دکتر سیدرضی عمادی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به تعیین رئیس جمهور و نخست وزیر پس از حدود یک سال انسداد سیاسی در این کشور تصریح کرد: با توجه به اینکه یکی از مهمترین موانع در مسیر انتخاب رئیس جمهور، اختلافات کُردها با یکدیگر بود، اکنون به نظر می‌رسد آن‌ها اختلافات خود را در این باره کنار گذاشتند و به توافقی رسیدند. حزب دموکرات که تقریبا دو برابر اتحادیه میهنی کردستان، در انتخابات سال 2021 رای آورد، خواستار تصدی ریاست جمهوری بود. اتحادیه میهنی کردستان نیز ریاست جمهوری را حق خود می‌داند، چراکه بعد از سقوط رژیم بعثی در عراق، همواره رئیس جمهور از میان اعضای این اتحادیه انتخاب شده است.

وی افزود: حزب دموکرات نامزدی معرفی نکرد و تنها رقابت میان اتحادیه میهنی بود. در واقع دراین رقابت «برهم صالح» و دکتر «عبداللطیف رشید» حضور داشتند که نهایتا رشید انتخاب شد. واکنشی که بعد از آن اعضای حزب دموکرات، از جمله مسعود بارزانی و نیچروان بارزانی انجام دادند و در تماس‌هایی با رشید، تبریک گفتند و برای او آرزوی موفقیت کردند، نشان داد که اختلافاتشان را حل کرده‌اند.

این کارشناس مسائل غرب آسیا با بیان اینکه چارچوب هماهنگی شیعیان، مذاکرات سازنده‌ای را با گروه‌های کُردی انجام داده است، گفت: این مذاکرات نشان داد چارچوب هماهنگی خواستار عبور عراق از بن‌بست یک ساله است و این امر سبب شده تفاهمی میان گروه‌های عراقی، از جمله شیعیان و کُردها شکل گیرد. این تفاهم قبل از آن با «محمدالحلبوسی» رئیس مجلس از اهل سنت انجام شده بود تا تکلیف مناصب قدرت را روشن کنند.

عمادی توضیح داد: در واقع زمانی که حلبوسی از ریاست پارلمان استعفا داد و این استعفا در پارلمان بررسی شد، با این هدف بود که می‌خواست رای‌دهی اعضای چارچوب هماهنگی شیعیان را ارزیابی کند. ایشان زمانی رئیس پارلمان شد که نمایندگان جریان صدر 73 کرسی در اختیار داشتند. با تغییر ترکیب ناشی از استعفای آن‌ها، حلبوسی رای اعتماد جدید گرفت و چارچوب هماهنگی این پیام را به او داده که با ریاستش بر پارلمان مشکلی ندارد و به طور کلی خواستار عبور عراق از این وضعیت است.

وی با بیان اینکه تفاهم سه گانه‌ای میان شیعیان، اهل سنت و کُردها برای عبور عراق از چالش یک ساله شکل گرفته است، ادامه داد: این تفاهم خود را در انتخاب رئیس جمهور نشان داد و درخصوص نخست وزیری هم خواهد بود. البته دررابطه با تشکیل کابینه وضعیت به این سادگی نخواهد بود.

این استاد دانشگاه، با بیان اینکه با خروج جریان صدر از پارلمان، تفاهم میان گروه‌های شیعی ایجاد شد، گفت: وقفه ایجاد شده در تفاهم میان شیعیان بعد از این خروج نیز، به نوع رفتار جریان صدر بستگی داشت، چراکه آن‌ها به اردو کشی خیابانی روی آورند و نهایتا به این نتیجه رسیدند که حتی این اقدامات منجر به دستیابی به اهدافشان نخواهد شد. بعد از بیانیه آیت الله حائری و عذرخواهی مقتدی صدر از مردم عراق، آن‌ها عملا نمی‌توانستند به آشوب‌های خیابانی روی آورند و به نوعی جریان شکست خورده محسوب می‌شد. بنابراین کار چارچوب هماهنگی راحت‌تر شده بود.

