شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: دولت ترکیه با تعهد به حمایت بی‌قیدوشرط از جمهوری آذربایجان در مناقشه اخیر بر سر قره‌باغ، نیروها و بودجه‌اش را گسترش می‌دهد اما درعین‌حال پایگاه خود را تقویت می‌کند.
شورای راهبردی آنلاین: تایید مجوز فروش تسلیحات پیشرفته آمریکا به تایوان، هشدار روسیه نسبت به خطر وقوع یک جنگ تمام عیار در خلیج فارس، انتخاب سعدالحریری به عنوان نخست‌وزیر جدید لبنان ، اعتراض موساد و شاباک به لغو روادید با امارات ،واکنش ترکیه به بیانیه مشترک یونان، مصر و قبرس، واکنش آذربایجان به اظهارات پاشینیان درباره عدم وجود راه‌حل دیپلماتیک در قره‌باغ،آمادگی ترکیه برای اعزام نیرو به قره باغ، واکنش ناتو به درگیری‌های قفقاز، تلاش روسيه و آمريکا برای ميانجي گري در بحران قره باغ، حمایت قاطعانه پکن از ساخت کریدور اقتصادی چین و پاکستان، احتمال اجرایی شدن پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای سازمان ملل، ورود هیأت صهیونیستی به سودان در میان خشم و انزجار مردم این کشور و سفر امنیتی گانتس به واشنگتن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آمریکا بر این باور است که قدرت نفوذ روسیه در اروپا با راه‌اندازی خط لوله نورد استریم 2 چندین برابر می‌شود و وابستگی شدید کشورهای اروپایی به گاز ارزان روسیه را درپی خواهد داشت.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل تا به حال ۴ قطعنامه صادر کرده و از ارمنستان خواسته که هفت شهر آذربایجان را آزاد کند؛ اما ایروان نپذیرفته است، لذا شورای امنیت باید از طریق مکانیسم‌های موجود مانند فصل «هفت» ارمنستان را متقاعد کند که این شهرها را به آذربایجان باز پس دهد.
محسن پاک‌آیین- سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمام‌عیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالی‌که هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بین‌المللی برای متوقف کردن درگیری‌ها انجام‌نشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قره‌باغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچ‌وقت به‌طور کامل متوقف نشده است. آتش‌بسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیری‌ها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیری‌ها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین: فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان و هشدار پکن به واشنگتن ، ادامه تنش در قره باغ، گفتگوی اردوغان با رئیس شورای اروپا پیرامون مسائل دو جانبه و منطقه‌ای، توافق اتحادیه اروپا در مورد کاهش تنش در قره باغ، پیشنهاد پارلمان قره باغ به ارمنستان، روسیه و ایران، انتقاد پاشینیان از حضور ترکیه در درگیری قره‌باغ، تاکید آلمان بر حفظ برجام ، رزمایش مشترک نظامی به رهبری روسیه در بلاروس، موافقت وزیران خارجه اتحادیه اروپا با تحریم لوکاشنکو، تمایل آلمان به رابطه خوب با روسیه، تاسیس پایگاه جدید آمریکا در شرق سوریه ، تاکید سازمان ملل بر توقف اشغالگری رژیم صهیونیستی و مشارکت بیش از ۱۰ میلیون آمریکایی در رای‌گیری زودهنگام انتخابات ریاست جمهوری از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین: ادامه آتش پرانی نیروهای درگیر در قره باغ، تاکید ارمنستان بر تعیین سرنوشت قره‌باغ کوهستانی، تأکید روسیه بر توافق آذربایجان و ارمنستان برای آتش‌بس در قره‌باغ، گفتگوی تلفنی چاووش اوغلو و لاوروف، انتخاب نخست‌وزیر قرقیزستان ، برگزاری انتخابات در تاجیکستان، توافق بغداد – اربیل بر سر «سنجار»، واکنش‌ها به توافق درباره «سنجار» و سئوال‌برانگیز بودن استقبال سریع آمریکا از آن، تاکید تایوان بر خویشتنداری نظامی چین، اظهارات ریابکوف درباره اختلافات روسیه و آمریکا، رونمایی از موشک قاره‌پیما و غول‌پیکر کره شمالی، تظاهرات بی سابقه مخالفان نتانیاهو ، شیوع روزافزون کرونا جامعه اسرائیل، ورود سعد حریری به صف نخست وزیری لبنان و حمایت اتحادیه اروپا از برگزاری انتخابات در فلسطین از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نبود میانجی برای درگیریِ جدید در قفقاز، دوران پسا صباح در کویت، دنیا و دوره دوم احتمالی ریاست جمهوری ترامپ، فرصت‌ها و چالش‌های اقتصادی و ژئوپلیتیک ابتکار کمربند و جاده چین، پیروزی در رقابت راهبردی در ایندوپاسیفیک، امنیت دریای سیاه و راه اندازی دوباره کنترل تسلیحات هسته‌ای آمریکا-روسیه از جمله برجسته ترین موضوعات مورد توجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سال‌های نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمان‌های منطقه‌ای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سال‌های گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گسترده‌ای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قره‌باغ 2020، جنگ تجاری ایالات‌متحده و چین، صلح و جنگ در قره‌باغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدان‌های مین روسی ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: دولت ترکیه با تعهد به حمایت بی‌قیدوشرط از جمهوری آذربایجان در مناقشه اخیر بر سر قره‌باغ، نیروها و بودجه‌اش را گسترش می‌دهد اما درعین‌حال پایگاه خود را تقویت می‌کند.
