سعید جلیلوند در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: توافق تجاری اخیر میان آمریکا و اتحادیه اروپا نه یک مشارکت برابر، بلکه نتیجه فشارهای یک‌جانبه دولت ترامپ است. تحلیلگر مسائل بین‌الملل معتقد است که این توافق، بیش از آنکه به نفع اقتصاد جهانی باشد، منافع آمریکا را تأمین می‌کند. جلیلوند توضیح می‌دهد: «ترامپ با استفاده از اهرم تهدید تعرفه‌های سنگین، اروپا را در موقعیتی قرار داد که چاره‌ای جز پذیرش توافق نداشت. این توافق ظاهراً از جنگ تجاری جلوگیری کرده، اما در واقع، اروپا را به پذیرش یک رابطه تجاری نابرابر وادار کرده است.»

جلیلوند به پیچیدگی‌های ساختار تصمیم‌گیری اتحادیه اروپا اشاره می‌کند که مذاکرات را دشوار کرده بود. با وجود تلاش‌های اولیه اروپا برای پیشنهاد تعرفه‌های صفر در برابر صفر، اختلافات داخلی میان کشورهای عضو، به‌ویژه بین فرانسه و آلمان، توانایی اروپا برای مقاومت در برابر فشارهای آمریکا را کاهش داد. تحلیلگر مسائل بین‌الملل می‌افزاید: «فرانسه خواستار رویکردی سخت‌گیرانه‌تر بود، اما آلمان و ایتالیا، به دلیل وابستگی اقتصادی به بازارهای صادراتی، ترجیح دادند به توافقی حداقلی تن دهند.» به گفته وی، این ناهماهنگی، نشان‌دهنده ضعف ساختاری اتحادیه اروپا در برابر راهبرد‌های تهاجمی تجاری آمریکا است.

جلیلوند همچنین به ماهیت غیرواقعی برخی تعهدات این توافق، به‌ویژه در بخش انرژی، پرداخته و با استناد به تحلیلگرانی مانند مت اسمیت از شرکت کپلر، تأکید دارد که «هدف ۲۵۰ میلیارد دلار خرید سالانه انرژی از آمریکا، با توجه به برنامه کربن‌زدایی اروپا و تعهدات سهامداران شرکت‌های اروپایی، غیرقابل‌دسترس به نظر می‌رسد.» این موضوع، «نشان‌دهنده تحمیل اراده‌ای است که بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت‌های اقتصادی باشد، به دنبال نمایش قدرت سیاسی و اقتصادی است.»

پیامدهای اقتصادی جهانی

جلیلوند در تحلیل خود به پیامدهای این توافق بر اقتصاد جهانی می‌پردازد و اعتقاد دارد که «این توافق می‌تواند نظم تجاری بین‌المللی را به سمت بی‌ثباتی سوق دهد». او توضیح می‌دهد: «تعرفه ۱۵ درصدی بر کالاهای اروپایی، از جمله خودرو، دارو و نیمه‌رساناها، هزینه‌های تولید و مصرف را در اروپا افزایش خواهد داد. این امر نه‌تنها به کاهش ۰.۵ درصدی تولید ناخالص داخلی اتحادیه اروپا منجر می‌شود، بلکه زنجیره‌های تأمین جهانی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.»

به باور تحلیلگر مسائل بین‌الملل، «این توافق با افزایش وابستگی اروپا به انرژی و سرمایه‌گذاری در آمریکا، توازن تجاری را به نفع ایالات متحده تغییر خواهد داد.» او هشدار می‌دهد که «این روند می‌تواند به تضعیف استقلال اقتصادی اروپا منجر شود و دیگر اقتصادهای بزرگ، مانند چین و ژاپن، را نیز تحت فشار قرار دهد تا به شرایط مشابهی تن دهند.» جلیلوند می‌افزاید: «ترامپ با الگوبرداری از توافق با ژاپن، نشان داد که راهبرد او مبتنی بر ایجاد هراس و سپس ارائه راه‌حل‌هایی است که به نفع اقتصاد آمریکا باشد. این رویکرد، نظم مبتنی بر قوانین تجارت جهانی را تضعیف می‌کند.»

این کارشناس همچنین به گزارش صندوق بین‌المللی پول اشاره می‌کند که خطرات اقتصادی جهانی را به دلیل عدم قطعیت‌های تجاری، صعودی ارزیابی کرده است. جلیلوند معتقد است که «این توافق، اگرچه در کوتاه‌مدت از یک جنگ تجاری جلوگیری کرده، اما در بلندمدت می‌تواند با افزایش هزینه‌های تجاری و کاهش رقابت‌پذیری، اقتصاد جهانی را با چالش‌های جدی مواجه کند». به اعتقاد او، «کشورهایی که از نظر اقتصادی آسیب‌پذیرتر هستند، مانند اقتصادهای در حال توسعه، بیشترین آسیب را از این نابرابری‌های تجاری متحمل خواهند شد.»

راهبرد سلطه‌‌جویانه آمریکا و واکنش‌های احتمالی

جلیلوند در بخش دیگری از تحلیل خود به چالش‌های پیش‌روی کشورها در مواجهه با سیاست‌های سلطه‌جویانه آمریکا می‌پردازد و خاطرنشان می‌کند که «راهبرد ترامپ، که مبتنی بر تهدید و مذاکره با ضرب‌الاجل‌های کوتاه‌مدت است، به دیگر کشورها نشان داده که مقاومت در برابر آمریکا هزینه‌های سنگینی دارد.» با این حال، او متذکر می‌شود که «این رویکرد می‌تواند به ایجاد ائتلاف‌های جدید علیه سلطه آمریکا منجر شود». جلیلوند می‌گوید: «کشورهایی مانند چین، هند و حتی برخی اعضای اتحادیه اروپا ممکن است به دنبال تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و کاهش وابستگی به بازار آمریکا باشند.»

او به تجربه شکست توافق تجاری آمریکا و چین در سال ۲۰۲۰ اشاره می‌کند و هشدار می‌دهد که «تعهدات بزرگ این توافق، مانند خرید انرژی، ممکن است به دلیل غیرواقعی بودن با شکست مواجه شوند.» تحلیلگر مسائل بین‌الملل معتقد است که «این شکست‌ها می‌تواند به بی‌اعتمادی بیشتر در نظام تجارت جهانی منجر شود و فضا را برای شکل‌گیری نظم‌های تجاری جایگزین باز کند. او می‌افزاید: «اروپا باید از این تجربه درس بگیرد و به جای تسلیم، به دنبال تقویت استقلال راهبردی خود باشد.»