برسام محمدی – کارشناس مسائل منطقه

بهره‌برداری «مخرب» رژیم صهیونیستی از تکنولوژی‌های نوین مجهز به هوش مصنوعی در جنگ غزه از جمله مسائل مهم و ضدبشری است که متأسفانه با وجود مستندات فراوان و هشدارهایی که تاکنون داده شده است، اما کمتر مورد توجه مجامع بین‌المللی قرار گرفته است. آن هم در شرایطی که رژیم اسرائیل تنها رژیم در جهان است که از هوش مصنوعی به شکل عملیاتی در جنگ استفاده می‌کند و باید از آن جلوگیری شود.

استفاده رژیم اسرائیل از ابزارهای نوین تسلیحاتی به حدی است که غزه ماه‌هاست عملاً به صحنه بزرگی برای «آزمایش» سلاح‌هایی تبدیل شده است که استفاده از آن‌ها علیه غیرنظامیان و در منازعات مسلحانه برخلاف مقررات حقوق بین‌الملل است.

افزون بر سامانه‌های هوشمند و انتحاری اعم از پهپادهای انتحاری، بمب‌های هوشمند و … که تاکنون برای تخریب و نابودی گسترده غزه و نابودی مردم آن استفاده شده است، اخیراً برخی گزارش‌ها و شواهد میدانی از داخل غزه منتشر شده است که نشان می‌دهد ارتش رژیم صهیونیستی به صورت مستمر در عملیات‌های هدفمند به‌ویژه در شهرهای رفح و خان‌یونس در جنوب غزه، از تکنولوژی‌های پیشرفته و جدید مانند ربات‌های انفجاریِ کنترل از راه دور استفاده می‌کند که به داخل ساختمان‌ها فرستاده شده و اقدام به تخریب گسترده خانه‌های فلسطینیان می‌کند.

با توجه به اهمیت این موضوع و ضرورت شناخت ابعاد تکان‌دهنده ماشین کشتار هوش مصنوعی رژیم در غزه وجود دارد، می‌توان به ابزارهای جدید دیگری که رژیم اسرائیل به شکل مخرب از آن‌ها استفاده می‌کند، اشاره کرد؛ از جمله یک «چت‌بات» که به چند گویش عربی آموزش داده شده و به ارتش این رژیم کمک می‌کند تا احساسات عمومی را بسنجد، یک «برنامه صوتی» مجهز به هوش مصنوعی که بر اساس صداهایی مانند بمب‌های صوتی و حملات هوایی اهداف را مشخص می‌کند، یک سیستم واقعیت مجازی که به سربازان کمک می‌کند مناطق جنگی شهری را اسکن کنند و یک برنامه تشخیص چهره که چهره‌های پنهان یا زخمی را با هویت‌های واقعی مطابقت می‌دهد؛ ابزارهایی که نه تنها به هدف قرار دادن غیرنظامیان و کشتار گسترده مردم عادی، بلکه به بازداشت‌های غیرقانونی منجر می‌شود.

استفاده رژیم صهیونیستی از ابزارهای نوین تسلیحاتی مجهز به هوش مصنوعی، نقض صریح قوانین بین‌المللی و انسان‌دوستانه محسوب می‌شود، زیرا این ابزارها غیرقابل کنترل بوده و تأثیر آن‌ها غیرقابل محدودسازی به اهداف نظامی خاص است و اغلب منجر به کشتار غیرنظامیان می‌شود.

اگرچه در حال حاضر معاهده بین‌المللی خاصی در زمینه کاربرد تسلیحات خودمختار و مبتنی بر هوش مصنوعی در درگیری‌های مسلحانه وجود ندارد، اما تردیدی نیست که استفاده از چنین ابزارهایی همانند آنچه که رژیم اسرائیل به شکل گسترده در غزه به کار می‌گیرد، جنایت جنگی بوده و در تضاد با اصول و قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه قرار دارد.

به عنوان مثال، پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون‌های ژنو 1949 مقرر می‌دارد که دولت‌ها باید به تعهدات خود برای تعیین اینکه آیا استفاده از سلاح، وسیله یا روش جنگی جدید توسط حقوق بین الملل بشردوستانه یا سایر موارد مرتبط و قواعد حقوق بین‌الملل در برخی یا همه شرایط در زمان تحقیق، توسعه، تملک یا در اختیار گرفتن آن سلاح ممنوع است یا نه، عمل نمایند.

استفاده گسترده رژیم از ابزارهای مجهز به هوش مصنوعی در جنگ غزه به شکل کنونی که در تاریخ جنگ‌های نوین بی‌سابقه است، ممکن است هنجارهای خطرناک جدیدی را ایجاد کند که اگر به چالش کشیده نشود و موانع حقوقی بازدارنده در مقابل آن ایجاد نگردد، می‌تواند به یک روند دائمی تبدیل شود، به‌ویژه اینکه انواع سیستم‌ها و ابزارهای مجهز به هوش مصنوعی که تا به امروز دیده‌ایم، در مقایسه با سیستم‌هایی که احتمالاً در آینده نزدیک از آن‌ها رونمایی خواهد شد، بسیار کم هستند.

این مسأله و بهره‌برداری ضدانسانی و مخرب رژیم صهیونیستی از این ابزارها یک هشدار جدی به جامعه بین‌المللی است که ضمن مسئولیت‌پذیر کردن این رژیم در قبال اقداماتی که انجام می‌دهد، باید برای جلوگیری از تکرار موارد مشابه که ممکن است در جنگ‌های دیگر و آینده رخ دهد، هر چه سریع‌تر نسبت به تدوین و تصویب کنوانسیون یا معاهده‌ای که استفاده نامتعارف از ابزارهای خودکنترلی و نوین تسلیحاتی را «محدود و ممنوع» کند در این فضای جدید اقدام نمایند.