شورای راهبردی آنلاین: تایید مجوز فروش تسلیحات پیشرفته آمریکا به تایوان، هشدار روسیه نسبت به خطر وقوع یک جنگ تمام عیار در خلیج فارس، انتخاب سعدالحریری به عنوان نخست‌وزیر جدید لبنان ، اعتراض موساد و شاباک به لغو روادید با امارات ،واکنش ترکیه به بیانیه مشترک یونان، مصر و قبرس، واکنش آذربایجان به اظهارات پاشینیان درباره عدم وجود راه‌حل دیپلماتیک در قره‌باغ،آمادگی ترکیه برای اعزام نیرو به قره باغ، واکنش ناتو به درگیری‌های قفقاز، تلاش روسيه و آمريکا برای ميانجي گري در بحران قره باغ، حمایت قاطعانه پکن از ساخت کریدور اقتصادی چین و پاکستان، احتمال اجرایی شدن پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای سازمان ملل، ورود هیأت صهیونیستی به سودان در میان خشم و انزجار مردم این کشور و سفر امنیتی گانتس به واشنگتن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آمریکا بر این باور است که قدرت نفوذ روسیه در اروپا با راه‌اندازی خط لوله نورد استریم 2 چندین برابر می‌شود و وابستگی شدید کشورهای اروپایی به گاز ارزان روسیه را درپی خواهد داشت.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل تا به حال ۴ قطعنامه صادر کرده و از ارمنستان خواسته که هفت شهر آذربایجان را آزاد کند؛ اما ایروان نپذیرفته است، لذا شورای امنیت باید از طریق مکانیسم‌های موجود مانند فصل «هفت» ارمنستان را متقاعد کند که این شهرها را به آذربایجان باز پس دهد.
محسن پاک‌آیین- سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمام‌عیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالی‌که هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بین‌المللی برای متوقف کردن درگیری‌ها انجام‌نشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قره‌باغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچ‌وقت به‌طور کامل متوقف نشده است. آتش‌بسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیری‌ها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیری‌ها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین: فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان و هشدار پکن به واشنگتن ، ادامه تنش در قره باغ، گفتگوی اردوغان با رئیس شورای اروپا پیرامون مسائل دو جانبه و منطقه‌ای، توافق اتحادیه اروپا در مورد کاهش تنش در قره باغ، پیشنهاد پارلمان قره باغ به ارمنستان، روسیه و ایران، انتقاد پاشینیان از حضور ترکیه در درگیری قره‌باغ، تاکید آلمان بر حفظ برجام ، رزمایش مشترک نظامی به رهبری روسیه در بلاروس، موافقت وزیران خارجه اتحادیه اروپا با تحریم لوکاشنکو، تمایل آلمان به رابطه خوب با روسیه، تاسیس پایگاه جدید آمریکا در شرق سوریه ، تاکید سازمان ملل بر توقف اشغالگری رژیم صهیونیستی و مشارکت بیش از ۱۰ میلیون آمریکایی در رای‌گیری زودهنگام انتخابات ریاست جمهوری از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین: ادامه آتش پرانی نیروهای درگیر در قره باغ، تاکید ارمنستان بر تعیین سرنوشت قره‌باغ کوهستانی، تأکید روسیه بر توافق آذربایجان و ارمنستان برای آتش‌بس در قره‌باغ، گفتگوی تلفنی چاووش اوغلو و لاوروف، انتخاب نخست‌وزیر قرقیزستان ، برگزاری انتخابات در تاجیکستان، توافق بغداد – اربیل بر سر «سنجار»، واکنش‌ها به توافق درباره «سنجار» و سئوال‌برانگیز بودن استقبال سریع آمریکا از آن، تاکید تایوان بر خویشتنداری نظامی چین، اظهارات ریابکوف درباره اختلافات روسیه و آمریکا، رونمایی از موشک قاره‌پیما و غول‌پیکر کره شمالی، تظاهرات بی سابقه مخالفان نتانیاهو ، شیوع روزافزون کرونا جامعه اسرائیل، ورود سعد حریری به صف نخست وزیری لبنان و حمایت اتحادیه اروپا از برگزاری انتخابات در فلسطین از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نبود میانجی برای درگیریِ جدید در قفقاز، دوران پسا صباح در کویت، دنیا و دوره دوم احتمالی ریاست جمهوری ترامپ، فرصت‌ها و چالش‌های اقتصادی و ژئوپلیتیک ابتکار کمربند و جاده چین، پیروزی در رقابت راهبردی در ایندوپاسیفیک، امنیت دریای سیاه و راه اندازی دوباره کنترل تسلیحات هسته‌ای آمریکا-روسیه از جمله برجسته ترین موضوعات مورد توجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سال‌های نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمان‌های منطقه‌ای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سال‌های گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گسترده‌ای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قره‌باغ 2020، جنگ تجاری ایالات‌متحده و چین، صلح و جنگ در قره‌باغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدان‌های مین روسی ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: دولت ترکیه با تعهد به حمایت بی‌قیدوشرط از جمهوری آذربایجان در مناقشه اخیر بر سر قره‌باغ، نیروها و بودجه‌اش را گسترش می‌دهد اما درعین‌حال پایگاه خود را تقویت می‌کند.
