شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط روسیه و چین صرفاً یک نزدیکی مصلحتی نیست؛ هرچند مصلحت نیز در آن نقش دارد. این روابط در واقع همگرایی چشماندازهای بلندمدت درباره نحوه سازماندهی نظام بینالملل است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «تنها راهحل عملی برای بازگرداندن کشتیرانی در تنگه هرمز، رسیدن به یک توافق از طریق مذاکره است؛ چشماندازی که دستیابی به آن با خطر تشدید بیشتر درگیری نظامی، دشوارتر نیز شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تشدید تنشهای لفظی و راهبردی میان ترکیه و رژیم صهیونیستی اگرچه احتمال جنگ مستقیم را افزایش نداده؛ اما از شکلگیری نظمی تازه در رقابتهای ژئوپلیتیکی غرب آسیا حکایت دارد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: با گذشت چند ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران، و در حالی که آتشبسی که به سختی یک ماه دوام آورده بود، در حال فروپاشی است، دلیل چندانی ندارد که باور کنیم مسیر این درگیری به زودی تغییر خواهد کرد. بازارهای نفت و مصرفکنندگان باید برای بدترین سناریوهای ممکن آماده شوند و بپذیرند که اکنون «وضعیت عادی» خیالی متعلق به گذشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل افغانستان و پاکستان گفت: واکنش صریح چین به تلاشهای تازه آمریکا برای بازپسگیری پایگاه هوایی بگرام در افغانستان، بار دیگر رقابت ژئوپلیتیک قدرتهای بزرگ در این منطقه حساس را برجسته کرده است. پکن تأکید کرده که هرگونه تشدید تنش یا ایجاد رویارویی در افغانستان با خواست و منافع مردم این کشور و کل منطقه در تضاد است و آینده افغانستان باید به دست خود افغانها رقم بخورد. این موضعگیری در شرایطی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از برنامه واشنگتن برای بازگشت به بگرام پرده برداشته و نزدیکی این پایگاه به مناطق حساس هستهای چین را یکی از انگیزههای اصلی دانسته است. تحلیلگران معتقدند که بازگشت احتمالی آمریکا به بگرام نهتنها به معنای احیای حضور نظامی در افغانستان، بلکه تلاشی برای مهار نفوذ فزاینده چین و کنترل مسیرهای حیاتی تجارت و امنیت منطقهای است؛ مسیری که میتواند پیامدهای ژئوپلیتیک گستردهای برای کل آسیای میانه و جنوب آسیا داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل عراق گفت: اقدام اخیر وزارت خارجه آمریکا در قرار دادن چهار گروه شیعی عراقی در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی، نهتنها بُعد امنیتی عراق را با چالش جدی مواجه کرده، بلکه معادلات سیاسی و دیپلماتیک بغداد را نیز در سطحی گسترده تحتالشعاع قرار داده است. این تصمیم که در ادامه سیاست فشار حداکثری واشنگتن در منطقه تفسیر میشود، میتواند پیامدهای چندلایهای بر امنیت داخلی، روابط خارجی و حتی موازنه قدرت در عراق بر جای بگذارد. گروههای مشمول این تصمیم، بخشی از ساختار رسمی حشدالشعبی و از بازیگران کلیدی در شکست داعش بودهاند؛ بنابراین، قرار گرفتن آنها در فهرست تروریستی، نهتنها تهدیدی علیه منافع آمریکا تلقی میشود، بلکه مشروعیت و انسجام نیروهای امنیتی عراق را هم زیر سوال میبرد. این اقدام میتواند بر روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق سایه افکنده، و بهانهای برای تداوم حضور نظامی واشنگتن فراهم آورد. همچنانکه در سطح منطقهای نیز، دست رژیم اسرائیل را برای اقدامات تهاجمی بازتر میکند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر مسائل بینالملل گفت: حمله هوایی رژیم اسرائیل به قطر، به بهانه هدف قرار دادن رهبران حماس، میتواند نقطه عطفی در معادلات امنیتی و دیپلماتیک خلیج فارس باشد. این اقدام، نه تنها حاکمیت قطر را به چالش کشید، بلکه امنیت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را نیز زیر سوال برده است. با توجه به اینکه رژیم اسرائیل، متحد نزدیک آمریکا به شمار میرود، این تجاوز، حساسیتها را دوچندان کرده و شک و تردیدها نسبت به تعهد واشنگتن در تضمین امنیت و حفاظت از شرکای منطقهای خود را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، ایران میتواند با توجه به نگرانی کشورهای عربی از کماثر بودن تضمینهای امنیتی آمریکا، گفتوگوها و همکاریهای منطقهای در خلیج فارس را پیگیری نماید.
