ژئواکونومی جدید؛ انرژی، بریکس و فرسایش ساختار برتون وودز
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیرههای تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیرههای تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نتایج انتخابات رژیم صهیونیستی میتواند بر ترکیب کابینه این رژیم و شیوه اجرای برنامههای متجاوزانه آن اثر بگذارد، اما تغییرات سیاسی داخلی لزوماً به دگرگونی راهبردی آن در قبال فلسطین، ایران و جبهه مقاومت منجر نمیشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نظامی آمریکا از عراق به معنای پایان رابطه امنیتی بغداد و واشنگتن نیست، بلکه آزمونی برای توان دولت عراق در مدیریت تهدیدهای داخلی و بازتعریف وابستگیهای خارجی محسوب میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش شناورهای هوشمند بدون سرنشین (شهپاد) در هرمز و بابالمندب نشان میدهد که کنترل دریا صرفاً با ناوهای بزرگ، زیردریاییها وهواپیماهای مستقر بر ناوها امکانپذیر نمیباشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «خاورمیانه به میدان جنگی عظیم تبدیل شده است و شاید دامنهاش به همینجا ختم نشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت آمریکا و چین در هوش مصنوعی فقط مسابقه میان مدلهای هوش مصنوعی نیست؛ تراشه، استعداد انسانی، امنیت سایبری و دسترسی کشورهای درحالتوسعه به فناوری نیز به عرصههای رقابت قدرت تبدیل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ میان آمریکا و ایران، بهطور فزایندهای در حال فراتر رفتن از رویارویی صرف میان واشنگتن و تهران است زیرا در پسزمینه آن، رقابتی دیگر نیز در حال شکلگیری است. اگرچه چین بهطور مستقیم با آمریکا نمیجنگد، اما پیوندهای اقتصادی، فناوری و دیپلماتیکش با ایران، راهبرد واشنگتن را با پیچیدگی مواجه کرده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «حضور آسهآن در اجلاس بریکس ۲۰۲۶ فرصتی برای تقویت نقش دیپلماتیک جنوب شرق آسیا در نظم چندقطبی فراهم کرد، اما اختلافات داخلی این سازمان و تفاوت رویکرد اعضا به قدرتهای بزرگ، مانع از تبدیل این حضور به نفوذی یکپارچه و اثرگذار شد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیرههای تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نتایج انتخابات رژیم صهیونیستی میتواند بر ترکیب کابینه این رژیم و شیوه اجرای برنامههای متجاوزانه آن اثر بگذارد، اما تغییرات سیاسی داخلی لزوماً به دگرگونی راهبردی آن در قبال فلسطین، ایران و جبهه مقاومت منجر نمیشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نظامی آمریکا از عراق به معنای پایان رابطه امنیتی بغداد و واشنگتن نیست، بلکه آزمونی برای توان دولت عراق در مدیریت تهدیدهای داخلی و بازتعریف وابستگیهای خارجی محسوب میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش شناورهای هوشمند بدون سرنشین (شهپاد) در هرمز و بابالمندب نشان میدهد که کنترل دریا صرفاً با ناوهای بزرگ، زیردریاییها وهواپیماهای مستقر بر ناوها امکانپذیر نمیباشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «خاورمیانه به میدان جنگی عظیم تبدیل شده است و شاید دامنهاش به همینجا ختم نشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت آمریکا و چین در هوش مصنوعی فقط مسابقه میان مدلهای هوش مصنوعی نیست؛ تراشه، استعداد انسانی، امنیت سایبری و دسترسی کشورهای درحالتوسعه به فناوری نیز به عرصههای رقابت قدرت تبدیل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ میان آمریکا و ایران، بهطور فزایندهای در حال فراتر رفتن از رویارویی صرف میان واشنگتن و تهران است زیرا در پسزمینه آن، رقابتی دیگر نیز در حال شکلگیری است. اگرچه چین بهطور مستقیم با آمریکا نمیجنگد، اما پیوندهای اقتصادی، فناوری و دیپلماتیکش با ایران، راهبرد واشنگتن را با پیچیدگی مواجه کرده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «حضور آسهآن در اجلاس بریکس ۲۰۲۶ فرصتی برای تقویت نقش دیپلماتیک جنوب شرق آسیا در نظم چندقطبی فراهم کرد، اما اختلافات داخلی این سازمان و تفاوت رویکرد اعضا به قدرتهای بزرگ، مانع از تبدیل این حضور به نفوذی