نگاهی به گسترش همکاری جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار ارمنستان به آنکارا و باکو، برگزاری انتخابات در گرجستان زیر سایه بازداشت رئیس جمهور سابق، گسترش همکاری های نظامی اتحادیه اروپا و اوکراین، انتقاد کرهشمالی از استانداردهای دوگانه شورای امنیت، تاکید بورل به اجرای کامل برجام و بازگشت آمریکا ، همکاری انگلیس با آمریکا در ترور سردار شهیدسلیمانی، نتیجه اولین انتخابات پارلمانی قطر، برکناری رئیس امور ویژه پادشاهی عربستان، افزایش تنش در روابط الجزایر و فرانسه، آغاز ماراتن تشکیل دولت آلمان، ادامه بحران سوخت در انگلیس، رسوایی جدید آمریکا در افغانستان، تاکید جدی ترکیه بر حفاظت از جمهوری تُرک قبرس شمالی، اظهارات سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه درخصوص سوریه، اکتشاف میدان نفتی جدید در دریای چین، ورود هواپیماهای نظامی ارتش چین به حریم شناسایی پدافند هوایی تایوان و ناآرامی در برزیل از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل قفقاز و ترکیه با اشاره به خبرهای منتشرشده مبنی بر اینکه ارمنستان پرونده شکایتی را به دیوان بینالمللی دادگستری ارائه داده و در این پرونده، جمهوری آذربایجان را متهم کرده که ارمنیها را «برای چندین دهه» تحت تبعیض نژادی قرار داده و این امر برخلاف کنوانسیون بینالمللی رفع انواع تبعیض نژادی است که هر دو کشور آن را امضا کردهاند، گفت: «این اقدام ارمنستان در کوتاهمدت نفع چندانی برای این کشور نخواهد داشت. چراکه آیین دادرسی در دیوان بینالمللی دادگستری (دیوان لاهه) بهگونهای است که بعد از طرح شکایت توسط ارمنستان، دیوان باید با اکثریت آراء صلاحیت خود برای رسیدن به این شکایت را تصویب کند و اگر چنین اکثریتی شکل نگیرد، دیوان از ادامه دادرسی امتناع خواهد کرد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: استقرار نظامیان روسیه در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، افزایش ارسال تسلیحات نظامی روسیه به جمهوریهای آسیای مرکزی،تاکید وزیر دفاع روسیه برآمادگی کامل ارتش این کشور برای مواجهه با هر نوع شرایط اضطراری و جنگ ، گفتوگوی تلفنی علیاف و ماکرون، نشست شورای امنیت درباره افغانستان، تاکید اتحادیه اروپا بر آتشبس دائمی در افغانستان، واکنش سخنگوی سازمان ملل به لفاظی های رژیم صهیونیستی علیه ایران، درخواست اتحادیه اروپا برای تسهیل روند احیای برجام، واکنش استرالیا به درخواست چین برای مذاکره، اقدام جدید بایدن برای مداخله در امور داخلی چین، واکنش پکن به فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان، طرح جدید در آمریکا برای افشای نقش سعودیها در حملات ۱۱ سپتامبر، گمانهزنیها درباره احتمال برکناری نتانیاهو از ریاست حزب لیکود، طرح بایدن برای ملاحظات حقوق بشری بیشتر در صادرات تسلیحات، پایان کنفرانس بین المللی همکاری واکسن کرونا و برگزاری هفتاد و ششمین سالگرد بمباران اتمی هیروشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با اشاره به شرایط شکننده در قفقاز، گفت: بهرهگیری از فرصت ایجاد شده بعد از موافقتنامه آتشبس جنگ قرهباغ، نیازمند همکاری، همگرایی و مذاکرات میان کشورهای منطقه است و طرح مسائلی مانند ایجاد پایگاه نظامی در این منطقه، مسیری نیست که در جهت همگرایی و همکاری در منطقه قفقاز باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام ارمنستان در تاریخ ۳۰ خردادماه و پیروزی حزب «قرارداد مدنی» تحت هدایت «نیکول پاشینیان» با کسب ۵۳.۹۲ درصد آرا از چند جهت قابلبررسی است.
