دکتر علی خرم، سفیر سابق ایران در مقر اروپایی سازمان ملل و تحلیلگر مسائل بین الملل در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به تاثیرات سیاست‌های دونالد ترامپ بر مناسبات جهانی به ویژه روابط اروپا و روسیه اظهار داشت، ترامپ شخصا علاقه‌مند است که روابط آمریکا را با روسیه بهبود ببخشد اما تضادهایی که بین واشنگتن و مسکو از نظر منافع و امنیت ملی وجود دارد، چنین اجازه‌ای را به ترامپ نمی‌دهد.

آنچه در ادامه میخوانید متن کامل این گفتگوست:

پرسش: با در نظر گرفتن مولفه ریاست جمهوری دونالد ترامپ در ایالات متحده آمریکا، آینده روابط اروپا و روسیه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

اروپا و روسیه به طور معمول طی دهه‌های اخیر روابط خوبی به لحاظ سیاسی نداشتند و بیشترین زمینه همکاری اروپا با روسیه صرفا در مورد گاز بود. زیرا اروپا از یک سو به گاز روسیه احتیاج دارد و از سوی دیگر طرفین از این مسئله به عنوان یک اهرم علیه یکدیگر بهره می‌گرفتند. اما در پرتو تحولاتی که در اواخر دوره باراک اوباما و اوایل دوره دونالد ترامپ انجام گرفت و احساس شد که روسیه در انتخابات آمریکا دخالت دارد و این شائبه پیش آمد که شاید در انتخابات کشورهای اروپایی نیز همین نقش را ایفا کند، اروپا عزم خود را جزم کرد تا با روسیه برخورد خشن تری داشته باشد. به خصوص که اروپایی‌ها از الحاق کریمه به روسیه نیز ناخشنود هستند. از این رو اروپا کاملا حامی تحریم روسیه بوده و هست. در این بین تا پایان کار دولت اوباما، آمریکا روسیه را تحریم کرده بود لذا از پشتیبانی اروپا برخوردار بود اما با روی کار آمدن ترامپ، شرایط تغییر کرد و اروپا شاهد تغییر سیاست‌‌ها و رویکرد واشنگتن در قبال مسکو بود؛ رویکردی که به هیچ وجه با مقاصد اروپایی‌ها همخوانی ندارد. همچنین ترامپ در ابتدا خواهان آن بود که تحریم‌ها علیه روسیه را لغو کرده و با این کشور روابط دوستانه‌ای برقرار کند. اما با گذشت زمان مشخص شد که تماس‌های مخفی میان نزدیکان ترامپ شامل خانواده‌اش و برخی اعضای کابینه‌اش با مقامات روسیه برقرار شده است که این افشاگری باعث بدنامی برای آمریکا شد. اروپا نیز نسبت به این مسئله به شدت ابراز نگرانی کرد زیرا معتقد بودند که اگر روسیه توانسته باشد در سیستم آمریکا نفوذ کند نوع تعاملات این کشور با اروپا نیز تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. لذا امروز اروپا به روسیه به عنوان کشوری که بالقوه برای اروپا خطر دارد، نگاه می‌کند اما در عین حال تلاش دارند که با مسکو نوعی همخوانی داشته باشد تا مشکلی برایشان از ناحیه آمریکا بوجود نیاید.

از سوی دیگر برخی از تحلیلگران بر این باورند که افزایش تنش‌ها میان کشورهای اروپایی و آمریکا با خروج از توافق اقلیمی پاریس به نفع روسیه بوده و این کشور می‌تواند منافع خود را از این طریق تامین کند؛ در این باره در درجه اول باید بر این مساله تاکید کرد که این خروج به نفع هیچ کس نیست زیرا هر گونه آسیب محیط زیستی می‌تواند متوجه همگان در گوشه و کنار جهان شود. از سوی دیگر اگرچه ممکن است در کوتاه مدت گسترش اختلافات و تنش‌ها میان اروپا و آمریکا به نفع روسیه باشد اما در بلندمدت این مساله به نفع مسکو نیست.