یکپارچه و اثرگذار شد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیرههای تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نتایج انتخابات رژیم صهیونیستی میتواند بر ترکیب کابینه این رژیم و شیوه اجرای برنامههای متجاوزانه آن اثر بگذارد، اما تغییرات سیاسی داخلی لزوماً به دگرگونی راهبردی آن در قبال فلسطین، ایران و جبهه مقاومت منجر نمیشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نظامی آمریکا از عراق به معنای پایان رابطه امنیتی بغداد و واشنگتن نیست، بلکه آزمونی برای توان دولت عراق در مدیریت تهدیدهای داخلی و بازتعریف وابستگیهای خارجی محسوب میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش شناورهای هوشمند بدون سرنشین (شهپاد) در هرمز و بابالمندب نشان میدهد که کنترل دریا صرفاً با ناوهای بزرگ، زیردریاییها وهواپیماهای مستقر بر ناوها امکانپذیر نمیباشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «خاورمیانه به میدان جنگی عظیم تبدیل شده است و شاید دامنهاش به همینجا ختم نشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت آمریکا و چین در هوش مصنوعی فقط مسابقه میان مدلهای هوش مصنوعی نیست؛ تراشه، استعداد انسانی، امنیت سایبری و دسترسی کشورهای درحالتوسعه به فناوری نیز به عرصههای رقابت قدرت تبدیل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ میان آمریکا و ایران، بهطور فزایندهای در حال فراتر رفتن از رویارویی صرف میان واشنگتن و تهران است زیرا در پسزمینه آن، رقابتی دیگر نیز در حال شکلگیری است. اگرچه چین بهطور مستقیم با آمریکا نمیجنگد، اما پیوندهای اقتصادی، فناوری و دیپلماتیکش با ایران، راهبرد واشنگتن را با پیچیدگی مواجه کرده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «حضور آسهآن در اجلاس بریکس ۲۰۲۶ فرصتی برای تقویت نقش دیپلماتیک جنوب شرق آسیا در نظم چندقطبی فراهم کرد، اما اختلافات داخلی این سازمان و تفاوت رویکرد اعضا به قدرتهای بزرگ، مانع از تبدیل این حضور به نفوذی یکپارچه و اثرگذار شد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیرههای تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نتایج انتخابات رژیم صهیونیستی میتواند بر ترکیب کابینه این رژیم و شیوه اجرای برنامههای متجاوزانه آن اثر بگذارد، اما تغییرات سیاسی داخلی لزوماً به دگرگونی راهبردی آن در قبال فلسطین، ایران و جبهه مقاومت منجر نمیشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نظامی آمریکا از عراق به معنای پایان رابطه امنیتی بغداد و واشنگتن نیست، بلکه آزمونی برای توان دولت عراق در مدیریت تهدیدهای داخلی و بازتعریف وابستگیهای خارجی محسوب میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش شناورهای هوشمند بدون سرنشین (شهپاد) در هرمز و بابالمندب نشان میدهد که کنترل دریا صرفاً با ناوهای بزرگ، زیردریاییها وهواپیماهای مستقر بر ناوها امکانپذیر نمیباشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «خاورمیانه به میدان جنگی عظیم تبدیل شده است و شاید دامنهاش به همینجا ختم نشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت آمریکا و چین در هوش مصنوعی فقط مسابقه میان مدلهای هوش مصنوعی نیست؛ تراشه، استعداد انسانی، امنیت سایبری و دسترسی کشورهای درحالتوسعه به فناوری نیز به عرصههای رقابت قدرت تبدیل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ میان آمریکا و ایران، بهطور فزایندهای در حال فراتر رفتن از رویارویی صرف میان واشنگتن و تهران است زیرا در پسزمینه آن، رقابتی دیگر نیز در حال شکلگیری است. اگرچه چین بهطور مستقیم با آمریکا نمیجنگد، اما پیوندهای اقتصادی، فناوری و دیپلماتیکش با ایران، راهبرد واشنگتن را با پیچیدگی مواجه کرده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «حضور آسهآن در اجلاس بریکس ۲۰۲۶ فرصتی برای تقویت نقش دیپلماتیک جنوب شرق آسیا در نظم چندقطبی فراهم کرد، اما اختلافات داخلی این سازمان و تفاوت رویکرد اعضا به قدرتهای بزرگ، مانع از تبدیل این حضور به نفوذی یکپارچه و اثرگذار شد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیرههای تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نتایج انتخابات رژیم صهیونیستی میتواند بر ترکیب کابینه این رژیم و شیوه اجرای برنامههای متجاوزانه آن اثر بگذارد، اما تغییرات سیاسی داخلی لزوماً به دگرگونی راهبردی آن در قبال فلسطین، ایران و جبهه مقاومت منجر نمیشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نظامی آمریکا از عراق به معنای پایان رابطه امنیتی بغداد و واشنگتن نیست، بلکه آزمونی برای توان دولت عراق در مدیریت تهدیدهای داخلی و بازتعریف وابستگیهای خارجی محسوب میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش شناورهای هوشمند بدون سرنشین (شهپاد) در هرمز و بابالمندب نشان میدهد که کنترل دریا صرفاً با ناوهای بزرگ، زیردریاییها وهواپیماهای مستقر بر ناوها امکانپذیر نمیباشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «خاورمیانه به میدان جنگی عظیم تبدیل شده است و شاید دامنهاش به همینجا ختم نشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت آمریکا و چین در هوش مصنوعی فقط مسابقه میان مدلهای هوش مصنوعی نیست؛ تراشه، استعداد انسانی، امنیت سایبری و دسترسی کشورهای درحالتوسعه به فناوری نیز به عرصههای رقابت قدرت تبدیل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ میان آمریکا و ایران، بهطور فزایندهای در حال فراتر رفتن از رویارویی صرف میان واشنگتن و تهران است زیرا در پسزمینه آن، رقابتی دیگر نیز در حال شکلگیری است. اگرچه چین بهطور مستقیم با آمریکا نمیجنگد، اما پیوندهای اقتصادی، فناوری و دیپلماتیکش با ایران، راهبرد واشنگتن را با پیچیدگی مواجه کرده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «حضور آسهآن در اجلاس بریکس ۲۰۲۶ فرصتی برای تقویت نقش دیپلماتیک جنوب شرق آسیا در نظم چندقطبی فراهم کرد، اما اختلافات داخلی این سازمان و تفاوت رویکرد اعضا به قدرتهای بزرگ، مانع از تبدیل این حضور به نفوذی یکپارچه و اثرگذار شد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیرههای تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نتایج انتخابات رژیم صهیونیستی میتواند بر ترکیب کابینه این رژیم و شیوه اجرای برنامههای متجاوزانه آن اثر بگذارد، اما تغییرات سیاسی داخلی لزوماً به دگرگونی راهبردی آن در قبال فلسطین، ایران و جبهه مقاومت منجر نمیشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نظامی آمریکا از عراق به معنای پایان رابطه امنیتی بغداد و واشنگتن نیست، بلکه آزمونی برای توان دولت عراق در مدیریت تهدیدهای داخلی و بازتعریف وابستگیهای خارجی محسوب میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش شناورهای هوشمند بدون سرنشین (شهپاد) در هرمز و بابالمندب نشان میدهد که کنترل دریا صرفاً با ناوهای بزرگ، زیردریاییها وهواپیماهای مستقر بر ناوها امکانپذیر نمیباشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «خاورمیانه به میدان جنگی عظیم تبدیل شده است و شاید دامنهاش به همینجا ختم نشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت آمریکا و چین در هوش مصنوعی فقط مسابقه میان مدلهای هوش مصنوعی نیست؛ تراشه، استعداد انسانی، امنیت سایبری و دسترسی کشورهای درحالتوسعه به فناوری نیز به عرصههای رقابت قدرت تبدیل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ میان آمریکا و ایران، بهطور فزایندهای در حال فراتر رفتن از رویارویی صرف میان واشنگتن و تهران است زیرا در پسزمینه آن، رقابتی دیگر نیز در حال شکلگیری است. اگرچه چین بهطور مستقیم با آمریکا نمیجنگد، اما پیوندهای اقتصادی، فناوری و دیپلماتیکش با ایران، راهبرد واشنگتن را با پیچیدگی مواجه کرده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «حضور آسهآن در اجلاس بریکس ۲۰۲۶ فرصتی برای تقویت نقش دیپلماتیک جنوب شرق آسیا در نظم چندقطبی فراهم کرد، اما اختلافات داخلی این سازمان و تفاوت رویکرد اعضا به قدرتهای بزرگ، مانع از تبدیل این حضور به نفوذی یکپارچه و اثرگذار شد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: جنگ غزه میتواند توافق آبراهام را که منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل، امارات و بحرین شد، در معرض