مهدی خورسند – کارشناس مسائل چین و اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین- رصد: تهاجم 44 روزه جمهوری آذربایجان با حمایت ترکیه در منطقه ناگورنو-قرهباغ در پاییز سال 2020 تازهترین مورد از یک «صلح غیر لیبرال» است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار ارمنستان به آنکارا و باکو، برگزاری انتخابات در گرجستان زیر سایه بازداشت رئیس جمهور سابق، گسترش همکاری های نظامی اتحادیه اروپا و اوکراین، انتقاد کرهشمالی از استانداردهای دوگانه شورای امنیت، تاکید بورل به اجرای کامل برجام و بازگشت آمریکا ، همکاری انگلیس با آمریکا در ترور سردار شهیدسلیمانی، نتیجه اولین انتخابات پارلمانی قطر، برکناری رئیس امور ویژه پادشاهی عربستان، افزایش تنش در روابط الجزایر و فرانسه، آغاز ماراتن تشکیل دولت آلمان، ادامه بحران سوخت در انگلیس، رسوایی جدید آمریکا در افغانستان، تاکید جدی ترکیه بر حفاظت از جمهوری تُرک قبرس شمالی، اظهارات سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه درخصوص سوریه، اکتشاف میدان نفتی جدید در دریای چین، ورود هواپیماهای نظامی ارتش چین به حریم شناسایی پدافند هوایی تایوان و ناآرامی در برزیل از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل قفقاز و ترکیه با اشاره به خبرهای منتشرشده مبنی بر اینکه ارمنستان پرونده شکایتی را به دیوان بینالمللی دادگستری ارائه داده و در این پرونده، جمهوری آذربایجان را متهم کرده که ارمنیها را «برای چندین دهه» تحت تبعیض نژادی قرار داده و این امر برخلاف کنوانسیون بینالمللی رفع انواع تبعیض نژادی است که هر دو کشور آن را امضا کردهاند، گفت: «این اقدام ارمنستان در کوتاهمدت نفع چندانی برای این کشور نخواهد داشت. چراکه آیین دادرسی در دیوان بینالمللی دادگستری (دیوان لاهه) بهگونهای است که بعد از طرح شکایت توسط ارمنستان، دیوان باید با اکثریت آراء صلاحیت خود برای رسیدن به این شکایت را تصویب کند و اگر چنین اکثریتی شکل نگیرد، دیوان از ادامه دادرسی امتناع خواهد کرد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: استقرار نظامیان روسیه در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، افزایش ارسال تسلیحات نظامی روسیه به جمهوریهای آسیای مرکزی،تاکید وزیر دفاع روسیه برآمادگی کامل ارتش این کشور برای مواجهه با هر نوع شرایط اضطراری و جنگ ، گفتوگوی تلفنی علیاف و ماکرون، نشست شورای امنیت درباره افغانستان، تاکید اتحادیه اروپا بر آتشبس دائمی در افغانستان، واکنش سخنگوی سازمان ملل به لفاظی های رژیم صهیونیستی علیه ایران، درخواست اتحادیه اروپا برای تسهیل روند احیای برجام، واکنش استرالیا به درخواست چین برای مذاکره، اقدام جدید بایدن برای مداخله در امور داخلی چین، واکنش پکن به فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان، طرح جدید در آمریکا برای افشای نقش سعودیها در حملات ۱۱ سپتامبر، گمانهزنیها درباره احتمال برکناری نتانیاهو از ریاست حزب لیکود، طرح بایدن برای ملاحظات حقوق بشری بیشتر در صادرات تسلیحات، پایان کنفرانس بین المللی همکاری واکسن کرونا و برگزاری هفتاد و ششمین سالگرد بمباران اتمی هیروشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با اشاره به شرایط شکننده در قفقاز، گفت: بهرهگیری از فرصت ایجاد شده بعد از موافقتنامه آتشبس جنگ قرهباغ، نیازمند همکاری، همگرایی و مذاکرات میان کشورهای منطقه است و طرح مسائلی مانند ایجاد پایگاه نظامی در این منطقه، مسیری نیست که در جهت همگرایی و همکاری در منطقه قفقاز باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام ارمنستان در تاریخ ۳۰ خردادماه و پیروزی حزب «قرارداد مدنی» تحت هدایت «نیکول پاشینیان» با کسب ۵۳.۹۲ درصد آرا از چند جهت قابلبررسی است.
