رحمان قهرمان‌پور در گفت‌وگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی تصریح کرد: نظم نوین جهانی لزوما غیرغربی نیست، زیرا از جهان غیرغربی عمدتا” چین است که در آن عرض اندام می‌کند و به این خاطر به نظر می‌رسد فعلا افزایش رقابت آمریکا و چین در این نظم جدید مورد توجه باشد.

وی ادامه داد: ما شاهد یک نظم دو قطبی در دنیا خواهیم بود که متفاوت از نظم حاکم در دوران جنگ سرد است. یعنی این نظم بیشتر از اینکه مبتنی بر ایدئولوژی و نظامی باشد، مبتنی بر رقابت اقتصادی، فناوری و هوش مصنوعی است.

بحران مشروعیت سازمان‌های بین‌المللی

این کارشناس با بیان اینکه نهادهای برآمده از نظم لیبرال همچون سازمان ملل، سازمان تجارت جهانی و … دیگر قدرت گذشته خود را ندارند، افزود: البته هنوز نمی‌توان از پایان دوران این سازمان‌ها سخن گفت. گرچه سازمان ملل در تعدیل اقدامات و سیاست های تهاجمی که قدرت‌های بزرگ داشته و دارند، نقش موثری نداشته است، اما در رسیدگی به برخی موضوعات و روندها مثل تغییرات آب و هوایی هنوز نقش موثری بر عهده دارد.

قهرمان‌پور با بیان اینکه سازمان ملل در برابر رقابت قدرت‌های بزرگ در حال تضعیف است، گفت: با این حال، مشخص نیست که در روند ظهور نظم نوین بین‌المللی، سازمان ملل به سرنوشت جامعه ملل دچار می‌شود یا سازمان جدیدی شکل می‌گیرد، چرا که چین به عنوان ستون دوم نظم جدید هم‌چنان بر ادامه فعالیت سازمان ملل و اصول منشور ملل تاکید دارد.

این کارشناس گفت: بنابراین کاهش قدرت ونقش رو به افول سازمان‌های بین‌المللی تا زمانی که سازمان‌های دیگری جایگزین آن‌ها شود، ادامه خواهد یافت.

نقض قواعد آمره از سوی قدرت‌ها

وی معتقد است قدرت‌های بزرگ با حمله بدون مجوز شورای امنیت به دیگر کشورها در حال پی‌ریزی قواعد جدیدی هستند، گفت: توسل به زور علیه دیگر کشورها نقض فاحش اصول منشور سازمان ملل است؛ اما شاهدیم که قدرت‌های بزرگ در این سال‌ها بارها به آن متوسل شده‌اند.

قهرمان‌پور با بیان اینکه به همین دلیل هیچ یک از قدرت‌های بزرگ به نقض منشور ملل متحد از سوی دیگر قدرت‌های بزرگ اعتراض موثر یا اقدام عملی نمی‌کند، افزود: به همین خاطر است که نقش جلسات شورای امنیت صرفا به اعلام مواضع و صدور بیانیه‌ها فروکاسته شده است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل در پاسخ به اینکه دنیا چگونه خود را برای قواعد نظم جدید بین‌المللی آماده می‌کند؟ گفت: روند ظهور نظم جدید مشخص است و کشورها به تدریج خود را آماده می‌کنند.

وی افزود: مثلا اعضای آ.سه.آن اعلام کرده‌اند که در رقابت آمریکا و چین بی‌طرف هستند و برنامه خودشان را پیش می‌برند. در همین قالب، شاهد افزایش روابط بسیاری از کشورها با چین هستیم که قطعا به افزایش نفوذ چین در سطح بین‌المللی منجر خواهد شد.

قهرمان‌پور با تاکید بر اینکه دولت‌های مختلف با شیوه‌های مختلف در حال آماده شدن و انطباق خود با نظم نوین بین‌المللی هستند، گفت: برخی کشورها سریع و برخی با کندی در حال انطباق با روند جدیدهستند. با توجه به اینکه گریزی از این شرایط جدید نیست، کشورها دریافته‌اند که نیاز است پیش از تبدیل فرصت‌ها به تهدید، سیاستگذاری صحیح را در این حوزه داشته باشند.