از سوی دیگر، تجاوز رژیم اسرائیل به قطر، عملاً توافقهای عادیسازی، از جمله پیمان ابراهیم، را به مخاطره انداخته و شانس توسعه همکاریها میان تلآویو و برخی کشورهای عربی را کاهش داده است. فشار داخلی بر امارات و بحرین برای بازنگری در روابطشان با این رژیم افزایش یافته است. به این ترتیب، حمله رژیم اسرائیل به دوحه نه تنها معادلات امنیتی، بلکه چشمانداز سیاسی و دیپلماتیک منطقه را وارد مرحلهای پیچیده کرده و نشان میدهد که بازیگران منطقهای باید رویکردهای سنتی وابسته به قدرتهای فرامنطقهای را بازنگری کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بیستوپنجمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای در تیانجین چین را میتوان یکی از مهمترین رخدادهای سالهای اخیر در معادلات قدرت جهانی دانست. چین با میزبانی چشمگیر و اعلام ابتکارات مختلف اقتصادی و سیاسی، تلاش کرد تصویری از گذار تدریجی از نظم مالی غربمحور ارائه دهد. حضور رهبران روسیه، هند و کشورهای آسیای مرکزی نیز نشان داد که ایده چندقطبیگرایی دیگر تنها در حد شعار نیست، بلکه در قالب همکاریهای اقتصادی و نهادی در حال پیگیری است. همزمانی نشست شانگهای با رژه نظامی در پکن به مناسبت هشتادمین سالگرد پیروزی چین بر ژاپن نیز تلفیق راهبرد «قدرت سخت–قدرت نرم» را در عرصه بینالمللی نمایان کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: مقاله مشترک وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان که اخیرا در نشریه پولیتیکو، با عنوان «چرا در پی بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران هستیم؟»، منتشر شد، تلاشی آشکار برای یکسویهسازی روایت درباره پرونده هستهای ایران بود. درحالیکه در این مقاله درباره افزایش ذخایر اورانیوم، محدودیت همکاری با آژانس و تهدیدات امنیتی ایران تأکید شده، واقعیتهای مهم پرونده هستهای کشورمان بهطورکلی نادیده گرفته شده است.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: اخیرا، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان با اعلام نقش میانجی کشورش میان رژیم اسرائیل و سوریه، تلاش نمود باکو را به یکی از بازیگران فعال منطقهای تبدیل نماید. علیاف در مصاحبهای تأکید کرد که هدف اصلی از این اقدام، تحکیم صلح و ثبات در خاورمیانه است، علاوه بر این، علیاف از آمادگی آذربایجان برای حمایت از بازسازی روابط ترکیه و رژیم اسرائیل سخن گفت و کمکهای بشردوستانه و انرژی کشورش به سوریه را تشریح کرد؛ ازجمله درباره انتقال گازی که بر اساس توافق چهارجانبه با ترکیه و قطر از دوم اوت به سوریه صادر شده و ممکن است در آینده افزایش یابد. با این حال، تحلیلگران منطقهای نسبت به این میانجیگری با دیده تردید مینگرند و آن را در راستای منافع تلآویو و بهبود جایگاه ژئوپلیتیک باکو میدانند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل چین گفت: رزمایش بزرگ چین در سوم سپتامبر، همزمان با هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم، فراتر از یک رویداد نظامی ساده، در معادلات ژئوپلیتیکی جهان امروز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. حضور ولادیمیر پوتین، مسعود پزشکیان و کیم جونگ اون در کنار شی جینپینگ، نه تنها جلوهای از همگرایی قدرتهای غیرغربی در برابر فشارهای ایالات متحده و ناتو است، بلکه بازتابی از تلاش پکن برای تثبیت موقعیت خود به عنوان بازیگری تعیینکننده در نظم جهانی محسوب میشود. در بین ۲۶ نفر از رهبران خارجی شرکتکننده در این رژه هیچکدام از سران غربی به غیر از روبرت فیکو، نخست وزیر اسلواکی حضور ندارند. هم چنین الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس، پرابوو سوبیانتو، رئیس جمهور اندونزی، الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور صربستان و وو وُنشیک، سخنگوی مجمع ملی کره جنوبی نیز حضور خواهند داشت. «لی جونهوا» معاون دبیرکل سازمان ملل متحد نیز به نیابت از این نهاد در این مراسم حضور دارد. این رزمایش، که یکی از بزرگترین مانورهای نظامی تاریخ معاصر چین به شمار میرود، به نمایش آخرین فناوریهای دفاعی و هجومی اختصاص دارد؛ از جمله سامانههای تسلیحاتی هایپرسونیک و شبکههای ارتباطی پیشرفته که قابلیت آنها میتواند توازن قوا در شرق آسیا و حتی جهان را تغییر دهد.