پرسش: ترامپ چگونه عامل تغییر روابط آمریکا با اروپا خواهد شد؟

ترامپ شخصا علاقه‌مند است که روابط آمریکا را با روسیه بهبود ببخشد اما تضادهایی که بین واشنگتن و مسکو از نظر منافع و امنیت ملی وجود دارد، چنین اجازه‌ای را به ترامپ نمی‌دهد. در نتیجه بعد از مدتی دوباره روابط آمریکا و روسیه در چرخه‌ای می‌افتد که این معایب و کمبودها را نشان خواهد داد. لذا شاید فعلا روابط سرد و خصومت آمیزی بین طرفین برقرار نباشد اما به نظر نمی‌رسد که در آینده روابط دو طرف خیلی گرم و صمیمانه شود.

پرسش: با توجه به مسائلی که در یکی دو ماه گذشته شاهد بودیم مانند رویکرد ترامپ در قبال ناتو و پیمان پاریس، آینده روابط آمریکا و اروپا به چه سمتی خواهد رفت؟

شخصیت و سیاست‌های ترامپ خیلی خوشایند اروپایی‌ها نیست اما سیطره قدرت آمریکا برای اروپا چالش ‌برانگیز نیست و اروپا نمی‌تواند خود را در برابر واشنگتن قرار دهد. مگر در مواردی که جنبه جهانی داشته باشد و به طور مشخص درگیری با آمریکا را موجب نشود. مانند مسئله محیط زیست و پیمان آب و هوایی پاریس؛ چون این مسئله برای نجات کره زمین است اروپایی‌ها از این طریق با نشان دادن هماهنگی میان خودشان و باقی جهان، تلاش دارند آمریکا را در انزوا قرار دهند تا این کشور به تعهدات خود در زمینه موضوع محیط زیست عمل کند.

درواقع ترامپ نه تنها درباره این مساله بلکه درباره رعایت اصول و مبانی حقوق بشر در کشورش به خصوص پس از تصویب فرمان مهاجرتی‌اش علیه شهروندان شش کشور مسلمان دچار چالش جدی شده است. هم چنین باید این نکته را یادآور شد که وی نه تنها در مسایل حقوق بشری و محیط زیستی هنجارشکن رفتار کرده بلکه قوانین و نرم‌های موجود و مورد توافق کشورهای جهان در زمینه تجارت را نیز زیر سوال برده است. این در حالی است که چندین سال برای دستیابی به توافق تجاری تلاش شده بود اما ترامپ یک باره آن را لغو کرد. همین مسایل باعث می‌شود که رفته رفته فاصله‌ها، شکاف‌ها و اختلاف‌نظرها میان کشورهای اروپایی و آمریکا بیشتر شود. در همین راستا چندی قبل آنگلا مرکل صدراعظم آلمان اعلام کرد که دیگر اروپایی ها نمی‌توانند به آمریکایی ها تکیه کنند و باید خود وارد عمل شوند. اما به هر حال اروپا از رودررویی مستقیم با واشنگتن پرهیز خواهد کرد.

پرسش: آثار تغییرات ایجاد شده در روابط میان روسیه – اروپا و آمریکا بر ایران چه خواهد بود؟

ایران می‌تواند از نامحبوب بودن ترامپ میان مردم آمریکا و اروپا استفاده کرده و یارگیری کند. درواقع اگر تهران با حفظ خویشتنداری آستین بالا بزند و از طریق مذاکرات و رفت و‌آمدهای دیپلماتیک با اروپا سعی کند نظر آنها را نسبت به مواردی که ترامپ مسئله سازی کرده است جلب کند، از این طریق اروپا و ایران می‌توانند به یکدیگر نزدیک شده و مانعی برای پیشبرد نیات و اهداف بد ترامپ شوند.