جف هاوکینز، دیپلمات سابق آمریکایی و پژوهشگر موسسه روابط بین‌الملل و راهبردی فرانسه (IRIS)، به تحلیل موقعیت آمریکا در نیجر و منطقه ساحل پرداخت و درباره تصمیم نیجر برای قطع روابط با آمریکا گفت: روابط آمریکا و نیجر در حال حاضر در سطح پایینی قرار دارد و این چیزی نیست که آمریکا می‌خواست. آمریکا دولت نیجر را به چشم یک شریک ضروری در این منطقه، و یک متحد دموکراتیک که کاملاً درگیر مبارزه با افراط گرایی بود، نگاه می‌کرد. کودتای ژوئیه 2023 در نیامی که به روی کار آمدن شورای حفظ میهن (CNSP)  منجر شد، همه چیز را تغییر داد. واشنگتن بر اساس قانون ایالات متحده مجبور شد بیشتر کمک‌های آمریکا به نیجر را تعلیق کند. همچنین عملیات نظامی در این کشور را به حالت تعلیق درآورد. در ماه مارس، شورای حفظ میهن از توافقنامه وضعیت نیروها که بر حضور نظامی آمریکا در نیجر حاکم بود، خارج شد. اندکی بعد، یک هیئت بلندپایه آمریکایی به نیامی سفر کرد تا به بازگشت نیجر به مسیر دموکراتیک کمک کند و راهی برای از سرگیری همکاری‌های نظامی پیدا کند. مذاکرات بیشتر در واشنگتن نیز نتوانست شورای حفظ میهن را تحت تاثیر قرار دهد. امکان دارد این کودتا ادامه کار به روال عادی را برای آمریکا غیرممکن کرده باشد، اما بدان معنا نیست که واشنگتن به دنبال قطع رابطه بوده باشد. این نیجری‌ها بودند که روابط را به هم زدند.

اما چرا نیامی چنین کرد؟ رهبری نیجر تصمیم خود را در چارچوب استقلال حاکمیت توجیه کرده و گفته است که به حضور «غیرقانونی» آمریکا «با در نظر گرفتن منافع و آرزوهای ملتش» خاتمه داده است. این اقدام پس از اخراج ناگهانی نیروهای نظامی و دیپلماتیک فرانسه از نیجر در سال گذشته صورت گرفت. هر دو اقدام را می‌توان در راستای تلاش‌ برای کسب مشروعیت در نظر گرفت. در بسیاری از نقاط آفریقای فرانسوی زبان، اقدامات ضد فرانسوی همیشه مورد پسند مردم بوده است. اخراج فرانسوی‌ها مطمئناً در جلب حمایت مردم مؤثر بود. اگرچه حضور آمریکا در نیجر نسبت به فرانسه بار منفی کمتری دارد، اما اقدامات نیجر علیه آمریکا را نیز می‌توان در همان راستا دید. با توجه به نگرانی‌های پاریس و واشنگتن درباره دموکراسی و حقوق بشر و تعلیق کمک‌ها، اتخاذ این تصمیم برای شورا کار سختی نبود. روس‌ها هم جایگزینی مناسبی ارائه کرده‌اند. پیامدهای بلندمدت این تصمیم بر نیجر، به‌ویژه در مبارزه با تروریسم، تقریباً به طور قطع منفی خواهد بود.

هاوکینز درباره موقعیت آمریکا در نیجر گفت: آمریکا تا زمان قطع روابط، بازیگری مهم در نیجر بود. حضور نظامی آمریکا در آگادز و نیامی یکی از بزرگترین حضورهای نظامی در جنوب صحرای آفریقا بود که روی اهداف القاعده و داعش تمرکز داشت. این کشور یک دریافت کننده مهم کمک‌های آمریکا و یکی از کشورهای هدف «حساب چالش هزاره» بود. آمریکا با رئیس جمهور پیشین نیجر روابطی صمیمی داشت.