این رویداد، نه فقط یک نمایش قدرت نظامی بلکه ابزاری برای بازدارندگی و دیپلماسی است. چین در شرایط فشارهای روزافزون اقتصادی و دیپلماتیک، با برگزاری چنین رزمایشهایی نشان میدهد که توان مدیریت بحرانها و تغییر معادلات منطقهای را در اختیار دارد. در واقع، پکن از این فرصت بهره میبرد تا هم به متحدان پیام اعتماد بدهد و هم به رقبا هشدار دهد که شرق آسیا دیگر تحت سیطره آمریکا نیست.
شورای راهبردی آنلاین: تا پیش از حمله غیر مشروع رژیم اسرائیل و آمریکا به مراکز هسته ای و نظامی کشورمان، دستگاه دیپلماسی کشور سیاست منطقه ای فعال و چند جانبه ای در پیش گرفته بود تا با در جریان قرار دادن کشورهای مهم و اثر گذار منطقه از جمله عربستان سعودی از سیر و روند مذاکرات هسته ای با آمریکا، اعتماد و همراهی آنها با این فرایند دیپلماتیک را جلب و حفظ کند؛ سیاستی که ظاهراً نتیجه بخش هم بود و برخلاف دوره های گذشته که احتمال سکوت و اگرنه همکاری این کشورها با هر نوع حمله به تأسیسات هسته ای کشورمان در سطح بسیار بالایی قرار داشت، در این مقطع شاهد محکومیت یکدست حمله رژیم اسرائیل به کشورمان از سوی شورای همکاری خلیج فارس بودیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل گفت: سفر مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی به آمریکا، در راستای ادامه همان مسیر سابق آژانس با نگاه سیاسی و امنیتی در ارائه گزارشهای یکجانبه علیه ایران خواهد بود.
سفر مقامات آژانس به واشنگتن، در شرایطی انجام میشود که پرونده هستهای ایران وارد مرحلهای حساس و تعیینکننده شده است. این اقدام، نه تنها یک دیدار دیپلماتیک ساده نیست، بلکه نشانهای آشکار از روندی است که میتواند بیطرفی حرفهای آژانس را به چالش بکشد و آن را به ابزاری برای سیاستگذاری آمریکا و اروپا در قبال ایران تبدیل کند. گزارشهای رسانهای غربی، سفر آژانس به آمریکا را در چارچوب «نگرانی از ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح ساخت سلاح» معرفی کردهاند، بیآنکه به سابقه سیاسی و جانبدارانه این نهاد در قبال ایران اشاره کنند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط روسیه و چین صرفاً یک نزدیکی مصلحتی نیست؛ هرچند مصلحت نیز در آن نقش دارد. این روابط در واقع همگرایی چشماندازهای بلندمدت درباره نحوه سازماندهی نظام بینالملل است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «تنها راهحل عملی برای بازگرداندن کشتیرانی در تنگه هرمز، رسیدن به یک توافق از طریق مذاکره است؛ چشماندازی که دستیابی به آن با خطر تشدید بیشتر درگیری نظامی، دشوارتر نیز شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تشدید تنشهای لفظی و راهبردی میان ترکیه و رژیم صهیونیستی اگرچه احتمال جنگ مستقیم را افزایش نداده؛ اما از شکلگیری نظمی تازه در رقابتهای ژئوپلیتیکی غرب آسیا حکایت دارد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: با گذشت چند ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران، و در حالی که آتشبسی که به سختی یک ماه دوام آورده بود، در حال فروپاشی است، دلیل چندانی ندارد که باور کنیم مسیر این درگیری به زودی تغییر خواهد کرد. بازارهای