نگاهی به گسترش همکاری جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمامعیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالیکه هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بینالمللی برای متوقف کردن درگیریها انجامنشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قرهباغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچوقت بهطور کامل متوقف نشده است. آتشبسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیریها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیریها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در دهه 1990 و در دورهای که روابط فرا آتلانتیک نسبت به امروز ثبات بیشتری داشت و الگوی آن قابل پیشبینی بود، دیپلماتهای آمریکا خود را جزو لاینفک خانواده کشورهای اروپایی احساس میکردند. همچنان که آمریکا به همراه کانادا عضو سازمان امنیت و همکاری اروپا و همچنین، عضو مؤسس ناتو بود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: شش درس درگیری در قره باغ، کودتای اکتبر در قرقیزستان، تاثیر مناقشه قره باغ بر روابط روسیه و ترکیه، استراتژی انجماد هستهای روسیه در قبال کره شمالی و تشدید سیاست ائتلافسازی ایالات متحده در برابر مخالفان خود از جمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: عرضه گسترده یوان دیجیتالی در چین، ازسرگیری تنشها میان باکو-ایروان،تاکید اتحادیه اروپا بر اجرای کامل توافق آتشبس در قرهباغ، روسیه خواستار حفظ آتش بس میان آذربایجان و ارمنستان، حمایت عربستان از مواضع باکو درخصوص قره باغ، تاکید الهام علییف بر حضور ترکیه در مذاکرات قرهباغ، فعالیت ارتش سایبری ترکیه علیه امارات و رژیم صهیونیستی، تنش در روابط روسیه و بلغارستان، مخالفت رژیم صهیونیستی با فروش جنگندههای «اف-۳۵» آمریکا به قطر، ماموریت ویژه ترامپ برای ولیعهد ابوظبی، برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ترک قبرس شمالی در دور دوم و پیروزی امامعلی رحمان در انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، سیاست دولت ترامپ در خاورمیانه شتاب گرفته است. دیپلماسی جدید آمریکا در خاورمیانه با رونمایی از «توافق قرن» (که رسما «صلح برای رفاه» خوانده میشود) توسط رئیس جمهور ترامپ و نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در 28 ژانویه آغاز شد. روز 13 اوت، امارت به سومین کشور عربی علاقمند به روابط دیپلماتیک با اسرائیل تبدیل شد. عربستان سعودی نیزاعلام کرد که به پروازهای اسرائیل اجازه میدهد از حریم هوایی این کشور برای رفت و آمد به امارات استفاده کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سالهای نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمانهای منطقهای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سالهای گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گستردهای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بازیگران منطقهای مانند عربستان، امارات و ترکیه تلاش میکنند تا لیبی تجزیه شود و دو حاکمیت مختلف در این کشور برقرار شود؛ لذا اگر جنگ تداوم داشته باشد ممکن است لیبی نیز مانند سودان به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شود.
حسن هانیزاده – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قرهباغ 2020، جنگ تجاری ایالاتمتحده و چین، صلح و جنگ در قرهباغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدانهای مین روسی ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر حملات کشورها و نهادهای مختلف اروپایی به سیاستهای ترکیه در مدیترانه افزایشیافته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین: انتقاد ۲۶ کشور جهان از تحریمهای آمریکا در موضوع مقابله با کرونا، درخواست روسیه، آمریکا و فرانسه برای «توقف فوری» درگیریها در قره باغ، برقراری آرامش در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، سفر چاووشاوغلو به آذربایجان بهمنظور اعلان همبستگی با این کشور، تعلیق فروش سلاح کانادا به ترکیه در پی ادامه جنگ قرهباغ، بروز ناآرامی در قرقیزستان ، تاکید دبیرکل ناتو بر اهمیت حضور ترکیه در این پیمان نظامی، هشدار آلمان به بریتانیا درباره مذاکرات برگزیت، دیدار مرکل با رهبر اپوزیسیون بلاروس ، پیشرفت مثبت در مذاکرات طرفهای لیبیایی در مراکش، بازگشت ترامپ به کاخ سفید، تکمیل دیوار زیرزمینی صهیونیست ها در مرز غزه ، نشست وزیران امور خارجه چهار کشور در توکیو ، ابراز نگرانی ارتش تایوان از بروز چالش امنیتی با چین و انتقاد روسیه از سوءاستفاده غرب از سازمان منع