شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل عراق گفت: اقدام اخیر وزارت خارجه آمریکا در قرار دادن چهار گروه شیعی عراقی در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی، نهتنها بُعد امنیتی عراق را با چالش جدی مواجه کرده، بلکه معادلات سیاسی و دیپلماتیک بغداد را نیز در سطحی گسترده تحتالشعاع قرار داده است. این تصمیم که در ادامه سیاست فشار حداکثری واشنگتن در منطقه تفسیر میشود، میتواند پیامدهای چندلایهای بر امنیت داخلی، روابط خارجی و حتی موازنه قدرت در عراق بر جای بگذارد. گروههای مشمول این تصمیم، بخشی از ساختار رسمی حشدالشعبی و از بازیگران کلیدی در شکست داعش بودهاند؛ بنابراین، قرار گرفتن آنها در فهرست تروریستی، نهتنها تهدیدی علیه منافع آمریکا تلقی میشود، بلکه مشروعیت و انسجام نیروهای امنیتی عراق را هم زیر سوال میبرد. این اقدام میتواند بر روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق سایه افکنده، و بهانهای برای تداوم حضور نظامی واشنگتن فراهم آورد. همچنانکه در سطح منطقهای نیز، دست رژیم اسرائیل را برای اقدامات تهاجمی بازتر میکند.
سید رضا قزوینی غرابی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «این تصمیم واشنگتن، نقطه عطفی در معادلات امنیتی و سیاسی عراق محسوب میشود؛ اقدامی که میتواند پیامدهای پیچیده و چندلایهای بر آینده این کشور و روابط آن با قدرتهای خارجی داشته باشد.» او معتقد است: «این تصمیم واشنگتن، بیش از آنکه پاسخی به تهدیدات امنیتی باشد، در امتداد فشار حداکثری بر محور مقاومت معنا پیدا میکند و ظرفیتهای ثبات داخلی عراق را بهطور جدی تحت تأثیر قرار خواهد داد.»
به باور تحلیلگر مسائل غرب آسیا، «گروههایی چون حرکت النجباء، کتائب سیدالشهدا، حرکت انصارالله الاوفیاء و کتائب امام علی، بخش جداییناپذیری از ساختار رسمی حشدالشعبی هستند؛ نهادی که در قانون عراق به عنوان بخشی از نیروهای مسلح به رسمیت شناخته شده و نقش مهمی در شکست داعش ایفا کرده است. قرار گرفتن آنها در فهرست تروریستی، نهتنها مشروعیت قانونی حشدالشعبی را هدف قرار میدهد، بلکه تعامل دولت مرکزی با این نیروها را نیز در موقعیتی دشوار قرار خواهد داد.» قزوینی غرابی میگوید: «این تصمیم میتواند زمینهساز تنشهای داخلی تازهای در عراق شود، زیرا بخش مهمی از بدنه اجتماعی شیعیان از این گروهها حمایت میکنند و چنین فشاری از سوی آمریکا ممکن است آنها را به اقدامات تلافیجویانه علیه منافع واشنگتن سوق دهد.»
از نگاه این تحلیلگر، «محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق بیش از هر زمان دیگری با فشارهای متضادی مواجه خواهد شد. از یکسو آمریکا انتظار دارد بغداد این گروهها را مهار یا حتی منحل کند، و از سوی دیگر، بیتوجهی به این مطالبه میتواند عراق را با تهدید تحریمهای اقتصادی و فشارهای سیاسی جدید مواجه سازد.» قزوینی غرابی بر این باور است که «چنین فضایی میتواند اعتماد عمومی به دولت را تضعیف کند و حتی مسیر را برای بازگشت داعش یا گروههای افراطی هموار نماید؛ موضوعی که امنیت ملی عراق را بیش از پیش در معرض خطر قرار میدهد.»
این کارشناس مسائل عراق به توافق خروج کامل نیروهای آمریکایی از عراق اشاره و تصریح میکند که «این تصمیم جدید واشنگتن میتواند روند اجرای توافق را به تأخیر اندازد. توافقی که قرار بود مأموریت رزمی نیروهای آمریکایی را خاتمه دهد و حضور آنها را به نقشهای مستشاری محدود کند، حالا با این استدلال مواجه است که گروههای نزدیک به ایران، تهدیدی مداوم علیه منافع آمریکا محسوب میشود و بر این اساس، این حضور نظامی باید تداوم یابد.» به گفته قزوینی غرابی، «این تصمیم در عمل میتواند بهانهای حقوقی و سیاسی برای حفظ پایگاههایی چون عینالاسد فراهم کند و دولت عراق را تحت فشار قرار دهد تا تغییراتی جدی در ساختار حشدالشعبی اعمال کند؛ تغییری که اجرای آن با مقاومت داخلی و مخالفت گروههای شیعی روبهرو خواهد شد.»
این کارشناس در بخش دیگری از تحلیل خود تأکید میکند که «رژیم صهیونیستی احتمالاً یکی از بازیگران اصلی بهرهبردار از این تصمیم آمریکا خواهد بود». او با اشاره به حملات پهپادی رژیم اسرائیل به مواضع گروههای مقاومت در عراق طی سالهای گذشته، اظهار داشت: «این تصمیم در عمل به تلآویو بهانه بیشتری برای ادامه و حتی گسترش این حملات میدهد و احتمال هدفگیری دقیقتر رهبران یا پایگاههای مقاومت را افزایش میدهد. بنابراین، در شرایطی که تنشهای ایران و رژیم صهیونیستی در حال تشدید است، چنین اقداماتی میتواند چرخهای از درگیریهای مستقیم در مرزهای عراق و سوریه یا حتی در خاک عراق را نیز فعال کند؛ چرخهای که پیامدهای آن فراتر از مرزهای عراق خواهد بود.»
قزوینی غرابی درباره تاثیرات این تصمیم بر حوزه داخلی عراق اظهار داشت: «دولت و پارلمان عراق ابزارهای سیاسی و حقوقی متعددی برای واکنش در اختیار دارند. او به تجربه تصویب قطعنامه پارلمان عراق پس از ترور شهید سلیمانی» اشاره کرده و معتقد است که «اکنون نیز ممکن است تلاشهایی برای الزام دولت به تسریع خروج نیروهای آمریکایی صورت گیرد.» با این حال، او میافزاید که «وابستگی اقتصادی و امنیتی عراق به غرب، مانع از اتخاذ تصمیمات فوری خواهد شد.» به گفته این تحلیلگر مسائل غرب آسیا، «اگرچه برخی نظرسنجیها نشان میدهد که اکثریت مردم عراق مخالف حضور نظامی آمریکا هستند، اما واقعیتهای اقتصادی و سیاسی، بغداد را به سمت مدیریت محتاطانه بحران سوق خواهد داد.»
قزوینی غرابی در جمعبندی تحلیل خود میگوید: «تصمیم اخیر واشنگتن بخشی از روند گستردهتری است که آمریکا و رژیم صهیونیستی در غرب آسیا دنبال میکنند؛ روندی که با شعار مبارزه با تروریسم توجیه میشود، اما در عمل، موازنه قدرت را به نفع محورهای خاصی تغییر میدهد و خطر بیثباتی طولانیمدت را افزایش میدهد.» او معتقد است عراق در نقطهای حساس قرار دارد؛ نقطهای که هرگونه اشتباه محاسباتی میتواند کشور را دوباره به میدان درگیریهای خونین بازگرداند و روندهای سیاسی شکننده پساداعش را تهدید کند.
0 Comments