یک آزمون جدی قرار دهد. از همین رو، ممانعت از وقوع دوباره جنگ و چگونگی حلوفصل بحران از اهمیت زیادی برخوردار است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفتههای اخیر در سایه سکوت رسانهای، در حال شکلدهی به چهارچوبهای خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که میتوان آن را با شاخصهای «چرخش عملگرایانه»، «توازنبخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیشازاین، کموبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیریهای سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولتهای عرب حاشیه خلیج (فارس) ازنظر دامنه، مقیاس و اهمیت روابطشان با عراق پشت سر ایران قرار دارند. از زمان کنار رفتن نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق در سال 2014، روابط خلیج (فارس) با عراق به شکل ملایمی احیاشده اما پیشرفت در توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناهموار بوده است. دولتهای خلیج (فارس) در قبال سرمایهگذاری سنگین در عراق همچنان محتاط هستند. درعینحال به دلیل حضور دیپلماتیک و نظامی آمریکا و اروپا در عراق که به دولتهای عربی اطمینان میدهد این کشور تهدیدی فوری برای امنیتشان نیست، درجاتی از رضایت نیز وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اروپا باید از مذاکرات اخیر ایران و عربستان که در بغداد انجام شد، علیرغم چشمانداز مبهم آن، بهعنوان فرصتی برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه حمایت کند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: چند ماه پیش، جراد کوشنر در اظهارنظری عجیب ادعا کرد: «ما شاهد آخرین درگیریها بین اعراب و اسرائیل هستیم». نظر داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا این بود که با فشار بیسابقه بر فلسطینیان میتوان موضوع فلسطین را حل کرد. البته در عمل، مشخص نبود که این هدف چگونه محقق خواهد شد. پیشفرض این بود که تهدید به انزوا و فشار بیشتر میتواند تشکیلات خودگردان فلسطین را به پذیرش درخواستهای آمریکا مجبور کند. این رویکردی جدید است، چراکه حتی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش هم که رویکردهای سختگیرانه داشتند، همیشه از چماق و زور استفاده نمیکردند.
شورای راهبردی آنلاین: سفر وزیر خارجه انگلیس به عراق، ابراز امیدواری اتحادیه اروپا برای حصول توافق برجام در دور بعدی گفتوگوها، تایید لاوروف بر رشد 13 برابری تجارت چین و روسیه در 20 سال گذشته، اعلام آمادگی باکو برای آغاز مذاکرات امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، رایزنی تلفنی وزیر دفاع آمریکا با ولیعهد سعودی درباره جنگ یمن، افزایش قیمت ها در بازار نفت درجهان، توافق احزاب اپوزیسیون رژیم صهیونیستی برای تشکیل دولت، درخواست نخست وزیر ژاپن برای برگزاری انتخابات زودهنگام، حق رأی ایران در سازمان ملل، گروگان تحریمهای آمریکا، از سرگیری پروازهای متقابل آلمان و روسیه، عملیات گسترده “حشد الشعبی” علیه داعش، برگزاری نشست سه جانبه پاکستان، چین و افغانستان و عربستان در صدر واردکنندگان سلاحهای فرانسوی از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مدیر کل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه با اشاره به تنشها در روابط ریاض و بیروت که منجر به استعفای وزیر خارجه لبنان شد، گفت: اگر در چینش دولت آینده لبنان منافع عربستان برآورده شود، فشارها کاهش مییابد و سیاست آنها نیز تغییر میکند؛ در غیر این صورت فشارها بر لبنان ادامه خواهد یافت و آنها مانع تراشی میکنند تا اینکه دولتی پایدار در بیروت شکل نگیرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: ایجاد بلوک هند و خاورمیانه متشکل از هند، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی را میتوان نقطه عطفی از همگرایی دو منطقه شبه قاره و خاورمیانه دانست. پیش از این خاورمیانه عربی پشت سر پاکستان ایستاده بود؛ اما از زمان شکلگیری مناسبات استراتژیک هند با رژیم صهیونیستی و امارات و به موازات آن شناسایی رژیم صهیونیستی توسط امارات، الگوی تعاملات منطقهای و فرامنطقهای تغییر یافت و اعراب و دهلی نو با تمایلی دو سویه به سمت یکدیگر شتافتند.