تسلیحات شیمیایی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمامعیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالیکه هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بینالمللی برای متوقف کردن درگیریها انجامنشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قرهباغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچوقت بهطور کامل متوقف نشده است. آتشبسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیریها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیریها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در دهه 1990 و در دورهای که روابط فرا آتلانتیک نسبت به امروز ثبات بیشتری داشت و الگوی آن قابل پیشبینی بود، دیپلماتهای آمریکا خود را جزو لاینفک خانواده کشورهای اروپایی احساس میکردند. همچنان که آمریکا به همراه کانادا عضو سازمان امنیت و همکاری اروپا و همچنین، عضو مؤسس ناتو بود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: شش درس درگیری در قره باغ، کودتای اکتبر در قرقیزستان، تاثیر مناقشه قره باغ بر روابط روسیه و ترکیه، استراتژی انجماد هستهای روسیه در قبال کره شمالی و تشدید سیاست ائتلافسازی ایالات متحده در برابر مخالفان خود از جمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: عرضه گسترده یوان دیجیتالی در چین، ازسرگیری تنشها میان باکو-ایروان،تاکید اتحادیه اروپا بر اجرای کامل توافق آتشبس در قرهباغ، روسیه خواستار حفظ آتش بس میان آذربایجان و ارمنستان، حمایت عربستان از مواضع باکو درخصوص قره باغ، تاکید الهام علییف بر حضور ترکیه در مذاکرات قرهباغ، فعالیت ارتش سایبری ترکیه علیه امارات و رژیم صهیونیستی، تنش در روابط روسیه و بلغارستان، مخالفت رژیم صهیونیستی با فروش جنگندههای «اف-۳۵» آمریکا به قطر، ماموریت ویژه ترامپ برای ولیعهد ابوظبی، برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ترک قبرس شمالی در دور دوم و پیروزی امامعلی رحمان در انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، سیاست دولت ترامپ در خاورمیانه شتاب گرفته است. دیپلماسی جدید آمریکا در خاورمیانه با رونمایی از «توافق قرن» (که رسما «صلح برای رفاه» خوانده میشود) توسط رئیس جمهور ترامپ و نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در 28 ژانویه آغاز شد. روز 13 اوت، امارت به سومین کشور عربی علاقمند به روابط دیپلماتیک با اسرائیل تبدیل شد. عربستان سعودی نیزاعلام کرد که به پروازهای اسرائیل اجازه میدهد از حریم هوایی این کشور برای رفت و آمد به امارات استفاده کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سالهای نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمانهای منطقهای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سالهای گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گستردهای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بازیگران منطقهای مانند عربستان، امارات و ترکیه تلاش میکنند تا لیبی تجزیه شود و دو حاکمیت مختلف در این کشور برقرار شود؛ لذا اگر جنگ تداوم داشته باشد ممکن است لیبی نیز مانند سودان به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شود.
حسن هانیزاده – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قرهباغ 2020، جنگ تجاری ایالاتمتحده و چین، صلح و جنگ در قرهباغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدانهای مین روسی ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر حملات کشورها و نهادهای مختلف اروپایی به سیاستهای ترکیه در مدیترانه افزایشیافته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین: انتقاد ۲۶ کشور جهان از تحریمهای آمریکا در موضوع مقابله با کرونا، درخواست روسیه، آمریکا و فرانسه برای «توقف فوری» درگیریها در قره باغ، برقراری آرامش در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، سفر چاووشاوغلو به آذربایجان بهمنظور اعلان همبستگی با این کشور، تعلیق فروش سلاح کانادا به ترکیه در پی ادامه جنگ قرهباغ، بروز ناآرامی در قرقیزستان ، تاکید دبیرکل ناتو بر اهمیت حضور ترکیه در این پیمان نظامی، هشدار آلمان به بریتانیا درباره مذاکرات برگزیت، دیدار مرکل با رهبر اپوزیسیون بلاروس ، پیشرفت مثبت در مذاکرات طرفهای لیبیایی در مراکش، بازگشت ترامپ به کاخ سفید، تکمیل دیوار زیرزمینی صهیونیست ها در مرز غزه ، نشست وزیران امور خارجه چهار کشور در توکیو ، ابراز نگرانی ارتش تایوان از بروز چالش امنیتی با چین و انتقاد روسیه از سوءاستفاده غرب از سازمان منع تسلیحات