به گزارش سایت شورای راهبردی روابط خارجی، دکتر هادی سلیمان‌پور، که در نشست تخصصی «بررسی ریشه‌ها و پیامدهای اسلام‌ستیزی در غرب» که از سوی شورای راهبردی روابط خارجی برگزار شده است، سخن می‌گفت، با تاکید بر ضرورت درک تحولات نظری در غرب که باعث شکل‌گیری هتاکی به قرآن شده است، اظهارداشت: امنیتی شدن اروپا به‌دلیل جنگ اوکراین، تاثیراتی بر محیط نظری اروپا داشته و آنها به این نتیجه رسیدند که دیگر دیدگاه سنتی‌شان در حوزه چندجانبه‌گرایی کارکرد ندارد و باید رویکرد جدیدی در حوزه همگرایی اروپا و تعامل با دیگران اتخاذ کنند.

وی با اشاره به خیزش احزاب نوظهور در اروپا و به قدرت رسیدن آنها از جمله فمنیست‌ها و احزاب راست افراطی، هویت‌محوری را نقطه مشترک آنها عنوان کرد و ادامه داد: آنها مانند احزاب سنتی در اروپا، هویت تعریف شده‌ای ندارند، بلکه به‌دنبال کسب هویت هستند. یکی از ویژگی‌های شرایط کسب هویت، ایجاد ضدیت با هویت دیگران است. بنابراین این وضعیت، بستر اجتماعی ویژه‌ای در اروپا فراهم کرده است.

دکتر سلیمان‌پور با اشاره به شکل‌گیری نظریه «نظم جهانی شبکه‌ای» به جای نظریه «چندجانبه‌گرایی» و «همگرایی» در شمال اروپا، که کانون طرح این نظریه جدید آلمان و اسکاندیناوی بوده است، توضیح داد: در نظریه «نظم جهانی شبکه‌ای»، آنها معتقدند همکاری صرفا باید با حکومت‌های دموکراتیک و براساس ارزش‌های دموکراتیک و قانون‌محور انجام شود. براین‌اساس، کشورهای دموکراتیک، جبهه‌ای را در برابر دیگران، تشکیل می‌دهند. در این نظم، مرکزی وجود ندارد و اساس بر محور گفتمان‌های مردمی شکل می‌گیرد که آنها نیز فعلا تحت تاثیر جریان‌ها و احزاب نوظهور در اروپا هستند.

وی افزود: در این چارچوب، ارزش‌ها و هنجارها باید براساس ارزش مرکزی که دموکراسی است، ایجاد شود. این ارزش مرکزی، ضد ارزشهای دینی است. بنابراین برای اینکه در این نظریه، هویتی تازه خلق شود، باید بر ارزش‌های دموکراتیک به جای ارزش‌های دینی متمرکز بود. در این نظریه، تجارت، موضوعی اقتصادی نیست و بلکه موضوعی سیاسی و راهبردی است. نباید به تجارت با کشورهای غیردموکراتیک، اجازه رشد و توسعه داد. آنها معتقدند تجربه چین و روسیه، که محصول نظریه چندجانبه‌گرایی است، نباید تکرار شود و توسعه باید مدیریت و در دنیا حرکت کند و پیش رود.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه در این محیط نظری، جریان ضدیت با اسلام آغاز شده و قطعا به این حوزه منحصر نمی‌شود و گسترش می‌یابد، گفت: همکاری دموکراتیک در این نظریه، امری راهبردی میان کشورهای دموکراتیک است که باید در همه سطوح با هدف یکسان‌سازی ارزش‌ها شکل بگیرد. این نظریه اکنون توسط متفکران آلمانی و اسکاندیناوی در حال پردازش است و به‌شدت تلاش می‌کنند متفکران کشورهایی مانند هند را نیز متقاعد کنند. در چهارماه گذشته، تعداد سفرهای اندیشکده‌ها میان شمال اروپا و هند به‌شدت افزایش پیدا کرده و تلاش می‌کنند پایه دیگری برای این نظریه در آسیا شکل بگیرد.