شورای راهبردی آنلاین: تایید مجوز فروش تسلیحات پیشرفته آمریکا به تایوان، هشدار روسیه نسبت به خطر وقوع یک جنگ تمام عیار در خلیج فارس، انتخاب سعدالحریری به عنوان نخست‌وزیر جدید لبنان ، اعتراض موساد و شاباک به لغو روادید با امارات ،واکنش ترکیه به بیانیه مشترک یونان، مصر و قبرس، واکنش آذربایجان به اظهارات پاشینیان درباره عدم وجود راه‌حل دیپلماتیک در قره‌باغ،آمادگی ترکیه برای اعزام نیرو به قره باغ، واکنش ناتو به درگیری‌های قفقاز، تلاش روسيه و آمريکا برای ميانجي گري در بحران قره باغ، حمایت قاطعانه پکن از ساخت کریدور اقتصادی چین و پاکستان، احتمال اجرایی شدن پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای سازمان ملل، ورود هیأت صهیونیستی به سودان در میان خشم و انزجار مردم این کشور و سفر امنیتی گانتس به واشنگتن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آمریکا بر این باور است که قدرت نفوذ روسیه در اروپا با راه‌اندازی خط لوله نورد استریم 2 چندین برابر می‌شود و وابستگی شدید کشورهای اروپایی به گاز ارزان روسیه را درپی خواهد داشت.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل تا به حال ۴ قطعنامه صادر کرده و از ارمنستان خواسته که هفت شهر آذربایجان را آزاد کند؛ اما ایروان نپذیرفته است، لذا شورای امنیت باید از طریق مکانیسم‌های موجود مانند فصل «هفت» ارمنستان را متقاعد کند که این شهرها را به آذربایجان باز پس دهد.
محسن پاک‌آیین- سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمام‌عیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالی‌که هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بین‌المللی برای متوقف کردن درگیری‌ها انجام‌نشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قره‌باغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچ‌وقت به‌طور کامل متوقف نشده است. آتش‌بسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیری‌ها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیری‌ها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین: فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان و هشدار پکن به واشنگتن ، ادامه تنش در قره باغ، گفتگوی اردوغان با رئیس شورای اروپا پیرامون مسائل دو جانبه و منطقه‌ای، توافق اتحادیه اروپا در مورد کاهش تنش در قره باغ، پیشنهاد پارلمان قره باغ به ارمنستان، روسیه و ایران، انتقاد پاشینیان از حضور ترکیه در درگیری قره‌باغ، تاکید آلمان بر حفظ برجام ، رزمایش مشترک نظامی به رهبری روسیه در بلاروس، موافقت وزیران خارجه اتحادیه اروپا با تحریم لوکاشنکو، تمایل آلمان به رابطه خوب با روسیه، تاسیس پایگاه جدید آمریکا در شرق سوریه ، تاکید سازمان ملل بر توقف اشغالگری رژیم صهیونیستی و مشارکت بیش از ۱۰ میلیون آمریکایی در رای‌گیری زودهنگام انتخابات ریاست جمهوری از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین: ادامه آتش پرانی نیروهای درگیر در قره باغ، تاکید ارمنستان بر تعیین سرنوشت قره‌باغ کوهستانی، تأکید روسیه بر توافق آذربایجان و ارمنستان برای آتش‌بس در قره‌باغ، گفتگوی تلفنی چاووش اوغلو و لاوروف، انتخاب نخست‌وزیر قرقیزستان ، برگزاری انتخابات در تاجیکستان، توافق بغداد – اربیل بر سر «سنجار»، واکنش‌ها به توافق درباره «سنجار» و سئوال‌برانگیز بودن استقبال سریع آمریکا از آن، تاکید تایوان بر خویشتنداری نظامی چین، اظهارات ریابکوف درباره اختلافات روسیه و آمریکا، رونمایی از موشک قاره‌پیما و غول‌پیکر کره شمالی، تظاهرات بی سابقه مخالفان نتانیاهو ، شیوع روزافزون کرونا جامعه اسرائیل، ورود سعد حریری به صف نخست وزیری لبنان و حمایت اتحادیه اروپا از برگزاری انتخابات در فلسطین از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نبود میانجی برای درگیریِ جدید در قفقاز، دوران پسا صباح در کویت، دنیا و دوره دوم احتمالی ریاست جمهوری ترامپ، فرصت‌ها و چالش‌های اقتصادی و ژئوپلیتیک ابتکار کمربند و جاده چین، پیروزی در رقابت راهبردی در ایندوپاسیفیک، امنیت دریای سیاه و راه اندازی دوباره کنترل تسلیحات هسته‌ای آمریکا-روسیه از جمله برجسته ترین موضوعات مورد توجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سال‌های نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمان‌های منطقه‌ای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سال‌های گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گسترده‌ای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قره‌باغ 2020، جنگ تجاری ایالات‌متحده و چین، صلح و جنگ در قره‌باغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدان‌های مین روسی ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: دولت ترکیه با تعهد به حمایت بی‌قیدوشرط از جمهوری آذربایجان در مناقشه اخیر بر سر قره‌باغ، نیروها و بودجه‌اش را گسترش می‌دهد اما درعین‌حال پایگاه خود را تقویت می‌کند.
شورای راهبردی آنلاین: تایید مجوز فروش تسلیحات پیشرفته آمریکا به تایوان، هشدار روسیه نسبت به خطر وقوع یک جنگ تمام عیار در خلیج فارس، انتخاب سعدالحریری به عنوان نخست‌وزیر جدید لبنان ، اعتراض موساد و شاباک به لغو روادید با امارات ،واکنش ترکیه به بیانیه مشترک یونان، مصر و قبرس، واکنش آذربایجان به اظهارات پاشینیان درباره عدم وجود راه‌حل دیپلماتیک در قره‌باغ،آمادگی ترکیه برای اعزام نیرو به قره باغ، واکنش ناتو به درگیری‌های قفقاز، تلاش روسيه و آمريکا برای ميانجي گري در بحران قره باغ، حمایت قاطعانه پکن از ساخت کریدور اقتصادی چین و پاکستان، احتمال اجرایی شدن پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای سازمان ملل، ورود هیأت صهیونیستی به سودان در میان خشم و انزجار مردم این کشور و سفر امنیتی گانتس به واشنگتن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آمریکا بر این باور است که قدرت نفوذ روسیه در اروپا با راه‌اندازی خط لوله نورد استریم 2 چندین برابر می‌شود و وابستگی شدید کشورهای اروپایی به گاز ارزان روسیه را درپی خواهد داشت.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل تا به حال ۴ قطعنامه صادر کرده و از ارمنستان خواسته که هفت شهر آذربایجان را آزاد کند؛ اما ایروان نپذیرفته است، لذا شورای امنیت باید از طریق مکانیسم‌های موجود مانند فصل «هفت» ارمنستان را متقاعد کند که این شهرها را به آذربایجان باز پس دهد.
