محمد کشاورز زاده در گفت‌‌وگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی درباره رقابت ژاپن و چین و احتمال تغییر موازنه قوا در این منطقه اظهار داشت: «مردم چین و شبه‌جزیره کره خاطرات تلخی از میلیتاریسم ژاپن دارند. در افکار عمومی مردم چین و شبه‌جزیره کره، ژاپنی‌ها منفورند و دلیل آن هم اتفاقاتی است که در زمان نظامی‌گری ژاپنی‌ها قبل از جنگ جهانی دوم افتاده است. به‌عنوان‌مثال، هر سال ۱۳ دسامبر مصادف است با سالگرد کشتار عظیم مردم «نانجینگ» در چین که ۸۸ سال قبل اتفاق افتاد و مردم بی‌گناه زیادی در آن زمان، کشته و شکنجه شدند و به زنان و دختران تجاوز شد. این‌گونه وقایع تلخ مختص چین نیست و در شبه‌جزیره کره هم رخ داده است و خاطرات تلخی را در افکار عمومی این منطقه به‌جای گذاشته است.»

افزایش توان نظامی ژاپن و واکنش‌های محتمل چین

وی با اشاره به اخبار مربوط به افزایش بودجه دفاعی ژاپن تصریح کرد: «زمزمه‌های اخیر درباره افزایش بودجه دفاعی ژاپن و توان موشکی و مشارکت فعال در چارچوب‌های نظامی آمریکا، حاکی از آن است که اتفاقات جدیدی در این منطقه در حال روی‌دادن است که حتماً بر موازنه قوا در این منطقه و بین چین و ژاپن تأثیر می‌گذارد، اما بعید است موازنه قوای سنتی بین این دو کشور را تغییر دهد درعین‌حال باید منتظر اقدامات دیپلماتیک، اجرایی و اقتصادی چین در واکنش به این تصمیمات بود.»

سفیر پیشین ایران در چین گفت: «چینی‌ها مجازات‌های اقتصادی را همین حالا علیه ژاپن از جمله دررابطه‌با ممنوعیت سفر توریست‌های چینی به ژاپن اعمال کرده‌اند.» کشاورز زاده با تأکید بر اینکه شرایط در منطقه شرق آسیا به‌ویژه در روابط چین و ژاپن به‌طورکلی ملتهب است، اظهار داشت: «اما این به این معنا نیست که ژاپن بتواند موازنه کامل قوا در منطقه و با چین را به هم بزند.»

وی دررابطه‌با واکنش چین در بلندمدت نسبت به تحرکات و مواضع جدید ژاپن برای افزایش توان دفاعی گفت: «باتوجه‌به سابقه تلخی که مردم منطقه و چین از ژاپن دارند، در بعد سیاسی، مقامات چینی، ژاپن را متهم به بازگشت به نظامی‌گری می‌کنند. طبیعی است در این شرایط از جمله واکنش‌های چین، افزایش توان نظامی و دفاعی‌اش در برابر قدرت نظامی ژاپن باشد. چینی‌ها در سال‌های اخیر قدرت دریایی خودشان را توسعه داده‌اند، و اکنون دارای چند ناو هواپیمابر مدرن می‌باشند و در حال ساخت ناوهای بیشتری نیز هستند. به لحاظ نظامی، چینی‌ها حتماً در مناطق دریای جنوبی حضورشان را افزایش خواهند داد. همچنین به لحاظ دیپلماتیک فشار را بر ژاپن بیشتر خواهند کرد که احتمالاً ایجاد شکاف بیشتر بین ژاپن و کشورهای آسیایی را پیگیری خواهند کرد.»

کشاورز زاده گفت: «باتوجه‌به اینکه ذهن مردم منطقه نسبت به نظامی‌گری ژاپن مغشوش است و به آنها اعتماد ندارند، سیاست افزایش توان دفاعی و بودجه نظامی ژاپن تبلیغات وسیعی را علیه آنها در شرق آسیا ایجاد خواهد کرد.»

وی با اشاره به اصل ۹ قانون اساسی ژاپن گفت: «قانون اساسی ژاپن اجازه نمی‌دهد این کشور به سمت نظامی‌گری گسترده حرکت کند، اما وقتی بودجه دفاعی‌شان را بیش از ۲ درصد ناخالص تولید داخلی افزایش می‌دهند، اقدامی جدید است که به‌صورت موقت موازنه سنتی قدرت در منطقه را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.»

کشاورز زاده درباره رویکرد و سیاست ایران در قبال رقابت اخیر شکل‌گرفته میان چین و ژاپن اظهار داشت: «ایران هم با ژاپن و هم با چین رابطه خوبی دارد و نباید وارد صف‌بندی امنیتی شرق آسیا شود زیرا به نفع سیاست خارجی کشورمان نیست.»

وی تأکید کرد: «ایران باید همکاری اقتصادی را از رقابت‌های ژئوپلیتیکی مستثنی کند. البته ارتباطات کشورمان با ژاپن و سایر کشورها در شرق آسیا باید ادامه یابد؛ اما به صلاح نیست که وارد چنین موضوع مناقشه برانگیزی شویم.»

این دیپلمات کشورمان افزود: «ژاپن تنها با چین مشکل ندارد، آنها با روسیه هم به‌خاطر جزایر «کوریل» که ژاپن آن را متعلق به خودش می‌داند درگیر است و اتحاد چین و روسیه را برخلاف منافع خود تلقی می‌کتد، زیرا این اتحاد وزنه را به نفع چین در این مناقشه سنگین‌تر می‌کند.»