شورای راهبردی آنلاین - گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل آمریکا گفت: مداخله آشکار ایلان ماسک، میلیاردر و غول رسانهای، در تحولات داخلی بریتانیا بار دیگر بحث نقشآفرینی بازیگران غیردولتی در سیاست بینالملل را به صدر توجهات بازگرداند. ماسک با سخنان تحریکآمیز خود در تجمع راستگرایان افراطی لندن، نهتنها خواستار انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات زودهنگام شد، بلکه عملاً با طرح ادبیات «مقاومت یا نابودی» بذر خشونت سیاسی را در بستر اجتماعی شکننده این کشور کاشت. کی یر استارمر، نخستوزیر بریتانیا این اظهارات را محکوم کرد، اما ماجرا فراتر از یک جدال لفظی است. ظهور چهرههایی همچون ماسک که سرمایه، رسانه و محبوبیت اجتماعی را توأمان در اختیار دارند، مرز میان سیاست رسمی و جنبشهای اعتراضی را کمرنگ کردهاند. این روند میتواند به چالشی جدی برای اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورها، بهعنوان یکی از اصول بنیادین منشور ملل متحد تبدیل شود. نهادهای بینالمللی تاکنون عمدتاً برای کنترل اقدامات دولتها طراحی شدهاند، نه میلیاردرهای صاحب پلتفرمهای جهانی. امروز اما تحولات نشان میدهد که غولهای فناوری و رسانه میتوانند همچون بازیگرانی مستقل، بر تحولات سیاسی کشورها اثرگذار باشند؛ واقعیتی که میتواند نظم بینالمللی را با پرسشهای جدیدی درباره حاکمیت ملی و امنیت سیاسی مواجه سازد.
امیرعلی ابوالفتح در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «رفتارهای ایلان ماسک را نمیتوان صرفاً اقدامات یک چهره رسانهای دانست، بلکه او عملاً در حال ایفای نقش یک بازیگر سیاسی فراملی است.» تحلیلگر ارشد مسائل آمریکا میگوید: «سابقه این اقدامات به پیش از تجمع ۱۰۰ هزارنفری راستگرایان در لندن بازمیگردد؛ زمانی که میلیاردرهایی چون ماسک باور داشتند پیروزی جریان راست با محوریت ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ آمریکا میتواند فرصتی طلایی برای احیای جنبشهای مشابه در اروپا فراهم کند.» بهگفته او، «این افراد و گروهها با الهام از شعارهای راستگرایان آمریکایی، در حال سازماندهی، تدوین دستورالعمل و بسیج نیرو هستند تا دولتهای لیبرال و چپگرای اروپا را به چالش بکشند.»
ابوالفتح تأکید میکند که «نمونههایی از این روند را میتوان در حمایت ماسک از حزب آلترناتیو برای آلمان، دولتهای راستگرای ایتالیا و مجارستان و حتی جریانهای ملیگرای آمریکای لاتین در برزیل و آژانتین مشاهده کرد.» به اعتقاد این کارشناس بینالملل، «میلیاردرهایی مانند ماسک بر این باورند که تحولات اروپا میتواند بهنوعی بازتابدهنده روندهای آمریکا باشد؛ به همین دلیل با جدیت در تلاشاند تا اروپا را به صحنهای برای جنبشهای راستگرای جهانی بدل کنند».
امیرعلی ابوالفتح با اشاره به شخصیت منحصربهفرد ماسک در میان نخبگان اقتصادی آمریکا خاطرنشان میکند که «او بر خلاف الیگارشهای سنتی، علاقهمند است مستقیماً در کانون تصمیمگیری سیاسی قرار گیرد.» به باور او، «ماسک ثروت، رسانه و محبوبیت اجتماعی را یکجا در اختیار دارد» و به همین دلیل معتقد است، «دورهای که ابرثروتمندان صرفاً حامیان پشتپرده سیاست بودند، به پایان رسیده است. امروز آنها میخواهند خود در قامت رهبر جنبشهای سیاسی ظاهر شوند. این روند در دولت دوم ترامپ به شدت مشهود است، جایی که ماسک مدتی بهعنوان مشاور حضور داشت، اما پس از جدایی، تلاش کرد با تاسیس حزب خود نقش یک رهبر مستقل را ایفا کند».
به گفته این تحلیلگر ارشد مسائل آمریکا، «مداخله ماسک در تحولات اروپا بخشی از راهبرد بزرگتری است که هدف آن تقویت راستگرایان در ایالات متحده است». او توضیح میدهد: «پیروزی احتمالی جریانهای راست در اروپا میتواند نیروی تازهای به بدنه راستگرایان آمریکا تزریق کند و موقعیت آنها را در انتخابات آتی، بهویژه در کنگره، تحکیم بخشد.» ابوالفتح یادآور میشود که «در حال حاضر راستگرایان در دیوان عالی آمریکا برتری قاطعی دارند و دولت را هم در اختیار گرفته اند، اما در قوه مقننه همچنان با محدودیتهایی روبهرو هستند؛ از این رو بهدنبال ایجاد شرایطی هستند که صدای مخالفان را خاموش و راه را برای نوعی حکومت اقتدارگرا هموار کنند.»
این کارشناس مسائل آمریکا به ابعاد فراملی نقشآفرینی ماسک اشاره میکند و یادآور میشود که «ماسک نهتنها در بحران اوکراین و جنگ غزه مداخله رسانهای و حتی میدانی داشته، بلکه با سفر به این مناطق تلاش کرده است تا چهرهای سیاسی از خود بسازد.» ابوالفتح میگوید: «پدیدهای تازه شکل گرفته است که در آن ابرثروتمندان نهتنها منابع مالی بلکه ابزار رسانهای و مشروعیت اجتماعی لازم را برای تأثیرگذاری مستقیم بر سیاست جهانی در اختیار دارند.»
بهزعم این تحلیلگر، «ظهور چنین بازیگرانی میتواند نظم بینالمللی را با چالشهای جدیدی مواجه کند. نهادهای موجود عمدتاً برای مهار رفتار دولتها طراحی شدهاند و در برابر مداخله چهرههای غیردولتی چون ماسک عملاً ابزار مؤثری در اختیار ندارند». ابوالفتح هشدار میدهد که «تداوم این روند میتواند اصل حاکمیت ملی و حتی امنیت سیاسی کشورها را در معرض تهدید قرار دهد، بیآنکه سازوکار روشنی برای مقابله با آن وجود داشته باشد.»
در نهایت، این تحلیلگر مسائل آمریکا تأکید میکند که «تجربه اخیر بریتانیا هشداری جدی برای دولتها و نهادهای بینالمللی است تا نسبت به قدرت فزاینده بازیگران غیردولتی در عرصه سیاست جهانی بازنگری کنند. به باور او، ظهور میلیاردرهایی چون ایلان ماسک بهعنوان “سیاستمداران سایه” میتواند مرز میان دولت، جنبش اجتماعی و امپراتوری رسانهای را در هم بشکند و چشمانداز تازهای از سیاست بینالملل در قرن بیستویکم ترسیم کند».
0 Comments