سلیمان‌پور با اشاره به محیط جدید نظری در آمریکا، ادامه داد: آمریکایی‌ها براساس دیدگاه سنتی کیسینجر، معتقدند در جهان آینده، چهار تمدن،آمریکایی، اروپایی، اسلامی و شرقی به رهبری چین با یکدیگر تعامل یا برخورد خواهند کرد و نظم آینده جهان، ناشی از این امر است. در آمریکا موضوع اصلی این است که برای داشتن دست برتر در تمدن‌سازی آینده، باید ظرفیت تمدن‌های دیگر تخلیه شود. این تخلیه ظرفیت، باید از طریق برخورد پیش آید. بنابراین تلاش زیادی برای برخورد میان تمدن‌ها انجام می‌شود.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه برخی متفکران آمریکایی معتقدند محیط اروپا به دلیل تعداد قابل ملاحظه مهاجرین مسلمان در اروپا، تحت تاثیر تمدن اسلامی قرار خواهد گرفت، اضافه کرد: این برای نظریه‌پردازان افراطی آمریکایی، پدیده مطلوبی نیست.

وی با یادآوری اینکه در شرایط فعلی، موقعیت رژیم اسرائیل، خصوصا در اروپا، به‌دلیل تحولات داخلی اسرائیل، ضعیف‌ترین موقعیت است، گفت: ممکن است لابی اسرائیلی در آمریکا علاقه‌مند باشد برخورد تمدنی میان دنیای اسلام و اروپا اتفاق بیفتد، تا اروپا بیشتر متوجه این شریک استراتژیک خود در منطقه ما شود. این نکته را نباید از نظر دور داشت. خروجی این محیط‌ها، افزایش برخورد میان تمدن اسلام و اروپا است.

دکتر سلیمان‌پور با بیان اینکه آثار تلاقی این دو جریان نظریه‌پردازی را در توهین به ارزش‌های تمدن اسلامی مشاهده می‌کنیم، ادامه داد: اکنون این شرایط، ظرفیت‌هایی را ایجاد کرده است. سازمان همکاری اسلامی در جریان سوزاندن مسجدالاقصی ایجاد شد. چرا نباید اکنون به این بپردازیم، با ابتکار دولت عراق، که محور این امر قرارگرفته است، سازوکار هماهنگ و ابتکاری درباره حمایت از ثقلین و یا قرآن، در سطح دولت‌ها ایجاد کنیم، یا حداقل کنفرانسی سالانه برگزار کنیم و از این گام، به گام‌های بعدی برسیم.

وی افزود: اگر بتوانیم به غیر از سطح دولتی، در سطح مردمی نیز همگرایی ایجاد کنیم، گام مهمی است. وقت آن  است که میان مجامع قرآنی در کل کشورهای اسلامی ارتباطی ایجاد و بر اساس محبت به قرآن، دل‌های مسلمانان را به هم نزدیک کنیم.

این استاد دانشگاه به تشریح پیامدهای توافق و فتوای مشترک علما درباره حرام دانستن حمله به جوامع مسلمانان و ناجایز بودن سب صحابی پیامبر پرداخت و گفت: زمینه بزرگی برای رسیدن به این توافق‌ها وجود دارد. باید تعاملی با محوریت عراق با تمرکز بر مجامع قرآنی صورت گیرد. ضمن اینکه باید سازوکاری برای کمک به شکل‌گیری احزاب مسلمان در اروپا داشته باشیم، تا آنها هم در محیط سیاسی و پارلمان‌ها صدا داشته باشند. این اتفاق می‌تواند از طریق سازمان همکاری اسلامی انجام شود.

سلیمان‌پور به ظرفیت‌های پیش‌گیرانه‌ی مجامع بین‌المللی از جمله شورای حقوق بشر و یونسکو اشاره کرد و افزود: گفتگوهای بین تمدنی در ایران و عراق باید ادامه داشته باشد و این بار با احترام به قرآن به‌عنوان مهمترین ارزش تمدنی، برگزار شود. این فرصتی تاریخی در اختیار دولت عراق است و می‌تواند با تدبیر این پرچم را حمل کند و دیگر کشورهای مسلمان با وثوقی که به دولت عراق دارند، سازوکاری تدوین کنند که اثر ماندگاری در تاریخ از خود برجا بگذارند.