مهدی خورسند – کارشناس مسائل چین و اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین- رصد: تهاجم 44 روزه جمهوری آذربایجان با حمایت ترکیه در منطقه ناگورنو-قرهباغ در پاییز سال 2020 تازهترین مورد از یک «صلح غیر لیبرال» است.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار ارمنستان به آنکارا و باکو، برگزاری انتخابات در گرجستان زیر سایه بازداشت رئیس جمهور سابق، گسترش همکاری های نظامی اتحادیه اروپا و اوکراین، انتقاد کرهشمالی از استانداردهای دوگانه شورای امنیت، تاکید بورل به اجرای کامل برجام و بازگشت آمریکا ، همکاری انگلیس با آمریکا در ترور سردار شهیدسلیمانی، نتیجه اولین انتخابات پارلمانی قطر، برکناری رئیس امور ویژه پادشاهی عربستان، افزایش تنش در روابط الجزایر و فرانسه، آغاز ماراتن تشکیل دولت آلمان، ادامه بحران سوخت در انگلیس، رسوایی جدید آمریکا در افغانستان، تاکید جدی ترکیه بر حفاظت از جمهوری تُرک قبرس شمالی، اظهارات سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه درخصوص سوریه، اکتشاف میدان نفتی جدید در دریای چین، ورود هواپیماهای نظامی ارتش چین به حریم شناسایی پدافند هوایی تایوان و ناآرامی در برزیل از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل قفقاز و ترکیه با اشاره به خبرهای منتشرشده مبنی بر اینکه ارمنستان پرونده شکایتی را به دیوان بینالمللی دادگستری ارائه داده و در این پرونده، جمهوری آذربایجان را متهم کرده که ارمنیها را «برای چندین دهه» تحت تبعیض نژادی قرار داده و این امر برخلاف کنوانسیون بینالمللی رفع انواع تبعیض نژادی است که هر دو کشور آن را امضا کردهاند، گفت: «این اقدام ارمنستان در کوتاهمدت نفع چندانی برای این کشور نخواهد داشت. چراکه آیین دادرسی در دیوان بینالمللی دادگستری (دیوان لاهه) بهگونهای است که بعد از طرح شکایت توسط ارمنستان، دیوان باید با اکثریت آراء صلاحیت خود برای رسیدن به این شکایت را تصویب کند و اگر چنین اکثریتی شکل نگیرد، دیوان از ادامه دادرسی امتناع خواهد کرد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: استقرار نظامیان روسیه در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، افزایش ارسال تسلیحات نظامی روسیه به جمهوریهای آسیای مرکزی،تاکید وزیر دفاع روسیه برآمادگی کامل ارتش این کشور برای مواجهه با هر نوع شرایط اضطراری و جنگ ، گفتوگوی تلفنی علیاف و ماکرون، نشست شورای امنیت درباره افغانستان، تاکید اتحادیه اروپا بر آتشبس دائمی در افغانستان، واکنش سخنگوی سازمان ملل به لفاظی های رژیم صهیونیستی علیه ایران، درخواست اتحادیه اروپا برای تسهیل روند احیای برجام، واکنش استرالیا به درخواست چین برای مذاکره، اقدام جدید بایدن برای مداخله در امور داخلی چین، واکنش پکن به فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان، طرح جدید در آمریکا برای افشای نقش سعودیها در حملات ۱۱ سپتامبر، گمانهزنیها درباره احتمال برکناری نتانیاهو از ریاست حزب لیکود، طرح بایدن برای ملاحظات حقوق بشری بیشتر در صادرات تسلیحات، پایان کنفرانس بین المللی همکاری واکسن کرونا و برگزاری هفتاد و ششمین سالگرد بمباران اتمی هیروشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با اشاره به شرایط شکننده در قفقاز، گفت: بهرهگیری از فرصت ایجاد شده بعد از موافقتنامه آتشبس جنگ قرهباغ، نیازمند همکاری، همگرایی و مذاکرات میان کشورهای منطقه است و طرح مسائلی مانند ایجاد پایگاه نظامی در این منطقه، مسیری نیست که در جهت همگرایی و همکاری در منطقه قفقاز باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام ارمنستان در تاریخ ۳۰ خردادماه و پیروزی حزب «قرارداد مدنی» تحت هدایت «نیکول پاشینیان» با کسب ۵۳.۹۲ درصد آرا از چند جهت قابلبررسی است.
