سیدمهدی نیک‌فر در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «این تحولات، بیش از آنکه نظامی یا امنیتی باشد، ماهیتی فرهنگی و ادراکی یافته است.» وی گفت که جنگ‌های اخیر، «نظم گفتاری و تصویری جهان را دستخوش تغییر کرده و گفتمان مقاومت به مثابه یکی از مهم‌ترین روایت‌های جایگزین در برابر روایت مسلط غربی توانسته جایگاه تازه‌ای بیابد.» نیک‌فر افزود: «تجربه جنگ غزه نشان داد که در عصر ارتباطات، ملت‌ها دیگر صرفاً مخاطب منفعل رسانه‌های جریان اصلی نیستند، بلکه خود به تولیدکنندگان معنا و تصویر تبدیل شده‌اند. ایران نیز با تمرکز بر گفتمان مقاومت و استقلال‌خواهی، توانسته در این میدان معنایی، به محور بازتعریف نگاه جهانی نسبت به عدالت، آزادی و کرامت انسانی تبدیل شود.»

پژوهشگر مطالعات راهبردی گفت: «دو سال جنگ غزه، حتی اگر با توافق اخیر هم پایان یابد، عملا در حافظه جهانی و تاریخی حک شد و مرزهای جغرافیایی مقاومت را درنوردید و بسیاری از وجدان‌های بیدار در غرب را بیدار کرد.» وی یادآور شد که «در فضای تداوم بحران در فلسطین، حتی رسانه‌های جریان اصلی غرب ناگزیر شدند از واژگانی چون «نسل‌کشی»، «اشغال» و «بی‌عدالتی تاریخی» استفاده کنند، واژگانی که تا چندی پیش در گفتمان رسمی آنان جایی نداشت. همین شکاف واژگانی، نشانه‌ای از فروپاشی تدریجی انحصار روایت‌سازی غرب است.»

راهبردهای مقابله با روایت‌سازی غربی

این پژوهشگر در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد: «مهم‌ترین سلاح غرب در عصر حاضر نه بمب و موشک، بلکه روایت است. چرا که غرب با بهره‌گیری از مؤسسات رسانه‌ای، مراکز مطالعاتی و حتی سرگرمی‌های دیجیتال، می‌کوشد تصویری از مقاومت به عنوان عامل بی‌ثباتی و خشونت ارائه دهد. در برابر این جریان، راهبرد ایران و کشورهای همسو باید بر سه محور «بازنمایی حقیقت میدانی»، «تثبیت گفتمان اخلاقی مقاومت» و «توسعه شبکه‌های روایت مستقل» استوار باشد». وی تصریح کرد که «مقابله با گفتمان غربی صرفاً با نفی آن ممکن نیست، بلکه نیازمند خلق معناهای جدیدی است که ریشه در تجربه زیسته ملت‌های مستقل داشته باشد. به گفته او، مراکزی مانند Hoover Institution، E-International Relations (E-IR) و Responsible Statecraft نیز در تحلیل‌های اخیر خود به ناتوانی غرب در کنترل افکار عمومی پس از بحران‌های اوکراین و غزه اذعان کرده‌اند. در این گزارش‌ها، حتی کارشناسان غربی تأکید کرده‌اند که گفتمان مقاومت در حال تبدیل شدن به چارچوبی جهانی برای بیان اعتراض به سلطه رسانه‌ای و سیاسی غرب است.»

وی خاطرنشان کرد که «ایران می‌تواند با تقویت دیپلماسی رسانه‌ای و فرهنگی، از فرصت شکاف در روایت‌های غربی بهره‌برداری کند. تولید آثار هنری، مستند، پادکست‌های چندزبانه و حمایت از پژوهش‌های بین‌المللی پیرامون عدالت جهانی، بخشی از این راهبرد است». او افزود که «باید گفتمان مقاومت را از قالب صرفاً سیاسی خارج کرد و آن را در عرصه‌های انسان‌دوستانه، زیست‌محیطی و فرهنگی گسترش داد تا همدلی جهانی با این گفتمان افزایش یابد.» به باور نیک‌فر، «گفتمان‌سازی مؤثر زمانی محقق می‌شود که به جای واکنش‌های مقطعی، یک نقشه راه مستمر به موازات ایجاد شبکه‌ای از نخبگان، روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای همسو در سطح منطقه و جهان شکل گیرد. این شبکه باید، نه فقط در برابر حملات رسانه‌ای، بلکه در برابر بازنمایی‌های تحریف‌شده از فرهنگ ایرانی و اسلامی نیز فعال عمل کند.»

جوانان و فضای مجازی؛ میدان تازه نبرد گفتمانی

این پژوهشگر مطالعات راهبردی، «نقش جوانان و فضای مجازی را در تحولات فرهنگی اخیر تعیین‌کننده دانست» و گفت: «اگر در دهه‌های گذشته، جنگ رسانه‌ای از طریق ماهواره و تلویزیون صورت می‌گرفت، امروز در شبکه‌های اجتماعی و سکو‌های دیجیتال رقم می‌خورد. نسل جدید در ایران، با سواد رسانه‌ای بالا و درک سریع از روندهای جهانی، می‌تواند به بزرگ‌ترین بازیگر در نبرد گفتمانی تبدیل شود.» وی خاطرنشان کرد که «تجربه کاربران ایرانی در روایت لحظه‌ای از واقعیت‌های میدانی جنگ غزه، نمونه‌ای از شکستن انحصار رسانه‌ای غرب بود. این روایت‌های خودجوش مردمی، در مدت کوتاهی توانست میلیون‌ها مخاطب بین‌المللی پیدا کند و حتی برخی خبرنگاران مستقل غربی نیز از آنها به عنوان منبع استفاده کردند.»

او تصریح کرد که «دولت و نهادهای فرهنگی باید به جای کنترل صرف، به سمت توانمندسازی و حمایت از جوانان در تولید محتوای معناگرا حرکت کنند. دشمنان و رقبا نیز از همین بستر دیجیتال برای تحریف واقعیت‌ها و ساخت روایت‌های انحرافی بهره می‌برند؛ از این رو، حضور فعال و هدفمند در فضای مجازی نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی راهبردی است.» نیک‌فر افزود که «گفتمان مقاومت برای ماندگاری، باید زبان نسل جدید را بشناسد و از قالب‌های خلاقانه مانند موشن‌گرافیک، بازی‌های دیجیتال و روایت‌های کوتاه بهره گیرد. نسل جوان امروز بیش از هر زمان دیگری خواهان معنا و اصالت است، و اگر این نیاز در چارچوب گفتمان عدالت‌خواهی و کرامت انسانی پاسخ داده شود، خود به مروج فعال آن بدل می‌شود.»

این کارشناس تأکید کرد که «آینده نبرد گفتمانی نه در میدان جنگ، بلکه در ذهن‌ها و شبکه‌ها رقم می‌خورد و ایران با پشتوانه فرهنگی و تمدنی خود، ظرفیت آن را دارد که از این میدان، نه‌تنها به عنوان بازیگر، بلکه به مرجع الهام‌بخش در دفاع از حقیقت و عدالت تبدیل شود.»