شیمیایی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمامعیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالیکه هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بینالمللی برای متوقف کردن درگیریها انجامنشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قرهباغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچوقت بهطور کامل متوقف نشده است. آتشبسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیریها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیریها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در دهه 1990 و در دورهای که روابط فرا آتلانتیک نسبت به امروز ثبات بیشتری داشت و الگوی آن قابل پیشبینی بود، دیپلماتهای آمریکا خود را جزو لاینفک خانواده کشورهای اروپایی احساس میکردند. همچنان که آمریکا به همراه کانادا عضو سازمان امنیت و همکاری اروپا و همچنین، عضو مؤسس ناتو بود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: شش درس درگیری در قره باغ، کودتای اکتبر در قرقیزستان، تاثیر مناقشه قره باغ بر روابط روسیه و ترکیه، استراتژی انجماد هستهای روسیه در قبال کره شمالی و تشدید سیاست ائتلافسازی ایالات متحده در برابر مخالفان خود از جمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: عرضه گسترده یوان دیجیتالی در چین، ازسرگیری تنشها میان باکو-ایروان،تاکید اتحادیه اروپا بر اجرای کامل توافق آتشبس در قرهباغ، روسیه خواستار حفظ آتش بس میان آذربایجان و ارمنستان، حمایت عربستان از مواضع باکو درخصوص قره باغ، تاکید الهام علییف بر حضور ترکیه در مذاکرات قرهباغ، فعالیت ارتش سایبری ترکیه علیه امارات و رژیم صهیونیستی، تنش در روابط روسیه و بلغارستان، مخالفت رژیم صهیونیستی با فروش جنگندههای «اف-۳۵» آمریکا به قطر، ماموریت ویژه ترامپ برای ولیعهد ابوظبی، برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ترک قبرس شمالی در دور دوم و پیروزی امامعلی رحمان در انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، سیاست دولت ترامپ در خاورمیانه شتاب گرفته است. دیپلماسی جدید آمریکا در خاورمیانه با رونمایی از «توافق قرن» (که رسما «صلح برای رفاه» خوانده میشود) توسط رئیس جمهور ترامپ و نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در 28 ژانویه آغاز شد. روز 13 اوت، امارت به سومین کشور عربی علاقمند به روابط دیپلماتیک با اسرائیل تبدیل شد. عربستان سعودی نیزاعلام کرد که به پروازهای اسرائیل اجازه میدهد از حریم هوایی این کشور برای رفت و آمد به امارات استفاده کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سالهای نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمانهای منطقهای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سالهای گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گستردهای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بازیگران منطقهای مانند عربستان، امارات و ترکیه تلاش میکنند تا لیبی تجزیه شود و دو حاکمیت مختلف در این کشور برقرار شود؛ لذا اگر جنگ تداوم داشته باشد ممکن است لیبی نیز مانند سودان به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شود.
حسن هانیزاده – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قرهباغ 2020، جنگ تجاری ایالاتمتحده و چین، صلح و جنگ در قرهباغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدانهای مین روسی ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر حملات کشورها و نهادهای مختلف اروپایی به سیاستهای ترکیه در مدیترانه افزایشیافته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین: انتقاد ۲۶ کشور جهان از تحریمهای آمریکا در موضوع مقابله با کرونا، درخواست روسیه، آمریکا و فرانسه برای «توقف فوری» درگیریها در قره باغ، برقراری آرامش در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، سفر چاووشاوغلو به آذربایجان بهمنظور اعلان همبستگی با این کشور، تعلیق فروش سلاح کانادا به ترکیه در پی ادامه جنگ قرهباغ، بروز ناآرامی در قرقیزستان ، تاکید دبیرکل ناتو بر اهمیت حضور ترکیه در این پیمان نظامی، هشدار آلمان به بریتانیا درباره مذاکرات برگزیت، دیدار مرکل با رهبر اپوزیسیون بلاروس ، پیشرفت مثبت در مذاکرات طرفهای لیبیایی در مراکش، بازگشت ترامپ به کاخ سفید، تکمیل دیوار زیرزمینی صهیونیست ها در مرز غزه ، نشست وزیران امور خارجه چهار کشور در توکیو ، ابراز نگرانی ارتش تایوان از بروز چالش امنیتی با چین و انتقاد روسیه از سوءاستفاده غرب از سازمان منع تسلیحات