شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبه‌نظامیان و گروه‌های به‌اصطلاح جهادی بوده است. تلاش‌های سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکست‌خورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناح‌های مختلف پرداخته‌اند به‌زعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملت‌های مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و هم‌زمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینی‌ها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گام‌های بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاری‌های اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالش‌های جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگی‌ها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانه‌های چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور می‌کردند، اما واقعیت‌های جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش می‌کشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیت‌های خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولت‌های اروپایی نیز در رقابت‌های خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشه‌ای جدی با یکدیگر شوند و هر یک به‌صورت پنهان و آشکار از یکی از طرف‌های درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دست‌نشاندگان خود در دنیای عرب و به‌کارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیری‌های جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبه‌نظامیان و گروه‌های به‌اصطلاح جهادی بوده است. تلاش‌های سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکست‌خورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناح‌های مختلف پرداخته‌اند به‌زعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملت‌های مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و هم‌زمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینی‌ها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گام‌های بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاری‌های اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالش‌های جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگی‌ها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانه‌های چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور می‌کردند، اما واقعیت‌های جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش می‌کشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیت‌های خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولت‌های اروپایی نیز در رقابت‌های خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشه‌ای جدی با یکدیگر شوند و هر یک به‌صورت پنهان و آشکار از یکی از طرف‌های درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دست‌نشاندگان خود در دنیای عرب و به‌کارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیری‌های جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبه‌نظامیان و گروه‌های به‌اصطلاح جهادی بوده است. تلاش‌های سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکست‌خورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناح‌های مختلف پرداخته‌اند به‌زعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملت‌های مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و هم‌زمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینی‌ها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گام‌های بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاری‌های اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالش‌های جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگی‌ها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانه‌های چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور می‌کردند، اما واقعیت‌های جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش می‌کشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیت‌های خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولت‌های اروپایی نیز در رقابت‌های خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشه‌ای جدی با یکدیگر شوند و هر یک به‌صورت پنهان و آشکار از یکی از طرف‌های درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دست‌نشاندگان خود در دنیای عرب و به‌کارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیری‌های جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبه‌نظامیان و گروه‌های به‌اصطلاح جهادی بوده است. تلاش‌های سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکست‌خورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناح‌های مختلف پرداخته‌اند به‌زعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملت‌های مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و هم‌زمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینی‌ها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گام‌های بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاری‌های اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالش‌های جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگی‌ها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانه‌های چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور می‌کردند، اما واقعیت‌های جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش می‌کشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیت‌های خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولت‌های اروپایی نیز در رقابت‌های خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشه‌ای جدی با یکدیگر شوند و هر یک به‌صورت پنهان و آشکار از یکی از طرف‌های درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دست‌نشاندگان خود در دنیای عرب و به‌کارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیری‌های جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبه‌نظامیان و گروه‌های به‌اصطلاح جهادی بوده است. تلاش‌های سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکست‌خورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناح‌های مختلف پرداخته‌اند به‌زعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملت‌های مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و هم‌زمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینی‌ها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گام‌های بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاری‌های اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالش‌های جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگی‌ها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانه‌های چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور می‌کردند، اما واقعیت‌های جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش می‌کشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیت‌های خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولت‌های اروپایی نیز در رقابت‌های خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشه‌ای جدی با یکدیگر شوند و هر یک به‌صورت پنهان و آشکار از یکی از طرف‌های درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دست‌نشاندگان خود در دنیای عرب و به‌کارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیری‌های جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبه‌نظامیان و گروه‌های به‌اصطلاح جهادی بوده است. تلاش‌های سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکست‌خورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناح‌های مختلف پرداخته‌اند به‌زعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملت‌های مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و هم‌زمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینی‌ها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گام‌های بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاری‌های اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالش‌های جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگی‌ها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانه‌های چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور می‌کردند، اما واقعیت‌های جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش می‌کشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیت‌های خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولت‌های اروپایی نیز در رقابت‌های خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشه‌ای جدی با یکدیگر شوند و هر یک به‌صورت پنهان و آشکار از یکی از طرف‌های درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دست‌نشاندگان خود در دنیای عرب و به‌کارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیری‌های جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبه‌نظامیان و گروه‌های به‌اصطلاح جهادی بوده است. تلاش‌های سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکست‌خورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناح‌های مختلف پرداخته‌اند به‌زعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملت‌های مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و هم‌زمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینی‌ها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گام‌های بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاری‌های اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالش‌های جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگی‌ها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانه‌های چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزب‌الله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور می‌کردند، اما واقعیت‌های جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش می‌کشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماه‌های گذشته اقدامات گروه‌های تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیت‌های خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولت‌های اروپایی نیز در رقابت‌های خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشه‌ای جدی با یکدیگر شوند و هر یک به‌صورت پنهان و آشکار از یکی از طرف‌های درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دست‌نشاندگان خود در دنیای عرب و به‌کارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیری‌های جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»