مهدی خورسند – کارشناس مسائل چین و اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین- رصد: تهاجم 44 روزه جمهوری آذربایجان با حمایت ترکیه در منطقه ناگورنو-قرهباغ در پاییز سال 2020 تازهترین مورد از یک «صلح غیر لیبرال» است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار ارمنستان به آنکارا و باکو، برگزاری انتخابات در گرجستان زیر سایه بازداشت رئیس جمهور سابق، گسترش همکاری های نظامی اتحادیه اروپا و اوکراین، انتقاد کرهشمالی از استانداردهای دوگانه شورای امنیت، تاکید بورل به اجرای کامل برجام و بازگشت آمریکا ، همکاری انگلیس با آمریکا در ترور سردار شهیدسلیمانی، نتیجه اولین انتخابات پارلمانی قطر، برکناری رئیس امور ویژه پادشاهی عربستان، افزایش تنش در روابط الجزایر و فرانسه، آغاز ماراتن تشکیل دولت آلمان، ادامه بحران سوخت در انگلیس، رسوایی جدید آمریکا در افغانستان، تاکید جدی ترکیه بر حفاظت از جمهوری تُرک قبرس شمالی، اظهارات سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه درخصوص سوریه، اکتشاف میدان نفتی جدید در دریای چین، ورود هواپیماهای نظامی ارتش چین به حریم شناسایی پدافند هوایی تایوان و ناآرامی در برزیل از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل قفقاز و ترکیه با اشاره به خبرهای منتشرشده مبنی بر اینکه ارمنستان پرونده شکایتی را به دیوان بینالمللی دادگستری ارائه داده و در این پرونده، جمهوری آذربایجان را متهم کرده که ارمنیها را «برای چندین دهه» تحت تبعیض نژادی قرار داده و این امر برخلاف کنوانسیون بینالمللی رفع انواع تبعیض نژادی است که هر دو کشور آن را امضا کردهاند، گفت: «این اقدام ارمنستان در کوتاهمدت نفع چندانی برای این کشور نخواهد داشت. چراکه آیین دادرسی در دیوان بینالمللی دادگستری (دیوان لاهه) بهگونهای است که بعد از طرح شکایت توسط ارمنستان، دیوان باید با اکثریت آراء صلاحیت خود برای رسیدن به این شکایت را تصویب کند و اگر چنین اکثریتی شکل نگیرد، دیوان از ادامه دادرسی امتناع خواهد کرد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: استقرار نظامیان روسیه در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، افزایش ارسال تسلیحات نظامی روسیه به جمهوریهای آسیای مرکزی،تاکید وزیر دفاع روسیه برآمادگی کامل ارتش این کشور برای مواجهه با هر نوع شرایط اضطراری و جنگ ، گفتوگوی تلفنی علیاف و ماکرون، نشست شورای امنیت درباره افغانستان، تاکید اتحادیه اروپا بر آتشبس دائمی در افغانستان، واکنش سخنگوی سازمان ملل به لفاظی های رژیم صهیونیستی علیه ایران، درخواست اتحادیه اروپا برای تسهیل روند احیای برجام، واکنش استرالیا به درخواست چین برای مذاکره، اقدام جدید بایدن برای مداخله در امور داخلی چین، واکنش پکن به فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان، طرح جدید در آمریکا برای افشای نقش سعودیها در حملات ۱۱ سپتامبر، گمانهزنیها درباره احتمال برکناری نتانیاهو از ریاست حزب لیکود، طرح بایدن برای ملاحظات حقوق بشری بیشتر در صادرات تسلیحات، پایان کنفرانس بین المللی همکاری واکسن کرونا و برگزاری هفتاد و ششمین سالگرد بمباران اتمی هیروشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با اشاره به شرایط شکننده در قفقاز، گفت: بهرهگیری از فرصت ایجاد شده بعد از موافقتنامه آتشبس جنگ قرهباغ، نیازمند همکاری، همگرایی و مذاکرات میان کشورهای منطقه است و طرح مسائلی مانند ایجاد پایگاه نظامی در این منطقه، مسیری نیست که در جهت همگرایی و همکاری در منطقه قفقاز باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام ارمنستان در تاریخ ۳۰ خردادماه و پیروزی حزب «قرارداد مدنی» تحت هدایت «نیکول پاشینیان» با کسب ۵۳.۹۲ درصد آرا از چند جهت قابلبررسی است.
