مهرداد رحیمی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به تحولات اخیر در عرصه جنگ‌های سایبری، به‌ویژه پس از جنگ دوازده‌ روزه، اظهار داشت: «در سال‌های اخیر، ساختار تهدیدات سایبری علیه زیرساخت‌های حیاتی کشورها پیچیده‌تر شده و جمهوری اسلامی ایران نیز در خط مقدم این نبرد دیجیتال قرار دارد. ترورهای سایبری در تأسیسات هسته‌ای و نظامی، رخنه‌ها از طریق ویروس‌ها و بدافزارها و …، اهمیت این حوزه را بیش‌ازپیش آشکار کرده است.»

کارشناس حوزه فناوری افزود: «رژیم اسرائیل و ایالات متحده دو بازیگر اصلی جنگ سایبری در غرب آسیا هستند که با حملات زیرساختی و نفوذ اطلاعاتی، هزینه‌های راهبردی برای مخالفین خود ایجاد می‌کنند.» این کارشناس خاطرنشان کرد: «جنگ سایبری امروز صرفاً نفوذ به سامانه‌ها نیست؛ بلکه ترکیبی از عملیات اطلاعاتی، جنگ‌شناختی و تخریب دیجیتال است. دشمنان از هوش مصنوعی برای تحلیل رفتار کاربران و پیش‌بینی الگوهای امنیتی استفاده می‌کنند.» به گفته او، «برخی شرکت‌های فناوری غربی در پروژه‌هایی با نهادهای اطلاعاتی همکاری دارند تا الگوریتم‌هایی طراحی کنند که بتوانند حملات هدفمند علیه کشورها انجام دهند.»

رحیمی تصریح کرد: «جنگ سایبری جدید مرز میان نظامی و غیرنظامی را از بین برده است. حمله به شبکه برق، سامانه‌های بانکی یا زیرساخت‌های درمانی به همان اندازه مخرب است که یک عملیات نظامی. ازاین‌رو ایران در کنار تقویت سامانه‌های دفاع سایبری، لازم است بر توسعه ظرفیت‌های بومی هوش مصنوعی تمرکز کرده تا بتواند حملات را در لحظه شناسایی و خنثی کند.»

این کارشناس بر ‌ضرورت تدوین سیاست‌های داخلی برای افزایش اعتماد در حوزه دیجیتال و بومی‌سازی زیرساخت‌ها پرداخت و گفت: «در جهانی که فناوری به ابزار قدرت و سلطه تبدیل شده، کشوری که داده‌های خود را در اختیار نداشته باشد، عملاً امنیت ملی‌اش را واگذار کرده است.»

او افزود: «یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری در حوزه فناوری باید ایجاد «اعتماد دیجیتال» باشد؛ به این معنا که کاربران، کسب‌وکارها و نهادهای حاکمیتی بتوانند به امنیت داده‌ها و استقلال زیرساختی کشور اطمینان کنند. این اعتماد زمانی تحقق می‌یابد که زیرساخت‌های حیاتی، مانند سرورها و شبکه‌های ابری، بر پایه دانش بومی در داخل کشور توسعه یابند.» رحیمی افزود: «استفاده از هوش مصنوعی در امنیت سایبری نوعی پیش‌دفاع هوشمند است که می‌تواند حتی پیش از وقوع حمله، نشانه‌های نفوذ را شناسایی کند.»

او خاطرنشان کرد: «جنگ سایبری دیگر محدود به دولت‌ها نیست؛ شرکت‌های بزرگ فناوری و پلتفرم‌های اجتماعی نیز به بازیگران امنیتی تبدیل شده‌اند؛ بنابراین، بومی‌سازی زیرساخت دیجیتال دیگر یک انتخاب نیست، بلکه شرط بقا در نظم فناورانه جدید است. کشورهایی که زودتر به سمت استقلال داده و خودکفایی در نرم‌افزارهای پایه حرکت کنند، در آینده نه‌تنها امنیت بیشتری خواهند داشت بلکه در صادرات دانش و فناوری نیز پیشرو می‌شوند.»

اهمیت اتحاد فناورانه غیرغربی

در ادامه، رحیمی به اهمیت همکاری‌های ایران با قدرت‌های شرقی پرداخت و گفت: «جهان در حال گذار از نظم تک‌قطبی دیجیتال به‌سوی چندقطبی فناورانه است. چین در حال تدوین استانداردهای جدید برای اینترنت، داده و هوش مصنوعی است که چالشی مستقیم برای هژمونی فناوری غرب محسوب می‌شود.»

او تشریح کرد: «همکاری تهران با پکن در حوزه هوش مصنوعی و امنیت سایبری، علاوه بر جنبه فناورانه، بعد ژئوپلیتیکی نیز دارد. ایجاد شبکه‌های ارتباطی و الگوریتم‌های مشترک می‌تواند به شکل‌گیری چارچوب امنیت دیجیتال غیرغربی منجر شود که از منافع ملی کشورها در برابر تحریم‌ها و نفوذ اطلاعاتی غرب محافظت کند.» وی افزود: «در این قالب می‌توان به توسعه سخت‌افزارهای بومی، تراشه‌های اختصاصی هوش مصنوعی و شبکه‌های توزیع داده امن دست‌ یافت. هدف، نه تقابل بلکه ایجاد توازن در نظم فناورانه جهانی است تا هیچ کشوری نتواند اراده خود را از طریق فناوری بر دیگران تحمیل کند.»

رحیمی در پایان تأکید کرد: «اگر روزی قدرت در نفت و انرژی خلاصه می‌شد، امروز داده و هوش مصنوعی محور اصلی قدرت‌اند. آینده امنیت جهانی در گرو هوش مصنوعی است، اما این آینده نباید ابزار سلطه قرار بگیرد؛ بلکه باید بر پایه اخلاق، شفافیت و استقلال شکل گیرد تا فناوری در خدمت توسعه انسانی باشد.»