جسیکا لوییس در گزارشی با عنوان “دفاع داعش در عراق و سوریه: مقابله با دشمنی انطباق‌پذیر” که اندیشکده مطالعات جنگ در ماه مه منتشر کرد، نوشت: در واقع داعش که از اعقاب القاعده در عراق محسوب می‌شود، نسبت به پیشینیان خود قدرت انعطاف‌پذیری بیشتری با تغییرات محیطی دارد.
برهمین اساس نیز این گروه که نیروهایش ترکیبی از فرقه‌های مختلف است، به منظور انطباق با شرایط جدید و مقابله با ائتلاف ضدداعش، احتمالا تاکتیک‌های جنگ چریکی و ترکیبی خود را تقویت خواهد کرد.
جنگ ترکیبی با بهره‌گیری از مولفه‌های جنگ پنهان، داعش را در تطابق با شرایط جدید و فرار از شکست احتمالی مصون خواهد کرد. راهبرد داعش بر این مبناست که با باقی ماندن در عراق و سوریه و گسترش نفوذ خود به مناطق دیگر، موقعیت خود را حفظ کند.
با توجه به این مساله، به نظر نمی‌رسد که راهبرد نابودی فیزیکی داعش مساله را حل کند و به تهدید ستیزه‌جویان داعشی پایان دهد، چرا که آنها همچنان برای بازسازی و تاسیس دوباره خلافت خودخوانده‌شان خواهند کوشید، مگر اینکه به موازات بازیابی توانایی کشورهای سوریه و عراق، تنش‌های فرقه‌گرایی در خاورمیانه که با تهاجم کشورهای عربی به یمن تشدید شده است، از بین برود.
در شرایط کنونی، داعش در عراق و سوریه موضع دفاعی دارد که البته این حالت دفاعی بیانگر ضعف سازمانی نیست، بلکه نشانگر تمایل داعش به حفظ داشته‌های خود در عراق و سوریه و ادامه حکمرانی‌اش است.
در حقیقت راهبرد دفاعی داعش بر مبنای گسترش به مناطق دیگر خاورمیانه و شمال آفریقا و افزایش قدرت جنگی خود برای ادامه تهاجم در داخل عراق و سوریه است. ضمن آنکه تشدید فرقه گرایی‌های منطقه‌ای نیز به پیشبرد حیات داعش کمک خواهد کرد.
از همین رو نیز آمریکا باید بداند که اجرای راهبرد نظامی و امنیتی صرف در مقابل داعش، برای شکست این گروه کافی نیست.
در حالی که حفظ امنیت ملی آمریکا در منطقه، مستلزم سیاستی است که ثبات را به خاورمیانه بازگرداند؛ رشد بیشتر داعش در منطقه از جمله تهدیدهای بیشماری است که خاورمیانه را آسیب پذیر ساخته است.
با توجه به این نگرش، جنگ ائتلاف علیه داعش زمانی به موفقیت خواهد رسید که فرقه‌گرایی و قوم‌گرایی کنار گذاشته شده و ائتلافی پایدار برای مبارزه با داعش تشکیل شود.
مضاف بر آن اینکه با توجه به ادامه بی ثباتی ها در عراق و سوریه، سیاستگذاران آمریکا بایستی برنامه‌ای راهبردی تعیین کنند که در آن آمریکا ابتدا سیاستی منطقه ای برای بازگرداندن ثبات به منطقه را در پیش گیرد و پس از آن به دنبال شکست داعش باشد، چرا که تهدیدها علیه منافع آمریکا در نقاط مختلف جهان به ویژه در خاورمیانه در حال افزایش است و رشد داعش از جمله مهم‌ترین این تهدیدهاست.
در این میان به نظر می رسد، بازسازی عراق و سوریه تنها راه شکست داعش باشد. باید توجه داشت که اشغال یک طرفه منطقه توسط نیروهای آمریکا هم می‌تواند به تشدید نارضایتی‌ها از سیاست های آمریکا در منطقه دامن بزند. دیگر کشورها هم چنین اقدامی را مطرود می‌دانند و بنابراین شرکت کشورهای منطقه در ائتلافی پایدار مهم می‌نماید.
در حالی که ایجاد فضایی جدید و حل معضلات عراق و سوریه به آمریکا و متحدانش این امکان را می دهد تا جلوی گسترش وخامت اوضاع را بگیرند، ناکامی در این امر نه تنها به تهدید پایدار از طرف داعش خواهد انجامید بلکه استمرار چالش های خاورمیانه هم موجب افزایش تهدید خواهد شد.
داعش حتی بدون تشکیل خلافت و بدون داشتن خلیفه هم از میان نمی‌رود و نهایتا بار دیگر با القاعده ادغام خواهد شد، چرا که اختلافات ایدئولوژیکی و عقیدتی آنها آنقدر نیست که با هم متحد نشوند. در این میان اگر جبهه النصره به هدف خود برای تصرف سوریه دست یابد، القاعده خود را در موقعیتی خواهد یافت که بتواند از باخت داعش برای خود کسب موفقیت کند.
علاوه بر این، ناکامی در بازسازی عراق و سوریه، ضمن تشدید تنش‌های فرقه ای در منطقه به جنگ نیابتی منجر خواهد شد. باید توجه داشت که کینه‌توزی کشورهای عرب علیه ایران و سوریه، میدان آزادی عمل داعش را بیشتر کرده است. در واقع، فرقه گرایی منطقه‌ای موجب طولانی شدن حیات داعش می‌شود.
ائتلاف ضدداعش به رهبری آمریکا زمانی به اهداف خود خواهد رسید که آن سوی معادله هم حل شود، یعنی کشورها مرزبندی‌های فرقه ای و نژادی را کنار گذاشته و ائتلافی پایدار برای مبارزه با داعش تشکیل دهند و با فرقه گرایی، منطقه را به ورطه آشوبی که داعش به دنبال آن است، نکشند.
همراهی کشورهای همسایه با دولت عراق در جنگ با داعش نیز تاثیر مثبتی بر ثبات منطقه داشته است هرچند که ناکامی در آن تاثیری عکس خواهد داشت.
حفظ ثبات منطقه ای منبع قدرتی است که ائتلاف به رهبری آمریکا برای شکست داعش به آن نیاز دارد. این عنصر اگرچه بسیار فرار است، اما اقدامات سازنده در عراق می تواند موجب انعکاس آن در سایر مناطق شده و به پیشبرد سیاست های آمریکا در منطقه کمک کند.
0 Comments