چالش‌های جدی پیش روی دولت آینده

عمادی در عین حال با تاکید بر اینکه مشکلات عراق پیچیده و متعدد است، یادآور شد: عراق درگیر فساد گسترده و منازعه قدرت است و مشکلاتش به سادگی با این تفاهم‌ها حل نخواهد شد و همچنان ادامه پیدا خواهد کرد. ضمن اینکه این کشور با نارضایتی گسترده مردم که ناشی از عملکرد گروه‌ها بوده نیز مواجه است. حتی اگر دولت و کابینه به زودی تشکیل شوند، این کابینه هم چالش‌های جدی خواهد داشت.

به گفته این تحلیلگر مسائل غرب آسیا، یکی از این چالش‌ها ادامه الگوی رفتاری جریان صدر خواهد بود. به نظر نمی رسد آن‌ها به سادگی اجازه فعالیت به دولت آینده عراق را بدهند و احتمالا با بسیج نیروهایشان، به آشوب و تظاهرات خیابانی ادامه خواهند داد و کارشکنی می‌کنند. ممکن است در ماه‌های ابتدایی فعالیتی نداشته باشند، اما کوچک‌ترین بهانه‌ای زمینه آشوب‌ها را فراهم می‌کند و آن‌ها از هر فرصتی استفاده خواهند کرد.

وی نارضایتی‌های گسترده مردمی را از دیگر چالش‌های پیش روی دولت آینده عراق عنوان کرد و افزود: نمی‌توان انتظار داشت که مشکلات عراق در کوتاه مدت حل شود، همانطور که دولت عادل عبدالمهدی تنها یک سال توانست در قدرت بماند و با توطئه قربانی شد چراکه میراث‌دار مشکلات گذشته بود. این وضعیت می‌تواند درخصوص دولت «شیاع السودانی» نیز رخ دهد. به این دلیل که مردم ناراضی‌اند و مخالفان نیز آماده بهره‌برداری از این نارضایتی‌ها هستند.

عمادی با بیان اینکه بازیگران خارجی نیز به دنبال ایجاد آشوب درعراق و استفاده از نارضایتی‌های داخلی هستند، خاطرنشان کرد: آنچه اکنون در عراق در حال شکل‌گیری است، مطلوب آن‌ها نیست. در واقع هم «عبدالطیف رشید» بازیگری نیست که مطلوب کشورهایی مانند عربستان و یا ترکیه باشد و هم «شیاع السودانی» به عنوان نخست وزیر مورد حمایت چارچوب هماهنگی شیعیان، مطابق خواست آن‌ها نیست.

زمینه مداخله خارجی بیشتر در عراق

این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه این شرایط زمینه مداخله خارجی بیشتر را در عراق فراهم می‌کند، گفت: آمریکا پیام تبریکی ارسال و اعلام کرد خواستار عبور عراق از این وضعیت است؛ اما این موضعگیری رسمی است و آنچه اعمال خواهد شد بستگی به نوع عملکرد دولت جدید در برابر نظامیان آمریکایی، جایگاه گروه‌های مقاومت و نوع رابطه با ایران خواهد داشت. علاوه بر این‌ها، باید مطالبات برخی بازیگران داخلی که با دولت جدید زوایه دارند از دولت آمریکا را نیز درنظر گرفت.

وی تاکید کرد: کاهش مشکلات پیش روی عراق، برای دولت جدید کار بسیار دشواری است و نیاز به تمرکز جدی دولت بر مشکلات دارد. ضمن اینکه عراق در سال‌های گذشته با تهدیدهای امنیتی جدی مواجه بوده که همچنان نیز وجود دارند. دولت در واقع باید تلاش کند مشکلات بیشتر از آنچه هست، نشوند و بعد رفته رفته برای حل آن‌ها اقدام کند. در این شرایط، دور از انتظار نخواهد بود که عراق بار دیگر شاهد آشوب‌های خیابانی و تظاهرات باشد.