دکتر مائده کریمی قهرودی – کارشناس مسائل آسیا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: روابط عربستان سعودی و عراق از سال 2015 به تدریج در حال گرم شدن بوده و در ماههای اخیر تحولاتی در این زمینه اتفاق افتاده است. در نوامبر گذشته، گذرگاه مرزی آرار که گذرگاه اصلی بین دو کشور است برای اولین بار در 30 سال گذشته افتتاح شد. در اواخر ماه مارس، با سفر الکاظمی، نخست وزیر عراق به ریاض، دو کشور توافقنامههایی درباره روابط اقتصادی و فرهنگی امضا کردند. مهمتر از همه، عربستان متعهد به افزایش سرمایهگذاری در عراق از 500 میلیون دلار به 3 میلیارد دلار شد. بنا بر گزارشها، کمتر از 10 روز پس از سفر الکاظمی، دولت وی میزبان مذاکرات مستقیم بین سعودیها و ایران بود. ظاهراً این گفتگوها درباره موضوع یمن بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اگرچه بیانیه مشترک وزرای امور خارجۀ گروه هفت بهلحاظ سیاسی درحد یک اعلام مواضع در مورد سیاست خارجی مشترکشان است و از این حیث اهمیت چندانی ندارد، اما بهلحاظ گفتمانی، ازآنجاکه درصدد ایجاد و جا انداختن یک نگرش خودساخته درجهان در پیچ تاریخی کنونی است، ضرورت خوانشی دقیق از سوی اصحاب اندیشه و ممانعت از جاافتادن برساختههای آن را ایجاب میکند.
عابد اکبری-کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیرههای تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: نتایج انتخابات رژیم صهیونیستی میتواند بر ترکیب کابینه این رژیم و شیوه اجرای برنامههای متجاوزانه آن اثر بگذارد، اما تغییرات سیاسی داخلی لزوماً به دگرگونی راهبردی آن در قبال فلسطین، ایران و جبهه مقاومت منجر نمیشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نظامی آمریکا از عراق به معنای پایان رابطه امنیتی بغداد و واشنگتن نیست، بلکه آزمونی برای توان دولت عراق در مدیریت تهدیدهای داخلی و بازتعریف وابستگیهای خارجی محسوب میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش شناورهای هوشمند بدون سرنشین (شهپاد) در هرمز و بابالمندب نشان میدهد که کنترل دریا صرفاً با ناوهای بزرگ، زیردریاییها وهواپیماهای مستقر بر ناوها امکانپذیر نمیباشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «خاورمیانه به میدان جنگی عظیم تبدیل شده است و شاید دامنهاش به همینجا ختم نشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت آمریکا و چین در هوش مصنوعی فقط مسابقه میان مدلهای هوش مصنوعی نیست؛ تراشه، استعداد انسانی، امنیت سایبری و دسترسی کشورهای درحالتوسعه به فناوری نیز به عرصههای رقابت قدرت تبدیل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ میان آمریکا و ایران، بهطور فزایندهای در حال فراتر رفتن از رویارویی صرف میان واشنگتن و تهران است زیرا در پسزمینه آن، رقابتی دیگر نیز در حال شکلگیری است. اگرچه چین بهطور مستقیم با آمریکا نمیجنگد، اما پیوندهای اقتصادی، فناوری و دیپلماتیکش با ایران، راهبرد واشنگتن را با پیچیدگی مواجه کرده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «حضور آسهآن در اجلاس بریکس ۲۰۲۶ فرصتی برای تقویت نقش دیپلماتیک جنوب شرق آسیا در نظم چندقطبی فراهم کرد، اما اختلافات داخلی این سازمان و تفاوت رویکرد اعضا به قدرتهای بزرگ، مانع از تبدیل این حضور به نفوذی یکپارچه و اثرگذار شد.»