شیمیایی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمامعیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالیکه هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بینالمللی برای متوقف کردن درگیریها انجامنشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قرهباغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچوقت بهطور کامل متوقف نشده است. آتشبسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیریها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیریها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در دهه 1990 و در دورهای که روابط فرا آتلانتیک نسبت به امروز ثبات بیشتری داشت و الگوی آن قابل پیشبینی بود، دیپلماتهای آمریکا خود را جزو لاینفک خانواده کشورهای اروپایی احساس میکردند. همچنان که آمریکا به همراه کانادا عضو سازمان امنیت و همکاری اروپا و همچنین، عضو مؤسس ناتو بود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: شش درس درگیری در قره باغ، کودتای اکتبر در قرقیزستان، تاثیر مناقشه قره باغ بر روابط روسیه و ترکیه، استراتژی انجماد هستهای روسیه در قبال کره شمالی و تشدید سیاست ائتلافسازی ایالات متحده در برابر مخالفان خود از جمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: عرضه گسترده یوان دیجیتالی در چین، ازسرگیری تنشها میان باکو-ایروان،تاکید اتحادیه اروپا بر اجرای کامل توافق آتشبس در قرهباغ، روسیه خواستار حفظ آتش بس میان آذربایجان و ارمنستان، حمایت عربستان از مواضع باکو درخصوص قره باغ، تاکید الهام علییف بر حضور ترکیه در مذاکرات قرهباغ، فعالیت ارتش سایبری ترکیه علیه امارات و رژیم صهیونیستی، تنش در روابط روسیه و بلغارستان، مخالفت رژیم صهیونیستی با فروش جنگندههای «اف-۳۵» آمریکا به قطر، ماموریت ویژه ترامپ برای ولیعهد ابوظبی، برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ترک قبرس شمالی در دور دوم و پیروزی امامعلی رحمان در انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، سیاست دولت ترامپ در خاورمیانه شتاب گرفته است. دیپلماسی جدید آمریکا در خاورمیانه با رونمایی از «توافق قرن» (که رسما «صلح برای رفاه» خوانده میشود) توسط رئیس جمهور ترامپ و نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در 28 ژانویه آغاز شد. روز 13 اوت، امارت به سومین کشور عربی علاقمند به روابط دیپلماتیک با اسرائیل تبدیل شد. عربستان سعودی نیزاعلام کرد که به پروازهای اسرائیل اجازه میدهد از حریم هوایی این کشور برای رفت و آمد به امارات استفاده کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سالهای نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمانهای منطقهای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سالهای گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گستردهای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بازیگران منطقهای مانند عربستان، امارات و ترکیه تلاش میکنند تا لیبی تجزیه شود و دو حاکمیت مختلف در این کشور برقرار شود؛ لذا اگر جنگ تداوم داشته باشد ممکن است لیبی نیز مانند سودان به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شود.
حسن هانیزاده – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قرهباغ 2020، جنگ تجاری ایالاتمتحده و چین، صلح و جنگ در قرهباغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدانهای مین روسی ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر حملات کشورها و نهادهای مختلف اروپایی به سیاستهای ترکیه در مدیترانه افزایشیافته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین: انتقاد ۲۶ کشور جهان از تحریمهای آمریکا در موضوع مقابله با کرونا، درخواست روسیه، آمریکا و فرانسه برای «توقف فوری» درگیریها در قره باغ، برقراری آرامش در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، سفر چاووشاوغلو به آذربایجان بهمنظور اعلان همبستگی با این کشور، تعلیق فروش سلاح کانادا به ترکیه در پی ادامه جنگ قرهباغ، بروز ناآرامی در قرقیزستان ، تاکید دبیرکل ناتو بر اهمیت حضور ترکیه در این پیمان نظامی، هشدار آلمان به بریتانیا درباره مذاکرات برگزیت، دیدار مرکل با رهبر اپوزیسیون بلاروس ، پیشرفت مثبت در مذاکرات طرفهای لیبیایی در مراکش، بازگشت ترامپ به کاخ سفید، تکمیل دیوار زیرزمینی صهیونیست ها در مرز غزه ، نشست وزیران امور خارجه چهار کشور در توکیو ، ابراز نگرانی ارتش تایوان از بروز چالش امنیتی با چین و انتقاد روسیه از سوءاستفاده غرب از سازمان منع تسلیحات