قدرت موشکی ایران و بازدارندگی لایه‌ای

احمد بخشایش اردستانی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «طی سه دهه اخیر، ایران در استفاده از جنگنده‌های به‌روز دنیا با محدودیت ناشی از تحریم مواجه بوده و به همین دلیل، تمرکز خود را بر تقویت توان موشکی و پهپادی گذاشته است.» به گفته این مدرس دانشگاه، «تحریم‌های سه دهه اخیر موجب شده است تا ایران به‌جای تقویت نیروی هوایی، تمرکز خود را بر صنایع موشکی و پهپادی بگذارد، و این امر باعث شد تا از طریق ابزارهای نامتقارن، کنترل بیشتری بر آسمان کشور اعمال شود.»

از نگاه بخشایش اردستانی، «این تمرکز راهبردی، نه‌تنها هزینه رقبای منطقه‌ای برای اقدام نظامی احتمالی علیه کشورمان را افزایش می‌دهد، بلکه توان ایران را در بازدارندگی بلندمدت تقویت می‌کند.» تحلیلگر مسائل بین‌الملل گفت: «این بازدارندگی لایه‌ای، شامل توانایی حمله موشکی در عمق سرزمین دشمن و تهدید به هدف قراردادن خطوط حیاتی است که معادلات راهبردی را به نفع ایران تغییر داده است.»

این استاد دانشگاه گفت: «ترکیب توان موشکی و پهپادی به ایران امکان می‌دهد هم‌زمان چند جبهه را مدیریت کند، و بدون وابستگی کامل به نیروی هوایی، فشار قابل‌توجهی بر دشمنان وارد آورد. در نتیجه، این توانایی‌ها به‌ویژه در عصر پهپادها و موشک‌ها به ایران اجازه می‌دهد به‌عنوان یک بازیگر کلیدی منطقه‌ای، حتی در مواجهه با کشورهایی که جنگنده‌های پیشرفته دارند، عمل کند.»

تاثیر پهپادها بر مناسبات منطقه‌ای

کارشناس مسائل بین‌الملل به ظرفیت پهپادی ایران اشاره کرد و تصریح کرد: «پهنه گسترده عملیات پهپادی، به‌ویژه پس از تجربه جنگ ۱۲روزه، نشان داد که پهپادها می‌توانند معادلات منطقه‌ای را به‌سرعت تغییر دهند.»

بخشایش اردستانی در این زمینه توضیح داد که «پهپادها نه‌تنها هزینه عملیات را کاهش می‌دهند، بلکه قابلیت بازدارندگی نامتقارن را نیز ایجاد می‌کنند.» وی تأکید کرد که «توانایی پهپادی مکمل توان موشکی است و به ایران امکان می‌دهد تا بدون اتکا به جنگنده‌های پیشرفته، میدان هوایی و فشار عملیاتی را کنترل کند.»

به گفته او، «ظرفیت ایران در ادامه یک جنگ تحمیلی یا ناخواسته، بسیار بیشتر از کشورهایی است که تنها بر جنگنده‌های پیچیده سرمایه‌گذاری کرده‌اند. بنابراین، پهپادها در ترکیب با موشک‌ها به ایران اجازه می‌دهد هم در دفاع و هم در ایجاد بازدارندگی منطقه‌ای دست بالا را داشته باشد و هزینه پاسخ دشمن را نیز افزایش دهد.»

بخشایش اردستانی در ادامه تاکید کرد: «یکی از دلایل اصلی تمرکز ایران بر تقویت توان موشکی و پهپادی، بهینه‌سازی هزینه‌هاست. جنگنده‌های نسل جدید، هم در خرید اولیه و هم در نگهداری، آموزش خلبانان و عملیات رزمی، تسلیحات گران‌قیمتی هستند.» وی بیان کرد: «در مقایسه با جنگنده‌های پیچیده، استفاده از موشک و پهپاد هزینه کمتری دارد و تداوم عملیات طولانی‌مدت را آسان‌تر می‌کند.»

مدرس دانشگاه توضیح داد که «این راهبرد عملاً تاب‌آوری ایران را در جنگ ناخواسته یا تحمیلی بالا می‌برد و به ایران اجازه می‌دهد بدون فشار مالی شدید، قدرت بازدارندگی خود را حفظ کند.» بخشایش اردستانی در ادامه تأکید کرد که «این ابزارها می‌توانند جایگزین نسبی برای نیروی هوایی پیچیده باشند. یعنی همچنانکه باید به سمت خرید جنگنده‌های پیشرفته رفت، تمرکز بر موشک و پهپاد از مزیت راهبردی برخوردار است.»

کارشناس مسائل بین‌الملل افزود: «این راهبرد سبب می‌شود که ایران بتواند بازدارندگی پراکنده و لایه‌ای ایجاد کند، بدون آنکه درگیر هزینه‌های سرسام‌آور جنگنده‌های پیشرفته شود.»

بخشایش اردستانی تاکید کرد: «با وجود برخورداری از توان قابل توجه در حوزه موشک و پهپاد، ایران هنوز در حوزه پدافند و جنگنده‌های پیشرفته، محدودیت‌هایی دارد.»

کارشناس مسائل بین‌الملل توضیح داد که «با ترکیب موشک و پهپاد، ایران توانسته است تهدیدهای منطقه‌ای را مدیریت کند و اهرم‌های فشار متنوعی ایجاد کند.» این مدرس دانشگاه گفت که «این بازدارندگی لایه‌ای به کشورمان امکان می‌دهد که در بحران‌ها با انعطاف بیشتر واکنش نشان دهد و بدون وابستگی کامل به نیروی هوایی، تهدیدات دشمن را متوازن کند.»

در نهایت، احمد بخشایش اردستانی جمع‌بندی کرد که «ایران با ترکیب توان موشکی و پهپادی، قادر است به‌عنوان یک بازیگر منطقه‌ای مهم عمل کند، به نحوی که حتی در مواجهه با رقبای دارای جنگنده‌های پیشرفته، توانسته است بازدارندگی پایدارتری ایجاد کند.»