عفیفه عابدی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه تأثیر انتخاب بایدن در روابط آمریکا و روسیه را می‌توان در چند سطح موردبررسی قرار داد، اظهار داشت: در سطح کلان، سیاست بایدن در قبال روسیه تابع همان خط‌ مشی راهبردی و سنتی آمریکا در قبال روسیه است که به‌عنوان اصلی‌ترین بازمانده اتحادیه جماهیر شوروی شناخته می‌شود و در دهه‌های اخیر هم نشان داده که انگیزه خیلی زیادی دارد که جایگاه ابرقدرتی شوروی را برای خود احیا کند.

وی افزود: درواقع سیاست بایدن، خط ‌مشی مهار و تضعیف روسیه خواهد بود. روس‌ها هم این را می‌دانند، اما سیاست اعلامی واشنگتن متفاوت خواهد بود، یعنی به‌نوعی دست دوستی به سوی روس‌ها دراز و موضوعات جدیدی برای همکاری و مذاکره با آن‌ها مطرح خواهد کرد، ولی این اقدامات در راستای همان هدف کلی‌شان خواهد بود.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان اینکه بایدن قدرت اقناع بیشتری برای همراه کردن سایر متحدان آمریکا برای پیگیری این سیاست خواهد داشت، گفت: سیاست اعلامی بایدن، با سایر بازیگران، چه در غرب و چه در شرق، می‌تواند برای روسیه چالش‌هایی ایجاد و روسیه را حتی در بهره‌مندی از بعضی فرصت‌ها در شرق هم با چالش‌هایی روبرو کند.

چالش روسیه، رفتار هوشمندانه در برابر سیاست چماق و هویج بایدن

عابدی ادامه داد: تصمیم‌گیری و رفتار هوشمندانه در برابر این سیاست دوگانه بایدن یکی از مشکلاتی است که روسیه در دوره جدید با آن روبرو خواهد بود؛ کما اینکه در دوره اوباما هم با آن روبه‌رو بود؛ یعنی سیاست خارجی بایدن، در جنبه اعلامی، نه‌تنها در برابر روسیه، بلکه در برابر سایر بازیگران، ازجمله ایران، دراز کردن دست دوستی و نشان دادن چراغ سبز است، اما در همین حال اهرم‌های فشار را به شکل دیگری به کار می‌گیرد. این سیاست که همیشه از آن با عنوان «چماق و هویج» یاد می‌شود، معمولاً در سیاست آمریکا پیگیری شده است.

وی با بیان اینکه چنین رویکردی از طرف آمریکا با اجماع جهانی هم مواجه می‌شود و فشار بیشتری بر رقبای آمریکا ازجمله روسیه وارد می‌آورد، اضافه کرد: درواقع یک چالش بزرگ برای رقبای آمریکا، خصوصاً روسیه، در چنین مواقعی خصومت پنهان واشنگتن است که ابهامی را برای طرف مقابل ایجاد می‌کند.

عابدی با اشاره به کاندیدا شدن ویلیام برنز، سفیر پیشین آمریکا در روسیه برای ریاست سازمان سیا، این مهره‌چینی‌ها را مؤید همین چارچوب و برنامه از سوی کاخ سفید دانست و تصریح کرد: احتمالاً تا مدت نامعلومی بعد از به قدرت رسیدن بایدن، پرونده‌های جدیدی هم علیه ترامپ باز شود که احتمالاً پای روسیه به آن‌ها هم کشیده خواهد شد. درعین‌حال بحث‌های حقوق بشری و دموکراسی علیه روسیه دوباره پررنگ می‌شود و همه این‌ها تنش‌های سیاسی جدیدی بین کاخ سفید و کرملین ایجاد می‌کند که در راستای برنامه‌ای است که احتمالاً دولت بایدن در قبال مسکو و سایر رقبایش خواهد داشت.

بحران‌آفرینی مجدد در خارج نزدیک روسیه در دوره بایدن

این پژوهشگر پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: در دوره ترامپ بحران‌های خارج نزدیک روسیه که منافع مسکو را تحت تاثیر قرار می‌داد، بسیار کم بود، اما در دوره جدید احتمالاً این بحران‌ها دوباره آغاز خواهد شد و سعه‌صدر روسیه را به آزمون می‌گذارد. این در حالی‌ است که روسیه هم مجبور است به سیاست‌های اعلامی واشنگتن در دراز کردن دست دوستی، روی خوش نشان دهد، چراکه بر اساس سیاست انتخابی و فعال خود از تنش با قدرت‌های بین‌المللی به‌ویژه آمریکا خودداری می‌کند.

وی بابیان اینکه هم روسیه نسبت به زمان اوباما تغییر کرده و هم آمریکای دوره بایدن متفاوت است، توضیح داد: این بازیگران تجربه‌های متفاوتی را پشت سر گذاشتند و همین تجربه‌های متفاوت هم بی‌اعتمادی را بین آن‌ها افزایش می‌دهد. این بی‌اعتمادی به نحوی باید رفع شود. از طرف دیگر روسیه هم در این مدت و در دوره اوباما هم توانست در مسئله اوکراین اعمال قدرت کند؛ در سوریه هم به‌عنوان بازیگری مهم خود را اثبات کرد و ابزارهایی برای چانه‌زنی خواهد داشت.

آثار روابط جدید روسیه و آمریکا در دوره بایدن بر ایران

عابدی با اشاره به تأثیر این نوع روابط بر ایران نیز گفت: این عوامل برای دیگر بازیگرانی که به‌نوعی با این قدرت‌ها مسائلی دارند، شرایط جدیدی به وجود می‌آورد و آن‌ها را هم درگیر می‌کند. برای ایران هم به‌ویژه به این دلیل که هنوز موضوع هسته‌ای حل‌وفصل نشده و دوباره این مسئله در دوره بایدن شدت خواهد گرفت، این روابط اهمیت ویژه‌ای می‌یابد.

وی با بیان اینکه مناسبات بین روسیه و آمریکا مطمئناً بر این موضوع تأثیرگذار خواهد بود، اضافه کرد: ایران هم باید انتخاب‌هایی داشته باشد که سعی کند منافع خود را از این چالش‌ها و یا حتی در صورت نزدیکی‌هایی که بین قدرت‌های بین‌المللی ایجاد می‌شود، تأمین کند.

روسیه به دنبال نزدیک‌تر شدن به ایران

این پژوهشگر پژوهشکده تحقیقات راهبردی تأکید کرد: روسیه تلاش خواهد کرد برگه‌های خود را در مقابل آمریکا افزایش دهد. در دوره ترامپ تحرک زیادی در روابط ایران و روسیه رخ داد، البته این اواخر این تحرکات کم‌تر شد، اما به نظر می‌رسد در دوره جدید روسیه تلاش خواهد کرد به ایران، یا سایر بازیگرانی که بتواند به‌واسطه آن‌ها قدرت چانه‌زنی بیشتری در مقابل آمریکا داشته باشد، نزدیک شود.

عابدی افزود: روس‌ها با آگاهی از انگیزه بایدن برای احیای دستاورد آمریکا در خصوص برجام تلاش می‌کنند که در رابطه با ایران هم تحرک بیشتری داشته باشند و از این تحرک به‌عنوان یک برگه در میز مذاکره با آمریکا استفاده کنند. دور از انتظار نیست که گرایشی از طرف مسکو به سوی تهران ایجاد شود تا روابطشان را بهبود دهند و خود را به‌عنوان یک بازیگر مؤثر در رابطه با ایران معرفی کنند.