شیمیایی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمامعیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالیکه هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بینالمللی برای متوقف کردن درگیریها انجامنشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قرهباغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچوقت بهطور کامل متوقف نشده است. آتشبسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیریها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیریها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در دهه 1990 و در دورهای که روابط فرا آتلانتیک نسبت به امروز ثبات بیشتری داشت و الگوی آن قابل پیشبینی بود، دیپلماتهای آمریکا خود را جزو لاینفک خانواده کشورهای اروپایی احساس میکردند. همچنان که آمریکا به همراه کانادا عضو سازمان امنیت و همکاری اروپا و همچنین، عضو مؤسس ناتو بود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: شش درس درگیری در قره باغ، کودتای اکتبر در قرقیزستان، تاثیر مناقشه قره باغ بر روابط روسیه و ترکیه، استراتژی انجماد هستهای روسیه در قبال کره شمالی و تشدید سیاست ائتلافسازی ایالات متحده در برابر مخالفان خود از جمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: عرضه گسترده یوان دیجیتالی در چین، ازسرگیری تنشها میان باکو-ایروان،تاکید اتحادیه اروپا بر اجرای کامل توافق آتشبس در قرهباغ، روسیه خواستار حفظ آتش بس میان آذربایجان و ارمنستان، حمایت عربستان از مواضع باکو درخصوص قره باغ، تاکید الهام علییف بر حضور ترکیه در مذاکرات قرهباغ، فعالیت ارتش سایبری ترکیه علیه امارات و رژیم صهیونیستی، تنش در روابط روسیه و بلغارستان، مخالفت رژیم صهیونیستی با فروش جنگندههای «اف-۳۵» آمریکا به قطر، ماموریت ویژه ترامپ برای ولیعهد ابوظبی، برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ترک قبرس شمالی در دور دوم و پیروزی امامعلی رحمان در انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، سیاست دولت ترامپ در خاورمیانه شتاب گرفته است. دیپلماسی جدید آمریکا در خاورمیانه با رونمایی از «توافق قرن» (که رسما «صلح برای رفاه» خوانده میشود) توسط رئیس جمهور ترامپ و نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در 28 ژانویه آغاز شد. روز 13 اوت، امارت به سومین کشور عربی علاقمند به روابط دیپلماتیک با اسرائیل تبدیل شد. عربستان سعودی نیزاعلام کرد که به پروازهای اسرائیل اجازه میدهد از حریم هوایی این کشور برای رفت و آمد به امارات استفاده کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سالهای نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمانهای منطقهای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سالهای گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گستردهای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بازیگران منطقهای مانند عربستان، امارات و ترکیه تلاش میکنند تا لیبی تجزیه شود و دو حاکمیت مختلف در این کشور برقرار شود؛ لذا اگر جنگ تداوم داشته باشد ممکن است لیبی نیز مانند سودان به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شود.
حسن هانیزاده – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قرهباغ 2020، جنگ تجاری ایالاتمتحده و چین، صلح و جنگ در قرهباغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدانهای مین روسی ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر حملات کشورها و نهادهای مختلف اروپایی به سیاستهای ترکیه در مدیترانه افزایشیافته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین: انتقاد ۲۶ کشور جهان از تحریمهای آمریکا در موضوع مقابله با کرونا، درخواست روسیه، آمریکا و فرانسه برای «توقف فوری» درگیریها در قره باغ، برقراری آرامش در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، سفر چاووشاوغلو به آذربایجان بهمنظور اعلان همبستگی با این کشور، تعلیق فروش سلاح کانادا به ترکیه در پی ادامه جنگ قرهباغ، بروز ناآرامی در قرقیزستان ، تاکید دبیرکل ناتو بر اهمیت حضور ترکیه در این پیمان نظامی، هشدار آلمان به بریتانیا درباره مذاکرات برگزیت، دیدار مرکل با رهبر اپوزیسیون بلاروس ، پیشرفت مثبت در مذاکرات طرفهای لیبیایی در مراکش، بازگشت ترامپ به کاخ سفید، تکمیل دیوار زیرزمینی صهیونیست ها در مرز غزه ، نشست وزیران امور خارجه چهار کشور در توکیو ، ابراز نگرانی ارتش تایوان از بروز چالش امنیتی با چین و انتقاد روسیه از سوءاستفاده غرب از سازمان منع تسلیحات