محسن پاک‌آیین- سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمام‌عیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالی‌که هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بین‌المللی برای متوقف کردن درگیری‌ها انجام‌نشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قره‌باغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچ‌وقت به‌طور کامل متوقف نشده است. آتش‌بسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیری‌ها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیری‌ها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین: فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان و هشدار پکن به واشنگتن ، ادامه تنش در قره باغ، گفتگوی اردوغان با رئیس شورای اروپا پیرامون مسائل دو جانبه و منطقه‌ای، توافق اتحادیه اروپا در مورد کاهش تنش در قره باغ، پیشنهاد پارلمان قره باغ به ارمنستان، روسیه و ایران، انتقاد پاشینیان از حضور ترکیه در درگیری قره‌باغ، تاکید آلمان بر حفظ برجام ، رزمایش مشترک نظامی به رهبری روسیه در بلاروس، موافقت وزیران خارجه اتحادیه اروپا با تحریم لوکاشنکو، تمایل آلمان به رابطه خوب با روسیه، تاسیس پایگاه جدید آمریکا در شرق سوریه ، تاکید سازمان ملل بر توقف اشغالگری رژیم صهیونیستی و مشارکت بیش از ۱۰ میلیون آمریکایی در رای‌گیری زودهنگام انتخابات ریاست جمهوری از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین: ادامه آتش پرانی نیروهای درگیر در قره باغ، تاکید ارمنستان بر تعیین سرنوشت قره‌باغ کوهستانی، تأکید روسیه بر توافق آذربایجان و ارمنستان برای آتش‌بس در قره‌باغ، گفتگوی تلفنی چاووش اوغلو و لاوروف، انتخاب نخست‌وزیر قرقیزستان ، برگزاری انتخابات در تاجیکستان، توافق بغداد – اربیل بر سر «سنجار»، واکنش‌ها به توافق درباره «سنجار» و سئوال‌برانگیز بودن استقبال سریع آمریکا از آن، تاکید تایوان بر خویشتنداری نظامی چین، اظهارات ریابکوف درباره اختلافات روسیه و آمریکا، رونمایی از موشک قاره‌پیما و غول‌پیکر کره شمالی، تظاهرات بی سابقه مخالفان نتانیاهو ، شیوع روزافزون کرونا جامعه اسرائیل، ورود سعد حریری به صف نخست وزیری لبنان و حمایت اتحادیه اروپا از برگزاری انتخابات در فلسطین از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نبود میانجی برای درگیریِ جدید در قفقاز، دوران پسا صباح در کویت، دنیا و دوره دوم احتمالی ریاست جمهوری ترامپ، فرصت‌ها و چالش‌های اقتصادی و ژئوپلیتیک ابتکار کمربند و جاده چین، پیروزی در رقابت راهبردی در ایندوپاسیفیک، امنیت دریای سیاه و راه اندازی دوباره کنترل تسلیحات هسته‌ای آمریکا-روسیه از جمله برجسته ترین موضوعات مورد توجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سال‌های نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمان‌های منطقه‌ای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سال‌های گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گسترده‌ای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قره‌باغ 2020، جنگ تجاری ایالات‌متحده و چین، صلح و جنگ در قره‌باغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدان‌های مین روسی ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: دولت ترکیه با تعهد به حمایت بی‌قیدوشرط از جمهوری آذربایجان در مناقشه اخیر بر سر قره‌باغ، نیروها و بودجه‌اش را گسترش می‌دهد اما درعین‌حال پایگاه خود را تقویت می‌کند.
شورای راهبردی آنلاین: تایید مجوز فروش تسلیحات پیشرفته آمریکا به تایوان، هشدار روسیه نسبت به خطر وقوع یک جنگ تمام عیار در خلیج فارس، انتخاب سعدالحریری به عنوان نخست‌وزیر جدید لبنان ، اعتراض موساد و شاباک به لغو روادید با امارات ،واکنش ترکیه به بیانیه مشترک یونان، مصر و قبرس، واکنش آذربایجان به اظهارات پاشینیان درباره عدم وجود راه‌حل دیپلماتیک در قره‌باغ،آمادگی ترکیه برای اعزام نیرو به قره باغ، واکنش ناتو به درگیری‌های قفقاز، تلاش روسيه و آمريکا برای ميانجي گري در بحران قره باغ، حمایت قاطعانه پکن از ساخت کریدور اقتصادی چین و پاکستان، احتمال اجرایی شدن پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای سازمان ملل، ورود هیأت صهیونیستی به سودان در میان خشم و انزجار مردم این کشور و سفر امنیتی گانتس به واشنگتن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آمریکا بر این باور است که قدرت نفوذ روسیه در اروپا با راه‌اندازی خط لوله نورد استریم 2 چندین برابر می‌شود و وابستگی شدید کشورهای اروپایی به گاز ارزان روسیه را درپی خواهد داشت.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل تا به حال ۴ قطعنامه صادر کرده و از ارمنستان خواسته که هفت شهر آذربایجان را آزاد کند؛ اما ایروان نپذیرفته است، لذا شورای امنیت باید از طریق مکانیسم‌های موجود مانند فصل «هفت» ارمنستان را متقاعد کند که این شهرها را به آذربایجان باز پس دهد.
