شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: عملیات برقآسا و پیشرویهای غافلگیرکننده اخیر انصارالله در سواحل غربی یمن، معادلات جنگ این کشور و تحولات غرب آسیا را بهسرعت دگرگون کرده و محاسبات عربستان سعودی، آمریکا، غرب و رژیم صهیونیستی را با چالش مواجه کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیست سال پیش، صرفا اذعان به وجود لابی اسرائیل میتوانست یک پژوهشگر را به یهودستیزی متهم کند. اما امروز، به نوشته الی کلیفتون و یان لوستیک در کتاب «لابی اسرائیل: آمریکا در چنگ یک قدرت خارجی»، نفوذ این لابی به موضوعی انکارناپذیر در سیاست آمریکا تبدیل شده است. به گفته نویسندگان، این لابی نهتنها سیاست واشنگتن را منحرف کرده، بلکه روند افراطیشدن ایدئولوژیک خود اسرائیل را تسریع کرده و اکنون آزادیهای مدنی آمریکاییها را نیز تهدید میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: عملیات برقآسا و پیشرویهای غافلگیرکننده اخیر انصارالله در سواحل غربی یمن، معادلات جنگ این کشور و تحولات غرب آسیا را بهسرعت دگرگون کرده و محاسبات عربستان سعودی، آمریکا، غرب و رژیم صهیونیستی را با چالش مواجه کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیست سال پیش، صرفا اذعان به وجود لابی اسرائیل میتوانست یک پژوهشگر را به یهودستیزی متهم کند. اما امروز، به نوشته الی کلیفتون و یان لوستیک در کتاب «لابی اسرائیل: آمریکا در چنگ یک قدرت خارجی»، نفوذ این لابی به موضوعی انکارناپذیر در سیاست آمریکا تبدیل شده است. به گفته نویسندگان، این لابی نهتنها سیاست واشنگتن را منحرف کرده، بلکه روند افراطیشدن ایدئولوژیک خود اسرائیل را تسریع کرده و اکنون آزادیهای مدنی آمریکاییها را نیز تهدید میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: عملیات برقآسا و پیشرویهای غافلگیرکننده اخیر انصارالله در سواحل غربی یمن، معادلات جنگ این کشور و تحولات غرب آسیا را بهسرعت دگرگون کرده و محاسبات عربستان سعودی، آمریکا، غرب و رژیم صهیونیستی را با چالش مواجه کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیست سال پیش، صرفا اذعان به وجود لابی اسرائیل میتوانست یک پژوهشگر را به یهودستیزی متهم کند. اما امروز، به نوشته الی کلیفتون و یان لوستیک در کتاب «لابی اسرائیل: آمریکا در چنگ یک قدرت خارجی»، نفوذ این لابی به موضوعی انکارناپذیر در سیاست آمریکا تبدیل شده است. به گفته نویسندگان، این لابی نهتنها سیاست واشنگتن را منحرف کرده، بلکه روند افراطیشدن ایدئولوژیک خود اسرائیل را تسریع کرده و اکنون آزادیهای مدنی آمریکاییها را نیز تهدید میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: عملیات برقآسا و پیشرویهای غافلگیرکننده اخیر انصارالله در سواحل غربی یمن، معادلات جنگ این کشور و تحولات غرب آسیا را بهسرعت دگرگون کرده و محاسبات عربستان سعودی، آمریکا، غرب و رژیم صهیونیستی را با چالش مواجه کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیست سال پیش، صرفا اذعان به وجود لابی اسرائیل میتوانست یک پژوهشگر را به یهودستیزی متهم کند. اما امروز، به نوشته الی کلیفتون و یان لوستیک در کتاب «لابی اسرائیل: آمریکا در چنگ یک قدرت خارجی»، نفوذ این لابی به موضوعی انکارناپذیر در سیاست آمریکا تبدیل شده است. به گفته نویسندگان، این لابی نهتنها سیاست واشنگتن را منحرف کرده، بلکه روند افراطیشدن ایدئولوژیک خود اسرائیل را تسریع کرده و اکنون آزادیهای مدنی آمریکاییها را نیز تهدید میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: عملیات برقآسا و پیشرویهای غافلگیرکننده اخیر انصارالله در سواحل غربی یمن، معادلات جنگ این کشور و تحولات غرب آسیا را بهسرعت دگرگون کرده و محاسبات عربستان سعودی، آمریکا، غرب و رژیم صهیونیستی را با چالش مواجه کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیست سال پیش، صرفا اذعان به وجود لابی اسرائیل میتوانست یک پژوهشگر را به یهودستیزی متهم کند. اما امروز، به نوشته الی کلیفتون و یان لوستیک در کتاب «لابی اسرائیل: آمریکا در چنگ یک قدرت خارجی»، نفوذ این لابی به موضوعی انکارناپذیر در سیاست آمریکا تبدیل شده است. به گفته نویسندگان، این لابی نهتنها سیاست واشنگتن را منحرف کرده، بلکه روند افراطیشدن ایدئولوژیک خود اسرائیل را تسریع کرده و اکنون آزادیهای مدنی آمریکاییها را نیز تهدید میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: عملیات برقآسا و پیشرویهای غافلگیرکننده اخیر انصارالله در سواحل غربی یمن، معادلات جنگ این کشور و تحولات غرب آسیا را بهسرعت دگرگون کرده و محاسبات عربستان سعودی، آمریکا، غرب و رژیم صهیونیستی را با چالش مواجه کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیست سال پیش، صرفا اذعان به وجود لابی اسرائیل میتوانست یک پژوهشگر را به یهودستیزی متهم کند. اما امروز، به نوشته الی کلیفتون و یان لوستیک در کتاب «لابی اسرائیل: آمریکا در چنگ یک قدرت خارجی»، نفوذ این لابی به موضوعی انکارناپذیر در سیاست آمریکا تبدیل شده است. به گفته نویسندگان، این لابی نهتنها سیاست واشنگتن را منحرف کرده، بلکه روند افراطیشدن ایدئولوژیک خود اسرائیل را تسریع کرده و اکنون آزادیهای مدنی آمریکاییها را نیز تهدید میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: عملیات برقآسا و پیشرویهای غافلگیرکننده اخیر انصارالله در سواحل غربی یمن، معادلات جنگ این کشور و تحولات غرب آسیا را بهسرعت دگرگون کرده و محاسبات عربستان سعودی، آمریکا، غرب و رژیم صهیونیستی را با چالش مواجه کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیست سال پیش، صرفا اذعان به وجود لابی اسرائیل میتوانست یک پژوهشگر را به یهودستیزی متهم کند. اما امروز، به نوشته الی کلیفتون و یان لوستیک در کتاب «لابی اسرائیل: آمریکا در چنگ یک قدرت خارجی»، نفوذ این لابی به موضوعی انکارناپذیر در سیاست آمریکا تبدیل شده است. به گفته نویسندگان، این لابی نهتنها سیاست واشنگتن را منحرف کرده، بلکه روند افراطیشدن ایدئولوژیک خود اسرائیل را تسریع کرده و اکنون آزادیهای مدنی آمریکاییها را نیز تهدید میکند.»