نفت و مصرفکنندگان باید برای بدترین سناریوهای ممکن آماده شوند و بپذیرند که اکنون «وضعیت عادی» خیالی متعلق به گذشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل افغانستان و پاکستان گفت: واکنش صریح چین به تلاشهای تازه آمریکا برای بازپسگیری پایگاه هوایی بگرام در افغانستان، بار دیگر رقابت ژئوپلیتیک قدرتهای بزرگ در این منطقه حساس را برجسته کرده است. پکن تأکید کرده که هرگونه تشدید تنش یا ایجاد رویارویی در افغانستان با خواست و منافع مردم این کشور و کل منطقه در تضاد است و آینده افغانستان باید به دست خود افغانها رقم بخورد. این موضعگیری در شرایطی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از برنامه واشنگتن برای بازگشت به بگرام پرده برداشته و نزدیکی این پایگاه به مناطق حساس هستهای چین را یکی از انگیزههای اصلی دانسته است. تحلیلگران معتقدند که بازگشت احتمالی آمریکا به بگرام نهتنها به معنای احیای حضور نظامی در افغانستان، بلکه تلاشی برای مهار نفوذ فزاینده چین و کنترل مسیرهای حیاتی تجارت و امنیت منطقهای است؛ مسیری که میتواند پیامدهای ژئوپلیتیک گستردهای برای کل آسیای میانه و جنوب آسیا داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل عراق گفت: اقدام اخیر وزارت خارجه آمریکا در قرار دادن چهار گروه شیعی عراقی در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی، نهتنها بُعد امنیتی عراق را با چالش جدی مواجه کرده، بلکه معادلات سیاسی و دیپلماتیک بغداد را نیز در سطحی گسترده تحتالشعاع قرار داده است. این تصمیم که در ادامه سیاست فشار حداکثری واشنگتن در منطقه تفسیر میشود، میتواند پیامدهای چندلایهای بر امنیت داخلی، روابط خارجی و حتی موازنه قدرت در عراق بر جای بگذارد. گروههای مشمول این تصمیم، بخشی از ساختار رسمی حشدالشعبی و از بازیگران کلیدی در شکست داعش بودهاند؛ بنابراین، قرار گرفتن آنها در فهرست تروریستی، نهتنها تهدیدی علیه منافع آمریکا تلقی میشود، بلکه مشروعیت و انسجام نیروهای امنیتی عراق را هم زیر سوال میبرد. این اقدام میتواند بر روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق سایه افکنده، و بهانهای برای تداوم حضور نظامی واشنگتن فراهم آورد. همچنانکه در سطح منطقهای نیز، دست رژیم اسرائیل را برای اقدامات تهاجمی بازتر میکند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر مسائل بینالملل گفت: حمله هوایی رژیم اسرائیل به قطر، به بهانه هدف قرار دادن رهبران حماس، میتواند نقطه عطفی در معادلات امنیتی و دیپلماتیک خلیج فارس باشد. این اقدام، نه تنها حاکمیت قطر را به چالش کشید، بلکه امنیت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را نیز زیر سوال برده است. با توجه به اینکه رژیم اسرائیل، متحد نزدیک آمریکا به شمار میرود، این تجاوز، حساسیتها را دوچندان کرده و شک و تردیدها نسبت به تعهد واشنگتن در تضمین امنیت و حفاظت از شرکای منطقهای خود را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، ایران میتواند با توجه به نگرانی کشورهای عربی از کماثر بودن تضمینهای امنیتی آمریکا، گفتوگوها و همکاریهای منطقهای در خلیج فارس را پیگیری نماید.