محسن پاک‌آیین- سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمام‌عیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالی‌که هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بین‌المللی برای متوقف کردن درگیری‌ها انجام‌نشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قره‌باغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچ‌وقت به‌طور کامل متوقف نشده است. آتش‌بسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیری‌ها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیری‌ها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین: فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان و هشدار پکن به واشنگتن ، ادامه تنش در قره باغ، گفتگوی اردوغان با رئیس شورای اروپا پیرامون مسائل دو جانبه و منطقه‌ای، توافق اتحادیه اروپا در مورد کاهش تنش در قره باغ، پیشنهاد پارلمان قره باغ به ارمنستان، روسیه و ایران، انتقاد پاشینیان از حضور ترکیه در درگیری قره‌باغ، تاکید آلمان بر حفظ برجام ، رزمایش مشترک نظامی به رهبری روسیه در بلاروس، موافقت وزیران خارجه اتحادیه اروپا با تحریم لوکاشنکو، تمایل آلمان به رابطه خوب با روسیه، تاسیس پایگاه جدید آمریکا در شرق سوریه ، تاکید سازمان ملل بر توقف اشغالگری رژیم صهیونیستی و مشارکت بیش از ۱۰ میلیون آمریکایی در رای‌گیری زودهنگام انتخابات ریاست جمهوری از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین: ادامه آتش پرانی نیروهای درگیر در قره باغ، تاکید ارمنستان بر تعیین سرنوشت قره‌باغ کوهستانی، تأکید روسیه بر توافق آذربایجان و ارمنستان برای آتش‌بس در قره‌باغ، گفتگوی تلفنی چاووش اوغلو و لاوروف، انتخاب نخست‌وزیر قرقیزستان ، برگزاری انتخابات در تاجیکستان، توافق بغداد – اربیل بر سر «سنجار»، واکنش‌ها به توافق درباره «سنجار» و سئوال‌برانگیز بودن استقبال سریع آمریکا از آن، تاکید تایوان بر خویشتنداری نظامی چین، اظهارات ریابکوف درباره اختلافات روسیه و آمریکا، رونمایی از موشک قاره‌پیما و غول‌پیکر کره شمالی، تظاهرات بی سابقه مخالفان نتانیاهو ، شیوع روزافزون کرونا جامعه اسرائیل، ورود سعد حریری به صف نخست وزیری لبنان و حمایت اتحادیه اروپا از برگزاری انتخابات در فلسطین از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نبود میانجی برای درگیریِ جدید در قفقاز، دوران پسا صباح در کویت، دنیا و دوره دوم احتمالی ریاست جمهوری ترامپ، فرصت‌ها و چالش‌های اقتصادی و ژئوپلیتیک ابتکار کمربند و جاده چین، پیروزی در رقابت راهبردی در ایندوپاسیفیک، امنیت دریای سیاه و راه اندازی دوباره کنترل تسلیحات هسته‌ای آمریکا-روسیه از جمله برجسته ترین موضوعات مورد توجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سال‌های نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمان‌های منطقه‌ای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سال‌های گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گسترده‌ای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قره‌باغ 2020، جنگ تجاری ایالات‌متحده و چین، صلح و جنگ در قره‌باغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدان‌های مین روسی ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: دولت ترکیه با تعهد به حمایت بی‌قیدوشرط از جمهوری آذربایجان در مناقشه اخیر بر سر قره‌باغ، نیروها و بودجه‌اش را گسترش می‌دهد اما درعین‌حال پایگاه خود را تقویت می‌کند.
شورای راهبردی آنلاین: تایید مجوز فروش تسلیحات پیشرفته آمریکا به تایوان، هشدار روسیه نسبت به خطر وقوع یک جنگ تمام عیار در خلیج فارس، انتخاب سعدالحریری به عنوان نخست‌وزیر جدید لبنان ، اعتراض موساد و شاباک به لغو روادید با امارات ،واکنش ترکیه به بیانیه مشترک یونان، مصر و قبرس، واکنش آذربایجان به اظهارات پاشینیان درباره عدم وجود راه‌حل دیپلماتیک در قره‌باغ،آمادگی ترکیه برای اعزام نیرو به قره باغ، واکنش ناتو به درگیری‌های قفقاز، تلاش روسيه و آمريکا برای ميانجي گري در بحران قره باغ، حمایت قاطعانه پکن از ساخت کریدور اقتصادی چین و پاکستان، احتمال اجرایی شدن پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای سازمان ملل، ورود هیأت صهیونیستی به سودان در میان خشم و انزجار مردم این کشور و سفر امنیتی گانتس به واشنگتن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آمریکا بر این باور است که قدرت نفوذ روسیه در اروپا با راه‌اندازی خط لوله نورد استریم 2 چندین برابر می‌شود و وابستگی شدید کشورهای اروپایی به گاز ارزان روسیه را درپی خواهد داشت.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل تا به حال ۴ قطعنامه صادر کرده و از ارمنستان خواسته که هفت شهر آذربایجان را آزاد کند؛ اما ایروان نپذیرفته است، لذا شورای امنیت باید از طریق مکانیسم‌های موجود مانند فصل «هفت» ارمنستان را متقاعد کند که این شهرها را به آذربایجان باز پس دهد.