وی درباره این که راهبرد و منافع آمریکا در دیگر کشورهای ساحل آفریقا، به ویژه در چاد،گفت: آمریکا به دنبال روابطی گسترده با کل منطقه ساحل است. روابط نظامی بخش مهمی از این راهبرد محسوب می‌شود. یکی از نگرانی‌های اصلی آمریکا در سراسر این قاره، تهدید گروه‌های تروریستی، به ویژه در ساحل و شاخ آفریقا است. اگرچه فرماندهی آفریقا (آفریکام) عملیات نظامی را در این منطقه به عهده دارد اما بر ایجاد شراکت با نیروهای نظامی آفریقایی نیز تمرکز دارد. همانطور که فرمانده آفریکام در برابر کنگره توضیح داد اهمیت مشارکت نظامی آمریکا با کاهش حضور فرانسه، اروپا و سازمان ملل در این منطقه افزایش یافته است. آمریکا شریک تجاری و سرمایه‌گذاری قابل توجهی برای کشورهای منطقه است و دولت بایدن در سال ۲۰۲۲ اعلام کرد که برای تقویت این روابط اولویت قائل است. سرمایه‌گذاری آمریکا در استخراج منابع طبیعی در کشورهایی مانند نیجریه و چاد قابل توجه است. به نظر می‌رسد روابط آمریکا با چاد نیز ممکن است مسیری مشابه با نیجر را طی کند. چاد از آمریکا خواسته است تا به حضور نظامی در انجامنا پایان دهد. یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا خاطرنشان کرده است که مقامات آمریکایی در حال «گفت‌وگوی مداوم با مقامات چاد در مورد آینده مشارکت امنیتی‌ما» هستند.

وی در پاسخ به این سوال که آیا نفوذ آمریکا در این منطقه در مقایسه با نفوذ روسیه در حال کاهش است؟ گفت: مطمئناً کاهش نفوذ غرب در آفریقا چیزی است که روس‌ها می‌خواهند. البته روسیه ردپای خود را در سرنگونی منافع غرب در نیجر به جا گذاشته است. حضور روسیه در آفریقا، به ویژه در حوزه دفاعی، سابقه‌ای طولانی دارد. روسیه بزرگترین تأمین کننده سلاح در این قاره است. با افزایش تنش غرب و روسیه بر سر اوکراین، روس‌ها نقش مخرب‌تری ایفا کرده‌اند و به دنبال برهم زدن روابط امنیتی دیرینه‌ میان کشورهای کلیدی ناتو و شرکای آفریقایی آنها هستند. روس‌ها به طور مؤثری از کمک‌های نظامی دوجانبه خود و گروه‌های مزدور مرتبط با کرملین در راستای ارائه جایگزینی برای مشارکت غرب استفاده کرده‌اند. در نهایت، رژیم‌هایی مانند شورای حفظ میهن از این که از برآوردن خواسته‌های فرانسه یا آمریکا برای اصلاحات دموکراتیک و احترام به  حاکمیت قانون صرفنظر کنند و به جای آن کمک بدون قید و شرط روسیه را بپذیرند، بسیار خرسند هستند. نیروهای روسی از «سپاه آفریقا» اخیرا به عنوان بخشی از یک توافق دفاعی جدید به نیامی وارد شدند.

هنوز مشخص نیست که روس ها در بلند مدت، چقدر در آفریقا نفوذ و آن نفوذ را حفظ خواهند کرد. مسکو تاکنون در کشورهایی مانند مالی و نیجر بسیار موفق بوده است. اما مختل کردن روابط آمریکا و نیجر و اعزام تعدادی مزدور روسی به نیامی با ایجاد روابط عمیق و بادوام یکسان نیست. روسیه یک بازیگر اقتصادی ثانویه در این قاره است و حجم تجارت روسیه با آفریقا (حدود ۱۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۱) در مقایسه با تجارت آفریقا و چین (۲۸۲ میلیارد دلار) بسیار ناچیز است. چین، نه روسیه، تهدید واقعی بلندمدت برای منافع آمریکا در قاره آفریقا است. با توجه به تعاملات دیپلماتیک وسیع چین با این منطقه، روابط اقتصادی گسترده با آفریقا و نفع رو به رشد چین از امنیت در این قاره، تهدید واقعی برای منافع آمریکا در این منطقه از جانب پکن و نه مسکو ناشی می‌شود.