مرتضی مکی، کارشناس مسائل اروپا در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی درباره پیشینه نقش‌آفرینی اتحادیه اروپا در بحران قفقاز توضیح داد: «یکی از چالش‌های قدیمی پس از فروپاشی شوروی که همچنان به عنوان یک معضل باقی مانده بحث اختلافات ارمنستان و جمهوری آذربایجان در منطقه قره باغ است که پیش‌تر دولت‌های اروپایی در چارچوب گروه مینسک به ریاست مشترک آمریکا، روسیه و فرانسه و با حضور جمهوری آذربایجان و ارمنستان در قالب سازمان امنیت و همکاری اروپا تلاش کردند تنش بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان را بر سر منطقه قره باغ مدیریت کنند. اما با توجه به اختلافات عمیق و صف بندی که میان دولت‌های اروپایی، آمریکا و روسیه در منطقه قفقاز وجود داشت در عمل گروه مینسک نتوانست اقدام جدی را در خصوص مدیریت بحران قره‌باغ انجام دهد.»

مکی ادامه داد: «البته همین رایزنی‌ها و گفتگوها باعث شده بود که یک ثبات نسبی در منطقه مورد اختلاف جمهوری آذربایجان و ارمنستان ایجاد شود، اما با حمله جمهوری آذربایجان به ارمنستان و تصرف بخش‌های زیادی از قره ‌باغ، بحران این منطقه وارد مرحله جدیدی شد و ارمنستان در موقعیت ضعیف‌تر و متزلزل‌تری قرار گرفت.»

وی در ادامه با اشاره به رایزنی‌هایی که روس‌ها و ترکیه انجام دادند، تاکید کرد پس از آن یک آتش‌بس نسبی در منطقه قره باغ ایجاد شد و روسیه و ترکیه به عنوان کشورهای ناظر بر این آتش‌بس، ماموریت  مشخصی را در مرزهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان پذیرفتند.

به گفته این کارشناس در این مقطع روس‌ها نقش تعیین کننده‌ای در مدیریت بحران در منطقه قفقاز برعهده گرفتند اما بحران اوکراین باعث شد که روسیه از بسیاری از کانون‌های بحرانی در منطقه به نوعی فاصله بگیرد و تمرکزش را بر جنگ اوکراین بگذارد.

مکی ادامه داد: «از طرف دیگر ترکیه نیز تلاش کرد نقش پررنگ‌تری را در جهت حمایت از جمهوری آذربایجان و فشار بر ارمنستان ایفا کند.»

این کارشناس مسائل اروپا درباره تصمیم اتحادیه اروپا جهت اعزام ۱۰۰ افسر پلیس به منطقه قفقاز گفت: «تصمیمی که اتحادیه اروپا برای اعزام ناظران به منطقه قفقاز گرفته است در حقیقت تلاشی برای پر کردن خلاء حضور روسیه در این منطقه و حمایت از ارمنستان است. باید توجه داشت که لابی ارمنی‌ها در اروپا به خصوص در فرانسه بسیار قدرتمند است و همواره تلاش کرده در فرآیند تصمیم‌سازی در اتحادیه اروپا اقدامات این اتحادیه را علیه ترکیه تقویت و از ارمنستان حمایت کند.»

وی افزود: «البته در این مرحله که گفته شده ۱۰۰ پلیس اروپایی به منطقه قفقاز اعزام می‌شود شاید این تصمیم بیشتر جنبه نمادین داشته باشد اما قطعا با هدف حضور پررنگ‌تر و موثرتر اتحادیه اروپا در منطقه قفقاز گرفته شده و می‌تواند در روند تحولات این منطقه تاثیرات بیشتری بگذارد.»

مکی در توضیح اینکه نقش‌آفرینی روسیه بعد از این چطور خواهد بود، گفت: «البته روس‌ها نیز اگر چه تمام تمرکزشان بر بحران اوکراین است ولی قطعا به این سادگی نخواهند پذیرفت که اتحادیه اروپا بتواند جای پای محکمی در منطقه قفقاز به دست بیاورد. لذا این منطقه به صحنه رقابت‌های جدی‌تری تبدیل خواهد شد که این رقابت‌‌ها با توجه به افزایش تنش بین روسیه و غرب از یک سو و ترکیه و غرب از سوی دیگر می‌تواند بی‌ثباتی و تنش در منطقه قفقاز را افزایش دهد.»

به گفته این کارشناس، بازیگران اصلی بحران در منطقه قفقاز در حال حاضر جمهوری آذربایجان و ارمنستان هستند ولی این دو جمهوری به پشتوانه قدرت‌های دیگر تلاش می‌کنند اهداف خود را در تنش و منازعه با یکدیگر پیش ببرند.

مکی توضیح داد: «درواقع جمهوری آذربایجان همواره کوشیده روابط متوازنی هم با روسیه و هم با غرب داشته باشد اما به نظر نمی‌رسد با توجه به حساسیت‌ها و حمایت‌هایی که دولت‌های اروپایی از ارمنستان می‌کنند، بتوانند این سیاست توازن در روابط با کشورهای غربی و روسیه را ادامه بدهند.»