محسن پاک‌آیین- سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمام‌عیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالی‌که هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بین‌المللی برای متوقف کردن درگیری‌ها انجام‌نشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قره‌باغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچ‌وقت به‌طور کامل متوقف نشده است. آتش‌بسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیری‌ها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیری‌ها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین: فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان و هشدار پکن به واشنگتن ، ادامه تنش در قره باغ، گفتگوی اردوغان با رئیس شورای اروپا پیرامون مسائل دو جانبه و منطقه‌ای، توافق اتحادیه اروپا در مورد کاهش تنش در قره باغ، پیشنهاد پارلمان قره باغ به ارمنستان، روسیه و ایران، انتقاد پاشینیان از حضور ترکیه در درگیری قره‌باغ، تاکید آلمان بر حفظ برجام ، رزمایش مشترک نظامی به رهبری روسیه در بلاروس، موافقت وزیران خارجه اتحادیه اروپا با تحریم لوکاشنکو، تمایل آلمان به رابطه خوب با روسیه، تاسیس پایگاه جدید آمریکا در شرق سوریه ، تاکید سازمان ملل بر توقف اشغالگری رژیم صهیونیستی و مشارکت بیش از ۱۰ میلیون آمریکایی در رای‌گیری زودهنگام انتخابات ریاست جمهوری از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین: ادامه آتش پرانی نیروهای درگیر در قره باغ، تاکید ارمنستان بر تعیین سرنوشت قره‌باغ کوهستانی، تأکید روسیه بر توافق آذربایجان و ارمنستان برای آتش‌بس در قره‌باغ، گفتگوی تلفنی چاووش اوغلو و لاوروف، انتخاب نخست‌وزیر قرقیزستان ، برگزاری انتخابات در تاجیکستان، توافق بغداد – اربیل بر سر «سنجار»، واکنش‌ها به توافق درباره «سنجار» و سئوال‌برانگیز بودن استقبال سریع آمریکا از آن، تاکید تایوان بر خویشتنداری نظامی چین، اظهارات ریابکوف درباره اختلافات روسیه و آمریکا، رونمایی از موشک قاره‌پیما و غول‌پیکر کره شمالی، تظاهرات بی سابقه مخالفان نتانیاهو ، شیوع روزافزون کرونا جامعه اسرائیل، ورود سعد حریری به صف نخست وزیری لبنان و حمایت اتحادیه اروپا از برگزاری انتخابات در فلسطین از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نبود میانجی برای درگیریِ جدید در قفقاز، دوران پسا صباح در کویت، دنیا و دوره دوم احتمالی ریاست جمهوری ترامپ، فرصت‌ها و چالش‌های اقتصادی و ژئوپلیتیک ابتکار کمربند و جاده چین، پیروزی در رقابت راهبردی در ایندوپاسیفیک، امنیت دریای سیاه و راه اندازی دوباره کنترل تسلیحات هسته‌ای آمریکا-روسیه از جمله برجسته ترین موضوعات مورد توجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سال‌های نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمان‌های منطقه‌ای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سال‌های گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گسترده‌ای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قره‌باغ 2020، جنگ تجاری ایالات‌متحده و چین، صلح و جنگ در قره‌باغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدان‌های مین روسی ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: دولت ترکیه با تعهد به حمایت بی‌قیدوشرط از جمهوری آذربایجان در مناقشه اخیر بر سر قره‌باغ، نیروها و بودجه‌اش را گسترش می‌دهد اما درعین‌حال پایگاه خود را تقویت می‌کند.
شورای راهبردی آنلاین: تایید مجوز فروش تسلیحات پیشرفته آمریکا به تایوان، هشدار روسیه نسبت به خطر وقوع یک جنگ تمام عیار در خلیج فارس، انتخاب سعدالحریری به عنوان نخست‌وزیر جدید لبنان ، اعتراض موساد و شاباک به لغو روادید با امارات ،واکنش ترکیه به بیانیه مشترک یونان، مصر و قبرس، واکنش آذربایجان به اظهارات پاشینیان درباره عدم وجود راه‌حل دیپلماتیک در قره‌باغ،آمادگی ترکیه برای اعزام نیرو به قره باغ، واکنش ناتو به درگیری‌های قفقاز، تلاش روسيه و آمريکا برای ميانجي گري در بحران قره باغ، حمایت قاطعانه پکن از ساخت کریدور اقتصادی چین و پاکستان، احتمال اجرایی شدن پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای سازمان ملل، ورود هیأت صهیونیستی به سودان در میان خشم و انزجار مردم این کشور و سفر امنیتی گانتس به واشنگتن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آمریکا بر این باور است که قدرت نفوذ روسیه در اروپا با راه‌اندازی خط لوله نورد استریم 2 چندین برابر می‌شود و وابستگی شدید کشورهای اروپایی به گاز ارزان روسیه را درپی خواهد داشت.
محمود فاضلی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل تا به حال ۴ قطعنامه صادر کرده و از ارمنستان خواسته که هفت شهر آذربایجان را آزاد کند؛ اما ایروان نپذیرفته است، لذا شورای امنیت باید از طریق مکانیسم‌های موجود مانند فصل «هفت» ارمنستان را متقاعد کند که این شهرها را به آذربایجان باز پس دهد.
