به نگرانی‌های پنهان برخی کشورهای غربی و عربی از پیامدهای بلندمدت این بحران، نمی‌تواند به‌طور نامحدود در برابر فشارهای جهانی مقاومت کند.

قنادباشی به نقش دونالد  ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در این معادله نیز اشاره می‌کند. به گفته او، رژیم اسرائیل از حمایت‌های آمریکا بهره‌مند است، اما با تشدید فشارهای جهانی، این حمایت‌ها ممکن است کاهش یابد. رژیم اسرائیل با آگاهی از این محدودیت‌ها، تلاش می‌کند تا پیش از تغییر احتمالی در سیاست‌های آمریکا، به اهداف خود دست یابد. با این حال، این تحلیلگر تأکید می‌کند که مقاومت مردم غزه و حمایت منطقه‌ای از فلسطین، هرگونه پیروزی پایدار برای رژیم اسرائیل را غیرممکن کرده است. او آینده غزه را به توانایی مقاومت در تحمل فشارها و حمایت فزاینده جهانی از فلسطین وابسته می‌داند، که می‌تواند به تدریج معادلات را به نفع مردم این منطقه تغییر دهد. قنادباشی معتقد است که تقویت دیپلماسی منطقه‌ای و استفاده از ظرفیت‌های حقوقی بین‌المللی، مانند شکایت‌های بیشتر در دیوان بین‌المللی دادگستری، می‌تواند به‌عنوان ابزاری موثر برای جلب توجه جهانی به نقض حقوق فلسطینیان باشد.