الله‌کرم مشتاقی، تحلیل‌گر مسائل غرب آسیا و دیپلمات پیشین ایران در لبنان در گفت‌وگو با سایت «شورای راهبردی روابط خارجی» به بررسی روند تحولات سیاسی و نظامی اخیر حزب‌الله لبنان و نقش آن در جنگ رمضان در راستای حمایت از جمهوری اسلامی ایران پرداخت.

وی با تقسیم‌بندی رفتار سیاسی و نظامی حزب‌الله در قالب چهار برهه زمانی اظهار داشت: برهه نخست از آغاز «طوفان الاقصی» در مهر ۱۴۰۲ تا پیش از حمله زمینی رژیم صهیونیستی به لبنان در مهر ۱۴۰۳ است. مرحله دوم از مهر ۱۴۰۳، همزمان با رخدادهای اواخر شهریور که ماجرای پیجرها رخ داد و شهادت جمعی از فرماندهان ارشد سیاسی و نظامی حزب‌الله از جمله سید حسن نصرالله، آغاز شد و تا آذر ۱۴۰۳ و زمان برقراری آتش‌بس و سقوط حکومت بشار اسد ادامه یافت. مرحله سوم از سقوط حکومت سوریه تا اسفند ۱۴۰۴ را در بر می‌گیرد و مرحله چهارم از اسفند ۱۴۰۴، همزمان با تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، آغاز شده است.

اشتباه محاسباتی دشمن درباره فروپاشی راهبرد «وحدت ساحات»

مشتاقی با اشاره به ارزیابی آمریکا و رژیم صهیونیستی از وضعیت محور مقاومت گفت: تصور آن‌ها این بود که گروه‌های مورد حمایت ایران در منطقه به شدت تضعیف شده و حتی توان دفاع از خود را ندارند، چه برسد به کمک به ایران. همچنین با توجه به عدم درخواست ایران برای کمک از متحدان خود در جنگ ۱۲ روزه، این برداشت شکل گرفت که راهبرد «وحدت ساحات» فروپاشیده است. از سوی دیگر، آن‌ها معتقد بودند حزب‌الله به دلیل مشکلات داخلی و محدودیت‌های لجستیکی، توان ورود به میدان و بازکردن جبهه جدید را حتی اگر اراده آن وجود داشته باشد، ندارد.

وی افزود: تحولات مرحله دوم و سوم، یعنی از مهر ۱۴۰۳ تا اسفند ۱۴۰۴، شرایطی ایجاد کرد که کمک حزب‌الله به ایران یا گشودن جبهه‌ای جدید علیه رژیم صهیونیستی از لبنان ناممکن به نظر برسد. در همین دوره، حزب‌الله نیز بارها اعلام کرده بود که در حال بازسازی مناطق آسیب‌دیده، اسکان آوارگان و ساماندهی سیاسی وضعیت داخلی است و همچنین در این مدت واکنش نظامی مستقیمی به حملات رژیم صهیونیستی نشان نداد؛ امری که این تصور را تقویت کرد که حزب‌الله وارد درگیری نخواهد شد.

هوشمندی جریان شیعی در لبنان و چالش‌های پیش روی آن

این تحلیل‌گر با اشاره به نقش ائتلاف «امل» و حزب‌الله در لبنان تصریح کرد: هوشمندی جریان شیعی در لبنان موجب شد دست حزب‌الله برای عملیات نظامی باز شود. در این راستا، طرح تعلیق یک‌ساله انتخابات پارلمانی لبنان که از سوی فرانسه و عربستان مطرح شده بود، با هوشمندی نبیه بری به تعلیق دو ساله تبدیل شد. این تصمیم باعث شد حزب‌الله از تمرکز بر رقابت‌های انتخاباتی و مسائل داخلی رها شده و انرژی خود را به حوزه‌های دیگر اختصاص دهد.

