شورای امنیت در انفعال کامل

محمد صالح صدقیان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «آنچه امروز در شورای امنیت سازمان ملل اتفاق می‌افتد، دیگر ارتباطی با کارکرد واقعی این نهاد ندارد». او با اشاره به انفعال آشکار شورای امنیت در قبال بحران غزه گفت: «شورای امنیت دیگر آن جایگاه سابق را ندارد. در حالیکه این شورا  برای مسئله غزه بارها جلسه برگزار کرده است، اما از آغاز جنگ غزه در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، هیچ بیانیه الزام‌آور و مؤثری از طرف آن صادر نشده است.»

به باور این کارشناس، «این نشست‌ها بیشتر به عرصه‌ای برای جنگ لفظی میان قدرت‌های بزرگ و کشورهای درگیر منطقه‌ای تبدیل شده‌اند؛ صحنه‌ای که هر کشور تنها دیدگاه خود را تکرار می‌کند و هیچ اراده جمعی برای اتخاذ یک تصمیم عملی، وجود ندارد.» او تصریح می‌کند: «شورای امنیت تا کنون، حتی یک‌بار هم رژیم صهیونیستی را بابت جنایت علیه مردم فلسطین محکوم نکرده است. این یعنی مسئله فلسطین عملاً از روی میز شورای امنیت کنار گذاشته شده است.»

بحران غزه و شکاف قدرت در شورای امنیت

صدقیان تحلیل ریشه‌ای‌تری نیز از وضعیت فعلی شورای امنیت ارائه می‌دهد و آن را مرتبط با تحولاتی می‌داند که پس از جنگ اوکراین به‌وجود آمده است. او معتقد است که شکاف میان روسیه و آمریکا، عملاً توان تصمیم‌سازی را از شورای امنیت گرفته و این نهاد به بن‌بست رسیده است. چراکه از منظر این تحلیلگر، «تا پیش از جنگ اوکراین، یک نوع توازن قوا میان روسیه و آمریکا در شورای امنیت وجود داشت. اما با آغاز جنگ، هر قطعنامه‌ای که یکی از این دو کشور ارائه می‌دهد، از سوی دیگری وتو می‌شود.»

به اذعان وی، «در حال حاضر، نه روسیه می‌تواند مصوبه‌ای را پیش ببرد، نه آمریکا. این توازن، شکسته شده و شورای امنیت به لحاظ عملکردی به یک نهاد فلج تبدیل شده است.» به گفته صدقیان، «این بن‌بست قدرت باعث شده حتی در موضوعی به روشنی بحران غزه، که از نظر حقوق بشری و انسانی وضعیت فاجعه‌باری دارد، هیچ اجماع یا اقدام عملی‌ای از سوی شورای امنیت شکل نگیرد.»

در یک ماه گذشته، برخی کشورهای اروپایی از جمله فرانسه، انگلیس، آلمان، هلند، ایرلند، اسپانیا و نروژ اعلام کرده‌اند که کشور فلسطین را به رسمیت می‌شناسند. اما صدقیان این موج را حرکتی نمایشی برای مدیریت فشار افکار عمومی می‌داند.

او می‌گوید: «کشورهایی مثل انگلیس و فرانسه که امروز از به رسمیت شناختن فلسطین حرف می‌زنند، خودشان جزو همان قدرت‌هایی هستند که بخش عمده‌ای از خاک فلسطین را به صهیونیست‌ها تقدیم کردند. حالا معلوم نیست چه دولتی را می‌خواهند به رسمیت بشناسند؟ کدام سرزمین؟ غزه و کرانه باختری یا تحت اشغال است یا هر روز در حال بمباران است. این تصمیم بیشتر شبیه یک بازی سیاسی است برای اینکه چهره خودشان را در میان افکار عمومی جهانی ترمیم کنند.»

از نظر تحلیلگر ارشد جهان عرب، «هیچ‌یک از این کشورهای اروپایی، تعریف روشنی از دولت فلسطین ارائه نکرده‌اند». از همین رو، صدقیان این پرسش را مطرح می‌کند: «آیا منظورشان دولتی است که قرار است در غزه و کرانه باختری شکل بگیرد؟ یا شاید به دنبال ایجاد دولتی در خارج از مرزهای فلسطین هستند؟ درواقع، همه چیز مبهم و نمادین است.»

نقش افکار عمومی در تغییر معادلات جهانی

کارشناس مسائل غرب آسیا بر این باور است که «امروز دیگر جهان وارد مرحله‌ای شده که باید بدون تکیه بر شورای امنیت، برای حل بحران‌های انسانی، به‌ویژه در غزه، اقدام کند». او باور دارد که «افکار عمومی جهانی و فشارهای مردمی، تنها راه باقی‌مانده برای تغییر معادلات است.» صدقیان می‌گوید: « ادامه تظاهرات عظیم در اروپا، آمریکا، استرالیا و … در حمایت از غزه، می‌توانند دولت‌ها را وادار به تغییر رویکرد کنند. همین فشار افکار عمومی باعث شده برخی دولت‌ها به فکر اقداماتی هرچند نمایشی مثل به رسمیت شناختن دولت فلسطین بیفتند.»

او تأکید می‌کند که «سازمان ملل، به‌ویژه شورای امنیت، امروز اعتبار سابق خود را از دست داده است». به زعم این تحلیلگر، «جهان باید بپذیرد که دیگر نمی‌توان از این نهادها، انتظار اقدام جدی داشت، چرا که منافع قدرت‌های بزرگ مانع از شکل‌گیری هرگونه اجماع است.» در پایان، صدقیان اظهار داشت: « وقتی ۶۱ هزار انسان در غزه کشته می‌شوند و شورای امنیت حتی حاضر نیست یک قطعنامه ساده برای محکومیت رژیم صهیونیستی صادر کند یعنی ساختار بین‌المللی کاملاً مختل شده است. در چنین وضعیتی، این ملت‌ها هستند که باید فریاد بزنند و وجدان جهانی را بیدار کنند.»