شیمیایی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمامعیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالیکه هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بینالمللی برای متوقف کردن درگیریها انجامنشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قرهباغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچوقت بهطور کامل متوقف نشده است. آتشبسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیریها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیریها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در دهه 1990 و در دورهای که روابط فرا آتلانتیک نسبت به امروز ثبات بیشتری داشت و الگوی آن قابل پیشبینی بود، دیپلماتهای آمریکا خود را جزو لاینفک خانواده کشورهای اروپایی احساس میکردند. همچنان که آمریکا به همراه کانادا عضو سازمان امنیت و همکاری اروپا و همچنین، عضو مؤسس ناتو بود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: شش درس درگیری در قره باغ، کودتای اکتبر در قرقیزستان، تاثیر مناقشه قره باغ بر روابط روسیه و ترکیه، استراتژی انجماد هستهای روسیه در قبال کره شمالی و تشدید سیاست ائتلافسازی ایالات متحده در برابر مخالفان خود از جمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: عرضه گسترده یوان دیجیتالی در چین، ازسرگیری تنشها میان باکو-ایروان،تاکید اتحادیه اروپا بر اجرای کامل توافق آتشبس در قرهباغ، روسیه خواستار حفظ آتش بس میان آذربایجان و ارمنستان، حمایت عربستان از مواضع باکو درخصوص قره باغ، تاکید الهام علییف بر حضور ترکیه در مذاکرات قرهباغ، فعالیت ارتش سایبری ترکیه علیه امارات و رژیم صهیونیستی، تنش در روابط روسیه و بلغارستان، مخالفت رژیم صهیونیستی با فروش جنگندههای «اف-۳۵» آمریکا به قطر، ماموریت ویژه ترامپ برای ولیعهد ابوظبی، برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ترک قبرس شمالی در دور دوم و پیروزی امامعلی رحمان در انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، سیاست دولت ترامپ در خاورمیانه شتاب گرفته است. دیپلماسی جدید آمریکا در خاورمیانه با رونمایی از «توافق قرن» (که رسما «صلح برای رفاه» خوانده میشود) توسط رئیس جمهور ترامپ و نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در 28 ژانویه آغاز شد. روز 13 اوت، امارت به سومین کشور عربی علاقمند به روابط دیپلماتیک با اسرائیل تبدیل شد. عربستان سعودی نیزاعلام کرد که به پروازهای اسرائیل اجازه میدهد از حریم هوایی این کشور برای رفت و آمد به امارات استفاده کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سالهای نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمانهای منطقهای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سالهای گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گستردهای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بازیگران منطقهای مانند عربستان، امارات و ترکیه تلاش میکنند تا لیبی تجزیه شود و دو حاکمیت مختلف در این کشور برقرار شود؛ لذا اگر جنگ تداوم داشته باشد ممکن است لیبی نیز مانند سودان به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شود.
حسن هانیزاده – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قرهباغ 2020، جنگ تجاری ایالاتمتحده و چین، صلح و جنگ در قرهباغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدانهای مین روسی ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر حملات کشورها و نهادهای مختلف اروپایی به سیاستهای ترکیه در مدیترانه افزایشیافته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین: انتقاد ۲۶ کشور جهان از تحریمهای آمریکا در موضوع مقابله با کرونا، درخواست روسیه، آمریکا و فرانسه برای «توقف فوری» درگیریها در قره باغ، برقراری آرامش در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، سفر چاووشاوغلو به آذربایجان بهمنظور اعلان همبستگی با این کشور، تعلیق فروش سلاح کانادا به ترکیه در پی ادامه جنگ قرهباغ، بروز ناآرامی در قرقیزستان ، تاکید دبیرکل ناتو بر اهمیت حضور ترکیه در این پیمان نظامی، هشدار آلمان به بریتانیا درباره مذاکرات برگزیت، دیدار مرکل با رهبر اپوزیسیون بلاروس ، پیشرفت مثبت در مذاکرات طرفهای لیبیایی در مراکش، بازگشت ترامپ به کاخ سفید، تکمیل دیوار زیرزمینی صهیونیست ها در مرز غزه ، نشست وزیران امور خارجه چهار کشور در توکیو ، ابراز نگرانی ارتش تایوان از بروز چالش امنیتی با چین و انتقاد روسیه از سوءاستفاده غرب از سازمان منع تسلیحات