مشتاقی ادامه داد: تعلیق انتخابات، نگرانی‌های حزب‌الله درباره مشارکت آوارگان جنوبی در رأی‌گیری را نیز برطرف کرد، چرا که طبق قانون لبنان، هر شهروند باید در محل تولد خود رأی دهد. از سوی دیگر، حزب‌الله تلاش کرد وارد چالش‌های سیاسی داخلی نشود و حتی در برابر اقدامات رسانه‌ای و سیاسی خصمانه برخی جریان‌ها، رویکردی مداراگرانه اتخاذ کرده است. از طرف دیگر، مخالفان داخلی هنوز به سطحی از جسارت نرسیده‌اند که اقدام نظامی یا امنیتی علیه این گروه انجام دهند.

وی با تشریح وضعیت کنونی حزب‌الله گفت: این گروه در حال حاضر توان و ظرفیت خود را در دو محور اجتماعی و نظامی-امنیتی متمرکز کرده است. در حوزه اجتماعی، مدیریت آوارگان به‌ویژه با از دست رفتن پشتوانه جغرافیایی سوریه، به یکی از چالش‌های جدی تبدیل شده است. همچنین شمار بالای شهدا و مجروحان در میان حامیان مقاومت، فشار زیادی بر این جریان وارد کرده است.

به گفته مشتاقی، در ۴۰ روز گذشته حدود ۱۵۰۰ نفر از مردم لبنان که حامیان مقاومت هستند، در لبنان به شهادت رسیدند و بیش از ۴ هزار نفر مجروح شده‌اند و در کنار آن، میلیون‌ها نفر آواره شده‌اند.

وی افزود: با در نظر گرفتن اینکه حدود ۶۰ درصد جمعیت لبنان حامی مقاومت هستند و ۳۰ درصد آن‌ها را شیعیان حامی تشکیل می‌دهند، فشار اجتماعی بسیار بالاست.

این کارشناس همچنین تأکید کرد: با وجود این شرایط، حزب‌الله همچنان به انجام عملیات نظامی در لبنان ادامه می‌داد؛ عملیاتی که در جغرافیایی تحت رصد و حملات مداوم رژیم صهیونیستی، بسیار دشوار بود، اما به‌صورت روزانه، گسترده و با ابتکارات ویژه در حال انجام است.

وی افزود: بخش بزرگی از جامعه لبنان، این جنگ را نه نشانه ضعف، بلکه نشانه خیزش و  قدرت‌نمایی حزب‌الله می‌داند و برخلاف برخی حملات و خسارات، نگاه عمومی به این گروه منفی نشده است.

شرایط سیاسی لبنان به نفع حزب الله است

این دیپلمات پیشین درباره موضع دولت لبنان نیز گفت: اگر دولت را در قالب ارتش، ریاست‌جمهوری و نخست‌وزیری بررسی کنیم، نمی‌توان گفت رویکرد غالب آن ضد حزب‌الله است. هرچند برخی تمایل به محدودسازی این گروه دارند، اما شرایط برای اقدام عملی علیه آن فراهم نیست.

وی ادامه داد: اقدامات ضد حزب‌الله عمدتاً از سوی جریان‌هایی مانند باند «قوات لبنانیه» به سرکردگی سمیر جعجع و برخی وزرا صورت می‌گیرد و این اقدامات نیز اغلب تحت عنوان کنش ملی مطرح می‌شود وگرنه آن‌ها جرأت ندارند آن را به شکل مقابله مستقیم با حزب‌الله اجرا کنند.

مشتاقی تأکید کرد: حزب‌الله در حال حاضر بخشی از ساختار دولت لبنان است و به همراه جنبش امل، پنج وزیر در دولت دارد و در ارتش و دستگاه‌های امنیتی نیز دارای نفوذ است. بنابراین نمی‌توان دولت لبنان را به‌طور مطلق ضد حزب‌الله دانست.

وی در پایان خاطرنشان کرد: در حوزه ریاست‌جمهوری نیز با توجه به رویکرد میانه‌رو و عقلانی «جوزف عون»، حزب‌الله به‌عنوان دشمن تلقی نمی‌شود و حتی در مواردی، مواضع تند یوسف رجی تعدیل می‌شود. همچنین گزارش‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد نخست‌وزیر نیز در برخی موارد خواستار پرهیز از اقدامات تحریک‌آمیز رجی علیه حزب‌الله شده است.