مهدی خورسند – کارشناس مسائل چین و اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین- رصد: تهاجم 44 روزه جمهوری آذربایجان با حمایت ترکیه در منطقه ناگورنو-قرهباغ در پاییز سال 2020 تازهترین مورد از یک «صلح غیر لیبرال» است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار ارمنستان به آنکارا و باکو، برگزاری انتخابات در گرجستان زیر سایه بازداشت رئیس جمهور سابق، گسترش همکاری های نظامی اتحادیه اروپا و اوکراین، انتقاد کرهشمالی از استانداردهای دوگانه شورای امنیت، تاکید بورل به اجرای کامل برجام و بازگشت آمریکا ، همکاری انگلیس با آمریکا در ترور سردار شهیدسلیمانی، نتیجه اولین انتخابات پارلمانی قطر، برکناری رئیس امور ویژه پادشاهی عربستان، افزایش تنش در روابط الجزایر و فرانسه، آغاز ماراتن تشکیل دولت آلمان، ادامه بحران سوخت در انگلیس، رسوایی جدید آمریکا در افغانستان، تاکید جدی ترکیه بر حفاظت از جمهوری تُرک قبرس شمالی، اظهارات سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه درخصوص سوریه، اکتشاف میدان نفتی جدید در دریای چین، ورود هواپیماهای نظامی ارتش چین به حریم شناسایی پدافند هوایی تایوان و ناآرامی در برزیل از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل قفقاز و ترکیه با اشاره به خبرهای منتشرشده مبنی بر اینکه ارمنستان پرونده شکایتی را به دیوان بینالمللی دادگستری ارائه داده و در این پرونده، جمهوری آذربایجان را متهم کرده که ارمنیها را «برای چندین دهه» تحت تبعیض نژادی قرار داده و این امر برخلاف کنوانسیون بینالمللی رفع انواع تبعیض نژادی است که هر دو کشور آن را امضا کردهاند، گفت: «این اقدام ارمنستان در کوتاهمدت نفع چندانی برای این کشور نخواهد داشت. چراکه آیین دادرسی در دیوان بینالمللی دادگستری (دیوان لاهه) بهگونهای است که بعد از طرح شکایت توسط ارمنستان، دیوان باید با اکثریت آراء صلاحیت خود برای رسیدن به این شکایت را تصویب کند و اگر چنین اکثریتی شکل نگیرد، دیوان از ادامه دادرسی امتناع خواهد کرد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: استقرار نظامیان روسیه در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، افزایش ارسال تسلیحات نظامی روسیه به جمهوریهای آسیای مرکزی،تاکید وزیر دفاع روسیه برآمادگی کامل ارتش این کشور برای مواجهه با هر نوع شرایط اضطراری و جنگ ، گفتوگوی تلفنی علیاف و ماکرون، نشست شورای امنیت درباره افغانستان، تاکید اتحادیه اروپا بر آتشبس دائمی در افغانستان، واکنش سخنگوی سازمان ملل به لفاظی های رژیم صهیونیستی علیه ایران، درخواست اتحادیه اروپا برای تسهیل روند احیای برجام، واکنش استرالیا به درخواست چین برای مذاکره، اقدام جدید بایدن برای مداخله در امور داخلی چین، واکنش پکن به فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان، طرح جدید در آمریکا برای افشای نقش سعودیها در حملات ۱۱ سپتامبر، گمانهزنیها درباره احتمال برکناری نتانیاهو از ریاست حزب لیکود، طرح بایدن برای ملاحظات حقوق بشری بیشتر در صادرات تسلیحات، پایان کنفرانس بین المللی همکاری واکسن کرونا و برگزاری هفتاد و ششمین سالگرد بمباران اتمی هیروشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با اشاره به شرایط شکننده در قفقاز، گفت: بهرهگیری از فرصت ایجاد شده بعد از موافقتنامه آتشبس جنگ قرهباغ، نیازمند همکاری، همگرایی و مذاکرات میان کشورهای منطقه است و طرح مسائلی مانند ایجاد پایگاه نظامی در این منطقه، مسیری نیست که در جهت همگرایی و همکاری در منطقه قفقاز باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام ارمنستان در تاریخ ۳۰ خردادماه و پیروزی حزب «قرارداد مدنی» تحت هدایت «نیکول پاشینیان» با کسب ۵۳.۹۲ درصد آرا از چند جهت قابلبررسی است.
