جدیدترین مطالب
علت تداوم سوء تفاهم غرب در درک اهمیت و جایگاه بریکس
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»
موفقیت‌ها و چالش‌های همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
أحدث المقالات
علت تداوم سوء تفاهم غرب در درک اهمیت و جایگاه بریکس
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»
موفقیت‌ها و چالش‌های همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
تحلیلی بر راهبرد ایران در آسیای مرکزی و قفقاز
شورای راهبردی آنلاین - گفتگو: یک کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: ایران با تکیه بر ظرفیت‌های ژئواکونومیک خود در حوزه‌های مختلف باید تلاش کند تا جایگاهش را به‌عنوان پل اتصال خلیج‌فارس به اوراسیا تثبیت کند. بااین‌حال، رقابت منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بر سر نفوذ در جمهوری آذربایجان و ارمنستان به نقطه‌ای حساس رسیده است؛ جایی که ملاحظات امنیتی و خطوط قرمز ژئوپلیتیکی ایران می‌تواند پیشبرد راهبردی چند سویه را به آزمونی واقعی برای دستگاه دیپلماسی بدل کند.
اسلام ذوالقدرپور در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «چین در سال‌های اخیر با طرح «کمربند و جاده»، حضور اقتصادی خود را در آسیای مرکزی و قفقاز گسترش داده و توازن سنتی قدرت را که پیش‌تر در دست روسیه بود، تغییر داده است. نفوذ اقتصادی چین احتمالاً به نفوذ سیاسی و امنیتی نیز تسری خواهد یافت.»
او افزود: «بخش کمربند این طرح، مبتنی بر احیای جاده ابریشم، تمام مسیرهای انتقال ریلی، جاده‌ای و خطوط انرژی را در برمی‌گیرد و برتری اقتصادی چین در آسیا را به سیطره سیاسی و امنیتی تبدیل می‌کند. روسیه که در چند دهه اخیر از ناکارآمدی اقتصادی رنج برده، عرصه تجارت منطقه‌ای را به چین واگذار کرده است. کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز، با منابع غنی و همسایگی با چین، به منبع پایان‌ناپذیر مواد اولیه برای اقتصاد پکن تبدیل شده‌اند.»
به گفته این تحلیلگر، چین با پیمان‌های اقتصادی دوجانبه و چندجانبه، جایگاه خود را در کشورهای این منطقه تثبیت کرده است. کاهش نفوذ نظامی آمریکا و روسیه در آسیای مرکزی، راه را برای برتری جایگاه اقتصادی و سیاسی چین باز کرده است؛ برتری که اکنون در روابط چین با افغانستان و حتی روسیه نیز دیده می‌شود.
کاهش نفوذ روسیه در قفقاز به خاطر جنگ اوکراین
ذوالقدرپور ادامه داد: «روسیه درگیر جنگ اوکراین است؛ اما همچنان می‌کوشد نفوذ تاریخی خود را در آسیای مرکزی و قفقاز حفظ کند. این جنگ، توان مسکو برای مدیریت تحولات قفقاز جنوبی را کاهش داده است.»
او توضیح داد: «آسیای مرکزی و قفقاز، همواره صحنه تنش‌های ژئوپلیتیکی و رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بوده و اکنون ترکیه و فرانسه نیز در این منطقه فعال‌اند. فرسایشی شدن جنگ اوکراین منابع روسیه را تحلیل برده و نفوذ این کشور بر همسایگان جنوبی‌اش را کاهش داده است. بااین‌حال، مسکو حتی‌الامکان با حفظ نسبی نفوذ خود، متناسب با منافعش عمل می‌کند.»
وی افزود: «کاهش نقش روسیه در تحولات ارمنستان و جمهوری آذربایجان، نتیجه مستقیم جنگ اوکراین است. مناسبات قدرت در آسیای مرکزی و قفقاز به نتیجه جنگ اوکراین وابسته است و نقش‌آفرینی دیگر قدرت‌ها تنها با رضایت کرملین ممکن می‌شود. باوجود ضعف اقتصادی، جایگاه سنتی روسیه در برابر ترکیه و چین حفظ شده است. مسکو حتی ترجیح می‌دهد چین نقش بیشتری در منطقه ایفا کند، زیرا در چارچوب سازمان شانگهای و بریکس با آن کشور هم‌سو است.»