محسن پاک‌آیین- سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان
شورای راهبردی آنلاین – رصد: 27 سپتامبر یک جنگ تمام‌عیار در قفقاز جنوبی آغاز شد و دو طرف درگیر، یعنی ارمنستان و آذربایجان نیروهای خود را برای مقابله با یکدیگر آماده کردند؛ درحالی‌که هنوز هیچ تلاشی از سوی مراجع بین‌المللی برای متوقف کردن درگیری‌ها انجام‌نشده است. درگیری در منطقه مورد مناقشه قره‌باغ، 30 سال پیش و به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع شد و از آن زمان تاکنون هیچ‌وقت به‌طور کامل متوقف نشده است. آتش‌بسی که روسیه در سال 1994 ایجاد کرد، از حمایت کافی برای حفظ صلح برخوردار نبود و درگیری‌ها بین دو کشور همچنان ادامه داشته است. این درگیری‌ها در آوریل 2016 به اوج خود رسیدند.
شورای راهبردی آنلاین: فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان و هشدار پکن به واشنگتن ، ادامه تنش در قره باغ، گفتگوی اردوغان با رئیس شورای اروپا پیرامون مسائل دو جانبه و منطقه‌ای، توافق اتحادیه اروپا در مورد کاهش تنش در قره باغ، پیشنهاد پارلمان قره باغ به ارمنستان، روسیه و ایران، انتقاد پاشینیان از حضور ترکیه در درگیری قره‌باغ، تاکید آلمان بر حفظ برجام ، رزمایش مشترک نظامی به رهبری روسیه در بلاروس، موافقت وزیران خارجه اتحادیه اروپا با تحریم لوکاشنکو، تمایل آلمان به رابطه خوب با روسیه، تاسیس پایگاه جدید آمریکا در شرق سوریه ، تاکید سازمان ملل بر توقف اشغالگری رژیم صهیونیستی و مشارکت بیش از ۱۰ میلیون آمریکایی در رای‌گیری زودهنگام انتخابات ریاست جمهوری از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین: ادامه آتش پرانی نیروهای درگیر در قره باغ، تاکید ارمنستان بر تعیین سرنوشت قره‌باغ کوهستانی، تأکید روسیه بر توافق آذربایجان و ارمنستان برای آتش‌بس در قره‌باغ، گفتگوی تلفنی چاووش اوغلو و لاوروف، انتخاب نخست‌وزیر قرقیزستان ، برگزاری انتخابات در تاجیکستان، توافق بغداد – اربیل بر سر «سنجار»، واکنش‌ها به توافق درباره «سنجار» و سئوال‌برانگیز بودن استقبال سریع آمریکا از آن، تاکید تایوان بر خویشتنداری نظامی چین، اظهارات ریابکوف درباره اختلافات روسیه و آمریکا، رونمایی از موشک قاره‌پیما و غول‌پیکر کره شمالی، تظاهرات بی سابقه مخالفان نتانیاهو ، شیوع روزافزون کرونا جامعه اسرائیل، ورود سعد حریری به صف نخست وزیری لبنان و حمایت اتحادیه اروپا از برگزاری انتخابات در فلسطین از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: نبود میانجی برای درگیریِ جدید در قفقاز، دوران پسا صباح در کویت، دنیا و دوره دوم احتمالی ریاست جمهوری ترامپ، فرصت‌ها و چالش‌های اقتصادی و ژئوپلیتیک ابتکار کمربند و جاده چین، پیروزی در رقابت راهبردی در ایندوپاسیفیک، امنیت دریای سیاه و راه اندازی دوباره کنترل تسلیحات هسته‌ای آمریکا-روسیه از جمله برجسته ترین موضوعات مورد توجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از صدور چهار قطعنامه در سال‌های نخستین دهه 1990، بازگشت صلح به قره باغ را به سازمان‌های منطقه‌ای به ویژه سازمان امنیت و همكاری اروپا واگذار کرد. سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز در سال 1992 گروه موسوم به «مینسك» را با عضویت 9 كشور و به ریاست آمریكا، روسیه و فرانسه تشكیل داد. اگر چه گروه مذكور توانست در 12 ماه می 1994، آتش بس را بین جمهوری اذربایجان و ارمنستان در بیشکک بر قرار كند، اما در طول سال‌های گذشته موفق به حل و فصل مناقشه قره باغ نشده است. با توجه به وقوع دو جنگ پیاپی در سال جاری که دارای ابعاد گسترده‌ای نیز هست، یک بار دیگر مسئله عملکرد و کارآمدی گروه مینسک در کانون توجه قرار گرفته است.
دکتر شعیب بهمن – کارشناس مسائل روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تنش و جنگ در قره‌باغ 2020، جنگ تجاری ایالات‌متحده و چین، صلح و جنگ در قره‌باغ کوهستانی، حضور اردوغان در میدان‌های مین روسی ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های روسی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»