مهدی خورسند – کارشناس مسائل چین و اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین- رصد: تهاجم 44 روزه جمهوری آذربایجان با حمایت ترکیه در منطقه ناگورنو-قرهباغ در پاییز سال 2020 تازهترین مورد از یک «صلح غیر لیبرال» است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار ارمنستان به آنکارا و باکو، برگزاری انتخابات در گرجستان زیر سایه بازداشت رئیس جمهور سابق، گسترش همکاری های نظامی اتحادیه اروپا و اوکراین، انتقاد کرهشمالی از استانداردهای دوگانه شورای امنیت، تاکید بورل به اجرای کامل برجام و بازگشت آمریکا ، همکاری انگلیس با آمریکا در ترور سردار شهیدسلیمانی، نتیجه اولین انتخابات پارلمانی قطر، برکناری رئیس امور ویژه پادشاهی عربستان، افزایش تنش در روابط الجزایر و فرانسه، آغاز ماراتن تشکیل دولت آلمان، ادامه بحران سوخت در انگلیس، رسوایی جدید آمریکا در افغانستان، تاکید جدی ترکیه بر حفاظت از جمهوری تُرک قبرس شمالی، اظهارات سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه درخصوص سوریه، اکتشاف میدان نفتی جدید در دریای چین، ورود هواپیماهای نظامی ارتش چین به حریم شناسایی پدافند هوایی تایوان و ناآرامی در برزیل از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل قفقاز و ترکیه با اشاره به خبرهای منتشرشده مبنی بر اینکه ارمنستان پرونده شکایتی را به دیوان بینالمللی دادگستری ارائه داده و در این پرونده، جمهوری آذربایجان را متهم کرده که ارمنیها را «برای چندین دهه» تحت تبعیض نژادی قرار داده و این امر برخلاف کنوانسیون بینالمللی رفع انواع تبعیض نژادی است که هر دو کشور آن را امضا کردهاند، گفت: «این اقدام ارمنستان در کوتاهمدت نفع چندانی برای این کشور نخواهد داشت. چراکه آیین دادرسی در دیوان بینالمللی دادگستری (دیوان لاهه) بهگونهای است که بعد از طرح شکایت توسط ارمنستان، دیوان باید با اکثریت آراء صلاحیت خود برای رسیدن به این شکایت را تصویب کند و اگر چنین اکثریتی شکل نگیرد، دیوان از ادامه دادرسی امتناع خواهد کرد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: استقرار نظامیان روسیه در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، افزایش ارسال تسلیحات نظامی روسیه به جمهوریهای آسیای مرکزی،تاکید وزیر دفاع روسیه برآمادگی کامل ارتش این کشور برای مواجهه با هر نوع شرایط اضطراری و جنگ ، گفتوگوی تلفنی علیاف و ماکرون، نشست شورای امنیت درباره افغانستان، تاکید اتحادیه اروپا بر آتشبس دائمی در افغانستان، واکنش سخنگوی سازمان ملل به لفاظی های رژیم صهیونیستی علیه ایران، درخواست اتحادیه اروپا برای تسهیل روند احیای برجام، واکنش استرالیا به درخواست چین برای مذاکره، اقدام جدید بایدن برای مداخله در امور داخلی چین، واکنش پکن به فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان، طرح جدید در آمریکا برای افشای نقش سعودیها در حملات ۱۱ سپتامبر، گمانهزنیها درباره احتمال برکناری نتانیاهو از ریاست حزب لیکود، طرح بایدن برای ملاحظات حقوق بشری بیشتر در صادرات تسلیحات، پایان کنفرانس بین المللی همکاری واکسن کرونا و برگزاری هفتاد و ششمین سالگرد بمباران اتمی هیروشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با اشاره به شرایط شکننده در قفقاز، گفت: بهرهگیری از فرصت ایجاد شده بعد از موافقتنامه آتشبس جنگ قرهباغ، نیازمند همکاری، همگرایی و مذاکرات میان کشورهای منطقه است و طرح مسائلی مانند ایجاد پایگاه نظامی در این منطقه، مسیری نیست که در جهت همگرایی و همکاری در منطقه قفقاز باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام ارمنستان در تاریخ ۳۰ خردادماه و پیروزی حزب «قرارداد مدنی» تحت هدایت «نیکول پاشینیان» با کسب ۵۳.۹۲ درصد آرا از چند جهت قابلبررسی است.
