محمدعلی دستمالی، کارشناس مسائل ترکیه، درباره تنش های اخیر ترکیه و آلمان و تاثیر آن بر آینده عضویت این کشور در اتحادیه اروپا اظهار داشت: بخشی از این مواضع مقامات آلمان مصرف داخلی دارد اما به طور کلی ترکیه هنوز امیدوار است و اروپا نیز از منظر سیاسی، امنیتی و دفاعی و موضوع مهاجرین و مسائل کلان ناتو، به ترکیه بی نیاز نیست.

آنچه در ادامه میخوانید، متن کامل این گفتگوست:

پرسش: دلایل مخالفت آلمان با عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا و تشدید این نگاه آلمان در هفته های اخیر چیست؟

ابتدا باید به این نکته اشاره کنم که رابطه با آلمان، برای ترکیه اهمیت ویژه ای دارد. چرا که این کشور قدرتمند اروپایی، همواره شریک اول ترکیه بوده و از این گذشته، بیش از یک میلیون شهروند ترکیه ای در آلمان زندگی می کنند که فعالیت های آنان نقش مهمی در اقتصاد ترکیه دارد. علاوه بر این در انتخابات اخیر نیز نشان دادند که رای ترکیه ای های خارج از ترکیه و به ویژه ترکیه ای های مقیم آلمان تا چه اندازه بر سرنوشت اردوغان  و حزب عدالت و توسعه اثر می گذارد. اما پس از کودتای نافرجام ترکیه، مواضع آلمان در مورد پ.ک.ک و فتح الله گولن، اردوغان ناامید کرد و بدون شک استانداردها و رفتارهای دوگانه و موذیانه ی آلمان، شرایط دشواری برای ترکیه به وجود آورد. اما در عین حال، نباید از این موضوع غافل بمانیم که مواضع تند اردوغان از چهارچوب ها و نُرم های دیپلماتیک خارج شده و مواضعی می گیرد که واقعا برای آلمان قابل قبول نیست. خیلی بی تعارف باید گفت؛ ادبیات اردوغان  و رویکردهای شخصی و هیجانی او به شکل جدی به منافع ترکیه ضربه می زند. درهمین حال، می خواهم به این موضوع نیز اشاره کنم که آلمان از پذیرش ترکیه به عنوان یک عضو اسلامی در باشگاه بزرگ مسیحیان یعنی در اتحادیه اروپا، اِبا دارد. شاید اگر یک جریان لاییک در ترکیه بر سر  کار بود و کسی غیر از اردوغان رئیس جمهور ترکیه بود، آلمان هرگز چنین مواضع تندی نمی گرفت. الان می بینید که موضوع حمله به اردوغان و نقد ترکیه عملا بین خانم مرکل و آقای شولتز به یک رقابت تبدیل شده است.

پرسش: آیا این مواضع به معنی پایان بحث عضویت ترکیه در اروپا است؟

خیر. معتقدم بخشی از مواضع شولتز و مرکل مصرف داخلی دارد. دیدید که خانم فدریکا موگرینی عملا موضعی گرفت که با مواضع آلمان صد و هشتاد درجه تضاد دارد. ترکیه هنوز امیدوار است و اروپا نیز از منظر سیاسی، امنیتی و دفاعی و موضوع مهاجرین و مسائل کلان ناتو، به ترکیه بی نیاز نیست. اما واقعا مواضع تند اردوغان مساله ساز و درسرساز است.

پرسش: بخت ترکیه در حال حاضر برای عضویت در اتحادیه اروپا چقدر است؟

نمی شود واحد خاصی برای اندازه گیری پیدا کرد و مثلا گفت که چند درصد است. فقط باید این واقعیت را پذیرفت که حزب عدالت و توسعه و جامعه  ی ترکیه باید تکلیف خود را با معیارها و انتظارات اروپا روشن کنند. ترکیه در اغلب حوزه های اجتماعی، دینی، فرهنگی و حقوقی برای عضو شدن در اروپا، نیاز به تغییر دارد.

پرسش: اگر ترکیه از عضویت ناامید شود و صرفنظر کند چه اولویت‌هایی را در بحث سیاست خارجی اش در پیش خواهد گرفت؟

تصور می کنم در این صورت آنکارا در آسیای میانه، عضویت در شانگهای، نزدیک شدن به شرق دور، سرمایه گذاری کلان در افریقا و  تقویت روابط با جهان عرب، قدم های بلندتری برخواهد داشت اما در حوزه ی ترانزیت انرژی، توریسم و همچنین در تجارت؛ ترکیه به عضویت در اروپا نیاز مبرم دارد.

برای بخشی از جامعه ی ترکیه، فعالان اقتصادی، دولت و خیلی از طیف های دیگر، چنین فکری جا افتاده که اگر ترکیه در اروپا عضو رسمی شود، اعتبار و پرستیژ بیشتری پیدا می کند اما از دیگر سو، دوقطبی اسلامی – لاییک که در جامعه ی ترکیه به وضوح شکل گرفته، در این مورد نظر واحد و یکپارچه ای ندارد.