مانور آنکارا بر پان‌ترکیسم
ذوالقدرپور درباره ترکیه گفت: «آنکارا با تکیه بر پان‌ترکیسم و سازمان کشورهای ترک، نفوذ خود را در جمهوری‌های ترک‌زبان آسیای مرکزی گسترش می‌دهد. پس از پیروزی جمهوری آذربایجان در جنگ قره‌باغ، ترکیه در پی تبدیل قفقاز به عمق راهبردی خود است.»
او ادامه داد: «الگوی عمق راهبردی ترکیه بر گرایش‌های قومی و ملی‌گرایی عثمانی استوار است و بر اساس نظریه احمد داوود اوغلو تحت مدیریت رجب طیب اردوغان اجرا می‌شود. درواقع، پان‌ترکیسم ابزار نفوذ ترکیه در آسیای مرکزی و قفقاز است.»
او افزود: «اردوغان در چارچوب انگاره «قرن ترکیه»، جهان ترک را ابزاری برای گسترش نفوذ سرزمینی کرده است. ترکیه در دو دهه اخیر به دنبال تغییر ژئوپلیتیک منطقه بوده است و احتمالا الگوی سوریه را در آسیای مرکزی بازتولید کند. روسیه و چین از اقدامات ترکیه، نگرانند و این سیاست را تهدیدی برای امنیت خود می‌دانند. آسیای مرکزی نمی‌تواند عمق راهبردی مطلوبی برای ترکیه باشد، زیرا دولت‌های ترک‌زبان از سلطه‌طلبی آنکارا بیم دارند و روسیه و چین نیز با آن مقابله می‌کنند.»
راهبرد چند سویه ایران
ذوالقدرپور گفت: «در شرایطی که سه قدرت چین، روسیه و ترکیه برای نفوذ در آسیای مرکزی و قفقاز رقابت می‌کنند، ایران باید راهبردی چند سویه اتخاذ کند تا جایگاه مستقل خود را حفظ کند.»
او توضیح داد: «با نگاهی واقع‌گرایانه به تحولات آسیای مرکزی و قفقاز، می‌توان گفت که رویکرد ترکیه در برابر ایران، رقابت کامل نیست. اگرچه ترکیه با تکیه بر روابط نزدیک با ایالات متحده آمریکا و رژیم اسرائیل از برتری نسبی برخوردار است، اما ایران از داشته‌های فرهنگی و تمدنی گسترده‌ای در منطقه بهره‌مند است و باید این ظرفیت‌ها را در چارچوب اشتراکات تمدنی و فرهنگی با این کشورها فعال کند.»
پژوهشگر حوزه بین‌الملل تأکید کرد: «تهران باید سه اقدام عملی را مدنظر قرار دهد: نخست، حفظ آرامش و همراهی هوشمندانه با تغییرات ژئوپلیتیک کنونی ازجمله مشارکت سنجیده در طرح زنگزور؛ دوم، تعامل فعال با چین، هند و روسیه برای شکل‌دهی به پیمان راهبردی اقتصادی و تمدنی؛ و سوم، همکاری با کشورهای منطقه در قالب مقابله با تهدیدات مشترک، به‌ویژه مقابله با تروریسم و انقلاب‌های رنگین.»
او در پایان تصریح کرد: «ایران باید با تشخیص به موقع و همراهی هوشمندانه با تحولات، اقتصاد و تجارت منطقه‌ای را در چارچوب اشتراکات تمدنی بازتعریف کند و خود را به کریدور راهبردی پیونددهنده آسیای مرکزی به دریای آزاد تبدیل نماید. حضور مؤثر در سازمان‌های شانگهای و بریکس و تقویت دیپلماسی فعال با چین و روسیه، می‌تواند جایگاه ایران را تثبیت کند. ایران هرگز نباید در تحولات آسیای مرکزی در حاشیه قرار بگیرد، زیرا این امر به معنای آسیب‌پذیری داشته‌ها و جایگاه راهبردی تمدن ایرانی در نظم جدید جهانی خواهد بود.»
آسیای مرکزی | اسلام ذوالقدرپور | ایران | بریکس | ترکیه | چین | روسیه | سازمان شانگهای | طرح "کمربند و جاده" | قفقاز
0 Comments