مهدی خورسند – کارشناس مسائل چین و اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین- رصد: تهاجم 44 روزه جمهوری آذربایجان با حمایت ترکیه در منطقه ناگورنو-قرهباغ در پاییز سال 2020 تازهترین مورد از یک «صلح غیر لیبرال» است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار ارمنستان به آنکارا و باکو، برگزاری انتخابات در گرجستان زیر سایه بازداشت رئیس جمهور سابق، گسترش همکاری های نظامی اتحادیه اروپا و اوکراین، انتقاد کرهشمالی از استانداردهای دوگانه شورای امنیت، تاکید بورل به اجرای کامل برجام و بازگشت آمریکا ، همکاری انگلیس با آمریکا در ترور سردار شهیدسلیمانی، نتیجه اولین انتخابات پارلمانی قطر، برکناری رئیس امور ویژه پادشاهی عربستان، افزایش تنش در روابط الجزایر و فرانسه، آغاز ماراتن تشکیل دولت آلمان، ادامه بحران سوخت در انگلیس، رسوایی جدید آمریکا در افغانستان، تاکید جدی ترکیه بر حفاظت از جمهوری تُرک قبرس شمالی، اظهارات سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه درخصوص سوریه، اکتشاف میدان نفتی جدید در دریای چین، ورود هواپیماهای نظامی ارتش چین به حریم شناسایی پدافند هوایی تایوان و ناآرامی در برزیل از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل قفقاز و ترکیه با اشاره به خبرهای منتشرشده مبنی بر اینکه ارمنستان پرونده شکایتی را به دیوان بینالمللی دادگستری ارائه داده و در این پرونده، جمهوری آذربایجان را متهم کرده که ارمنیها را «برای چندین دهه» تحت تبعیض نژادی قرار داده و این امر برخلاف کنوانسیون بینالمللی رفع انواع تبعیض نژادی است که هر دو کشور آن را امضا کردهاند، گفت: «این اقدام ارمنستان در کوتاهمدت نفع چندانی برای این کشور نخواهد داشت. چراکه آیین دادرسی در دیوان بینالمللی دادگستری (دیوان لاهه) بهگونهای است که بعد از طرح شکایت توسط ارمنستان، دیوان باید با اکثریت آراء صلاحیت خود برای رسیدن به این شکایت را تصویب کند و اگر چنین اکثریتی شکل نگیرد، دیوان از ادامه دادرسی امتناع خواهد کرد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: استقرار نظامیان روسیه در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، افزایش ارسال تسلیحات نظامی روسیه به جمهوریهای آسیای مرکزی،تاکید وزیر دفاع روسیه برآمادگی کامل ارتش این کشور برای مواجهه با هر نوع شرایط اضطراری و جنگ ، گفتوگوی تلفنی علیاف و ماکرون، نشست شورای امنیت درباره افغانستان، تاکید اتحادیه اروپا بر آتشبس دائمی در افغانستان، واکنش سخنگوی سازمان ملل به لفاظی های رژیم صهیونیستی علیه ایران، درخواست اتحادیه اروپا برای تسهیل روند احیای برجام، واکنش استرالیا به درخواست چین برای مذاکره، اقدام جدید بایدن برای مداخله در امور داخلی چین، واکنش پکن به فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان، طرح جدید در آمریکا برای افشای نقش سعودیها در حملات ۱۱ سپتامبر، گمانهزنیها درباره احتمال برکناری نتانیاهو از ریاست حزب لیکود، طرح بایدن برای ملاحظات حقوق بشری بیشتر در صادرات تسلیحات، پایان کنفرانس بین المللی همکاری واکسن کرونا و برگزاری هفتاد و ششمین سالگرد بمباران اتمی هیروشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با اشاره به شرایط شکننده در قفقاز، گفت: بهرهگیری از فرصت ایجاد شده بعد از موافقتنامه آتشبس جنگ قرهباغ، نیازمند همکاری، همگرایی و مذاکرات میان کشورهای منطقه است و طرح مسائلی مانند ایجاد پایگاه نظامی در این منطقه، مسیری نیست که در جهت همگرایی و همکاری در منطقه قفقاز باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام ارمنستان در تاریخ ۳۰ خردادماه و پیروزی حزب «قرارداد مدنی» تحت هدایت «نیکول پاشینیان» با کسب ۵۳.۹۲ درصد آرا از چند جهت قابلبررسی است.
مهدی خورسند – کارشناس مسائل چین و اوراسیا
شورای راهبردی آنلاین- رصد: تهاجم 44 روزه جمهوری آذربایجان با حمایت ترکیه در منطقه ناگورنو-قرهباغ در پاییز سال 2020 تازهترین مورد از یک «صلح غیر لیبرال» است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»