دکتر عبدالرضا فرجی راد، مدیرکل شورای راهبردی روابط خارجی در نشست «اروپا و تحولات ژئوپلیتیکی غرب آسیا» که 19 دی به میزبانی شورا و با حضور جمعی از دیپلمات‌های مقیم تهران، دانشگاهیان، صاحب‌نظران و اصحاب رسانه برگزار شد، با اشاره اهمیت برجام و نقش آن در ثبات و امنیت منطقه اظهار داشت: برجام تحولی ژئوپلیتیکی در منطقه بود که در نتیجه توافق ایران با 1+5 به اجرا درآمد و به دنبال آن، امیدهایی در منطقه و جهان ایجاد شد، اما رئیس جمهور جدید آمریکا به‌شدت با آن مخالفت کرد، به‌طوری که هم اکنون جامعه جهانی منتظر تصمیم ترامپ درباره لغو یا عدم لغو آن توسط آمریکاست.

وی تصریح کرد: اگر ترامپ برجام را لغو کند، باید منتظر بحران بود و چنانچه رویکردی منطقی در قبال آن اتخاذ کند، این بحران قابل کنترل خواهد بود. در این شرایط عکس‌العمل اروپایی‌ها مهم خواهد بود، اگرچه آن‌ها همواره از برجام حمایت کرده‌اند، اما شکست برجام می‌تواند موجب ناامیدی در منطقه شود، به‌طوری که دیگر هیچ کشوری به توافق‌های بین‌المللی اعتماد نخواهد کرد.

تحولات ژئوپلیتیکی منطقه

فرجی راد درباره تحولات ژئوپلیتیکی منطقه نیز گفت: در حال حاضر، علاوه بر موضوع برجام، تغییرات ژئوپلیتیکی قدرت در منطقه به وجود آمده است. چنانکه ترکیه علی‌رغم عضویت در ناتو، به روسیه نزدیک شده است، پاکستان از اتحاد با آمریکا به سمت روسیه و چین متمایل شده است. مثلث ایران، روسیه و ترکیه در موضوع بحران سوریه شکل گرفته است. حضور روسیه در سوریه نیز تحول ژئوپلیتیکی مهمی بود که به نفوذ بیشتر روسیه در غرب آسیا منجر شد؛ بنابراین این تحولات می‌تواند تغییرات ژئوپلیتیکی مهمی را در منطقه ایجاد کند.

سیاست‎های متناقض دولت‌های اروپایی

مدیرکل شورا با انتقاد از سیاست‎های متناقض دولت‌های اروپایی در قبال کشورهای غرب آسیا اظهار داشت: ظرف هفت سال درگیری در غرب آسیا، سیاست‌های اروپا در قبال کشورهای غرب آسیا دارای تضادهایی بوده است. به‌عنوان مثال، اروپا در حالی در موضوع دموکراسی در ترکیه تمرکز بسیاری کرده است که هیچ تمرکزی بر کشورهای عربستان، امارات و بحرین ندارد. این در حالی است که در کشوری مثل بحرین، ظلم و ستم فراوانی به مردم این کشور شده است؛ بنابراین این انتظار وجود دارد که کشورهای اروپایی بر اساس سه معیار اصلی خود یعنی دموکراسی، حقوق بشر و اقتصاد مبتنی بر بازار آزاد، سیاست‌های متعادل‌تری در قبال همه کشورهای منطقه دنبال کنند تا بر اساس آن سیاست گفتگو حاصل شود، چرا که امروز منطقه نیازمند سیاست جامع برد – برد برای همه است.

نگاهی به آینده برجام

دکتر فرجی راد درباره آینده پیش روی برجام گفت: با توجه به تصمیم ترامپ، امروز برجام در نقطه حساسی قرار دارد، چنانکه همه منتظریم که ببینیم آمریکا چه تصمیمی خواهد گرفت و ایران چه واکنشی نشان خواهد داد. به نظر می‌رسد که ترامپ رسماً برجام را لغو نخواهد کرد، اما سیاست تضعیف آن را ادامه خواهد داد، به‌طوری که برجام آن‌قدر تضعیف شود تا به نقطه صفر برسد. البته ایران نیز در برابر سیاست‌های آمریکا بیکار نخواهد نشست. در واقع آمریکا سعی دارد تا از طریق تحریم، مردم را در فشار اقتصادی قرار دهد تا عکس‌العمل نشان دهند و ایران از نقش ثبات‌بخش خود در سوریه و عراق عقب‌نشینی کند.

وی افزود: اما دوستان اروپایی باید متوجه باشند که ایران نقشی ثبات دهنده و مثبت در منطقه داشته است، همچنان که به دعوت دولت‌های عراق و سوریه به این کشورها کمک کرد تا داعش را شکست دهند. در حال حاضر، دولت‌های سوریه و عراق باید تقویت شوند تا بحران تمام شود تا در نتیجه آن تروریسم هم تضعیف شود؛ بنابراین با از بین بردن برجام، آمریکا به اهداف خود در داخل و خارج ایران نخواهد رسید. ایران نیز به هیچ عنوان از اهداف خود دست برنخواهد داشت. مردم ایران نیز به دلیل اقدامات آمریکا بر ضد جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد، نه تنها به آمریکایی‌ها حساس‌تر، بلکه با یکدیگر متحدتر نیز شده‌اند.

مدیرکل شورای راهبردی روابط خارجی با تأکید بر اینکه نقد و بیان اعتراض مردم ایران به مسائل اقتصادی موضوع داخلی کشور مربوط است، اظهار داشت: وجود برخی مسائل اقتصادی در ایران به خاطر همین نقض برجام از سوی آمریکایی‌ها بوده است.

او همچنین از سیاست‌های دوگانه برخی از کشورها و آمریکا در خصوص مفهوم دموکراسی انتقاد کرد و افزود: چطور اعتراض‌های مردم در اروپا، فرانسه، انگلیس و آمریکا فضای باز، آزادی بیان و وجود دموکراسی نامیده می‌شود، اما از نقد و اعتراض برخی از مردم ایران به مشکلات اقتصادی تفسیر دیگری می‌شود.