رحمان قهرمان‌پور در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: یکی از مشکلات اساسی عربستان این است که فاقد استقلال عمل و دانش لازم برای استفاده از تسلیحات نظامی خریداری‌شده از اروپا و آمریکاست و نیروی انسانی کافی برای بهره‌برداری از تسلیحات نظامی خریداری‌شده ندارد، لذا در صورت عدم حضور مستشاران نظامی خارجی و یا لغو خدمات پس از فروش از سوی کشورهای فروشنده با مشکلات بسیار جدی در استفاده از این ادوات مواجهه خواهد بود.

آنچه در ادامه می‌خوانید متن کامل این گفتگوست.

پرسش: نیاز تسلیحاتی عربستان چه میزان است؟

عربستان با توجه به خریدهای قبلی، به لحاظ کمیت، نیاز چندانی به خرید تسلیحات ندارد و صرفاً هدفش خرید سلاح‌های گران‌قیمت و پیشرفته است تا بتواند خود را در سطح منطقه از طریق موازنه قوای نظامی بالاتر نگاه دارد. برای نمونه، سعودی‌ها در چند سال گذشته جنگنده‌های یوروفایتر را از اروپا خریداری کرده‌اند که پیشرفته‌ترین جنگنده وقت اروپا به‌حساب می‌آمد و از طریق ماهواره‌ها کنترل می‌شد، ولی هم‌اکنون به دنبال تسلیحات دفاعی و تهاجمی از موشک‌ها و هواپیماهایی هستند که خیلی پیشرفته باشند و دقت آن‌ها خیلی بالا باشد تا بتواند به عربستان امتیاز ویژه‌ای در بعد نظامی بدهد. با توجه به ورود سعودی‌ها به جنگ یمن، عربستانی‌ها احساس می‌کنند اگر بتوانند تعدادی سلاح پیشرفته از آمریکا خریداری کنند، می‌توانند در یمن دست بالا را داشته باشند و به اهدافشان برسند.

پرسش:عدم خودکفایی تسلیحاتی عربستان و برنامه‌های خرید تسلیحاتی‌اش چقدر به توان نظامی‌اش ضربه می‌زند؟

بسیاری از تحلیلگران معتقدند بخش عمده‌ای از تسلیحاتی که سعودی‌ها و حتی دیگر کشورهای عربی در سال‌های گذشته خریداری کرده‌اند، دو مشکل عمده دارد. اولین مشکل این است که بخشی از این تسلیحات به دلیل اینکه در انبارها مانده، کارایی خود را ازدست‌داده است. دومین مشکل این است که راه‌اندازی و استفاده از این سلاح‌ها عمدتاً نیازمند حضور مستشاران نظامی خارجی است و اگر زمانی مستشاران حضور نداشته باشند، خود این کشورها درراه اندازی و استفاده از تسلیحات با مشکل مواجه خواهند بود. سعودی‌ها به لحاظ به‌کارگیری تسلیحات، استقلال عمل، توانمندی لازم و دانش کافی ندارند و نیازمند استفاده از مستشاران خارجی و تأمین لوازم از خارج هستند و اگر بنا به هر دلیلی کشورهای فروشنده، خدمات پس از فروش را به این کشورها ارائه ندهند قطعاً با مشکلات عدیده‌ای مواجهه خواهند شد. واقعیت این است که این میزان خرید تسلیحات در عمل یک برتری نظامی نسبی به عربستان به‌ویژه در نیروی هوایی خواهد داد. به‌خصوص که بخش عمده تسلیحاتی که اخیراً سعودی‌ها خریداری کرده‌اند، درزمینهٔ نیروی هوایی یعنی موشک‌های تهاجمی، هواپیما و … است، لذا بزرگ‌ترین نقطه‌ضعف سعودی‌ها این است که هنوز متناسب با میزان تسلیحات پیشرفته‌ای که خریداری کرده‌اند، نیروی انسانی بومی لازم برای استفاده از این سلاح‌ها را ندارند.

پرسش:تجربه جنگ عربستان علیه یمن چه واقعیت‌هایی را درباره توان نظامی‌اش فاش می‌کند؟

جنگ یمن به معنای واقعی کلمه (که دو دولت با یکدیگر وارد جنگ می‌شوند)، جنگ کلاسیک محسوب نمی‌شود، لذا میزان موفقیت عربستان در جنگ یمن را نمی‌توان برحسب معیارهای جنگ کلاسیک سنجید، اما اگر مبنا را اهداف اعلامی عربستان بدانیم که اعلام کرده «با این هدف وارد یمن می‌شویم که دولت هادی منصور در یمن مستقر کنیم» عربستان هنوز به این هدف خود نرسیده است، ضمن اینکه بخش عمده‌ای از سلاح‌هایی که عربستان خریداری نموده، به دلایل مختلف در یمن کاربرد نداشته است. سلاح‌هایی که در آغاز جنگ از سوی عربستان مورداستفاده قرار می‌گرفت، شهروندان عادی یمن را مورد اصابت قرار می‌داد و این مسئله از سوی جامعه جهانی و گروه‌های فعال مدنی به‌شدت موردانتقاد قرارگرفته بود. هرچند هنوز کشورهای آمریکایی و اروپایی به عربستان سلاح می‌فروشند، اما همین سلاح‌ها را به کشورهای دیگر همچون ترکیه نمی‌فروشند. آن چیزی که عربستان در یمن به دنبال آن بود، بر اساس معیارهای عربستان محقق نشده و این نشان می‌دهد که عربستان در به‌کارگیری این تسلیحات در جنگ‌های غیر کلاسیک و درگیری‌های موردی، توانایی مطلوب ندارد و نمی‌تواند از این تسلیحات به‌نحوی‌که می‌خواهد استفاده کند.

پرسش: این خرید تسلیحاتی چه پیام‌هایی دارد و چه آثار راهبردی در منطقه خواهد داشت؟

مهم‌ترین پیام عربستان این است که صریحاً به تهران اعلام کند عزم ریاض برای تبدیل‌شدن به قدرت برتر منطقه‌ای در خاورمیانه جدی است. پیام دوم که قابل استنباط است این است که سعودی‌ها مصمم هستند هژمون خود را بر شبه‌جزیره عربستان تحمیل کنند و از طریق افزایش قدرت نظامی خود، دیگر کشورهای مردد منطقه همچون عمان و قطر را وادار کنند تا با عربستان همراهی بیشتری داشته باشند. مخاطب پیام سوم، ایالات‌متحده آمریکاست. سعودی‌ها قصد دارند به آمریکایی‌ها اعلام کنند که در صورت همکاری با ریاض جهت کنترل و مهار ایران، حاضرند به‌مراتب بیشتر از این‌ها با آمریکا قراردادهای تجاری منعقد کنند.