شیمیایی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمامعیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالیکه هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بینالمللی برای متوقف کردن درگیریها انجامنشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قرهباغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچوقت بهطور کامل متوقف نشده است. آتشبسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیریها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیریها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در دهه 1990 و در دورهای که روابط فرا آتلانتیک نسبت به امروز ثبات بیشتری داشت و الگوی آن قابل پیشبینی بود، دیپلماتهای آمریکا خود را جزو لاینفک خانواده کشورهای اروپایی احساس میکردند. همچنان که آمریکا به همراه کانادا عضو سازمان امنیت و همکاری اروپا و همچنین، عضو مؤسس ناتو بود.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: شش درس درگیری در قره باغ، کودتای اکتبر در قرقیزستان، تاثیر مناقشه قره باغ بر روابط روسیه و ترکیه، استراتژی انجماد هستهای روسیه در قبال کره شمالی و تشدید سیاست ائتلافسازی ایالات متحده در برابر مخالفان خود از جمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین: عرضه گسترده یوان دیجیتالی در چین، ازسرگیری تنشها میان باکو-ایروان،تاکید اتحادیه اروپا بر اجرای کامل توافق آتشبس در قرهباغ، روسیه خواستار حفظ آتش بس میان آذربایجان و ارمنستان، حمایت عربستان از مواضع باکو درخصوص قره باغ، تاکید الهام علییف بر حضور ترکیه در مذاکرات قرهباغ، فعالیت ارتش سایبری ترکیه علیه امارات و رژیم صهیونیستی، تنش در روابط روسیه و بلغارستان، مخالفت رژیم صهیونیستی با فروش جنگندههای «اف-۳۵» آمریکا به قطر، ماموریت ویژه ترامپ برای ولیعهد ابوظبی، برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ترک قبرس شمالی در دور دوم و پیروزی امامعلی رحمان در انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، سیاست دولت ترامپ در خاورمیانه شتاب گرفته است. دیپلماسی جدید آمریکا در خاورمیانه با رونمایی از «توافق قرن» (که رسما «صلح برای رفاه» خوانده میشود) توسط رئیس جمهور ترامپ و نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در 28 ژانویه آغاز شد. روز 13 اوت، امارت به سومین کشور عربی علاقمند به روابط دیپلماتیک با اسرائیل تبدیل شد. عربستان سعودی نیزاعلام کرد که به پروازهای اسرائیل اجازه میدهد از حریم هوایی این کشور برای رفت و آمد به امارات استفاده کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سالهای نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمانهای منطقهای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سالهای گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گستردهای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بازیگران منطقهای مانند عربستان، امارات و ترکیه تلاش میکنند تا لیبی تجزیه شود و دو حاکمیت مختلف در این کشور برقرار شود؛ لذا اگر جنگ تداوم داشته باشد ممکن است لیبی نیز مانند سودان به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شود.
حسن هانیزاده – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قرهباغ 2020، جنگ تجاری ایالاتمتحده و چین، صلح و جنگ در قرهباغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدانهای مین روسی ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر حملات کشورها و نهادهای مختلف اروپایی به سیاستهای ترکیه در مدیترانه افزایشیافته است.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین: انتقاد ۲۶ کشور جهان از تحریمهای آمریکا در موضوع مقابله با کرونا، درخواست روسیه، آمریکا و فرانسه برای «توقف فوری» درگیریها در قره باغ، برقراری آرامش در مرز ارمنستان با جمهوری آذربایجان، سفر چاووشاوغلو به آذربایجان بهمنظور اعلان همبستگی با این کشور، تعلیق فروش سلاح کانادا به ترکیه در پی ادامه جنگ قرهباغ، بروز ناآرامی در قرقیزستان ، تاکید دبیرکل ناتو بر اهمیت حضور ترکیه در این پیمان نظامی، هشدار آلمان به بریتانیا درباره مذاکرات برگزیت، دیدار مرکل با رهبر اپوزیسیون بلاروس ، پیشرفت مثبت در مذاکرات طرفهای لیبیایی در مراکش، بازگشت ترامپ به کاخ سفید، تکمیل دیوار زیرزمینی صهیونیست ها در مرز غزه ، نشست وزیران امور خارجه چهار کشور در توکیو ، ابراز نگرانی ارتش تایوان از بروز چالش امنیتی با چین و انتقاد روسیه از سوءاستفاده غرب از سازمان منع تسلیحات شیمیایی از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»