از سوی دیگر، تجاوز رژیم اسرائیل به قطر، عملاً توافقهای عادیسازی، از جمله پیمان ابراهیم، را به مخاطره انداخته و شانس توسعه همکاریها میان تلآویو و برخی کشورهای عربی را کاهش داده است. فشار داخلی بر امارات و بحرین برای بازنگری در روابطشان با این رژیم افزایش یافته است. به این ترتیب، حمله رژیم اسرائیل به دوحه نه تنها معادلات امنیتی، بلکه چشمانداز سیاسی و دیپلماتیک منطقه را وارد مرحلهای پیچیده کرده و نشان میدهد که بازیگران منطقهای باید رویکردهای سنتی وابسته به قدرتهای فرامنطقهای را بازنگری کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بیستوپنجمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای در تیانجین چین را میتوان یکی از مهمترین رخدادهای سالهای اخیر در معادلات قدرت جهانی دانست. چین با میزبانی چشمگیر و اعلام ابتکارات مختلف اقتصادی و سیاسی، تلاش کرد تصویری از گذار تدریجی از نظم مالی غربمحور ارائه دهد. حضور رهبران روسیه، هند و کشورهای آسیای مرکزی نیز نشان داد که ایده چندقطبیگرایی دیگر تنها در حد شعار نیست، بلکه در قالب همکاریهای اقتصادی و نهادی در حال پیگیری است. همزمانی نشست شانگهای با رژه نظامی در پکن به مناسبت هشتادمین سالگرد پیروزی چین بر ژاپن نیز تلفیق راهبرد «قدرت سخت–قدرت نرم» را در عرصه بینالمللی نمایان کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: مقاله مشترک وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان که اخیرا در نشریه پولیتیکو، با عنوان «چرا در پی بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران هستیم؟»، منتشر شد، تلاشی آشکار برای یکسویهسازی روایت درباره پرونده هستهای ایران بود. درحالیکه در این مقاله درباره افزایش ذخایر اورانیوم، محدودیت همکاری با آژانس و تهدیدات امنیتی ایران تأکید شده، واقعیتهای مهم پرونده هستهای کشورمان بهطورکلی نادیده گرفته شده است.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: اخیرا، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان با اعلام نقش میانجی کشورش میان رژیم اسرائیل و سوریه، تلاش نمود باکو را به یکی از بازیگران فعال منطقهای تبدیل نماید. علیاف در مصاحبهای تأکید کرد که هدف اصلی از این اقدام، تحکیم صلح و ثبات در خاورمیانه است، علاوه بر این، علیاف از آمادگی آذربایجان برای حمایت از بازسازی روابط ترکیه و رژیم اسرائیل سخن گفت و کمکهای بشردوستانه و انرژی کشورش به سوریه را تشریح کرد؛ ازجمله درباره انتقال گازی که بر اساس توافق چهارجانبه با ترکیه و قطر از دوم اوت به سوریه صادر شده و ممکن است در آینده افزایش یابد. با این حال، تحلیلگران منطقهای نسبت به این میانجیگری با دیده تردید مینگرند و آن را در راستای منافع تلآویو و بهبود جایگاه ژئوپلیتیک باکو میدانند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل چین گفت: رزمایش بزرگ چین در سوم سپتامبر، همزمان با هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم، فراتر از یک رویداد نظامی ساده، در معادلات ژئوپلیتیکی جهان امروز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. حضور ولادیمیر پوتین، مسعود پزشکیان و کیم جونگ اون در کنار شی جینپینگ، نه تنها جلوهای از همگرایی قدرتهای غیرغربی در برابر فشارهای ایالات متحده و ناتو است، بلکه بازتابی از تلاش پکن برای تثبیت موقعیت خود به عنوان بازیگری تعیینکننده در نظم جهانی محسوب میشود. در بین ۲۶ نفر از رهبران خارجی شرکتکننده در این رژه هیچکدام از سران غربی به غیر از روبرت فیکو، نخست وزیر اسلواکی حضور ندارند. هم چنین الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس، پرابوو سوبیانتو، رئیس جمهور اندونزی، الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور صربستان و وو وُنشیک، سخنگوی مجمع ملی کره جنوبی نیز حضور خواهند داشت. «لی جونهوا» معاون دبیرکل سازمان ملل متحد نیز به نیابت از این نهاد در این مراسم حضور دارد. این رزمایش، که یکی از بزرگترین مانورهای نظامی تاریخ معاصر چین به شمار میرود، به نمایش آخرین فناوریهای دفاعی و هجومی اختصاص دارد؛ از جمله سامانههای تسلیحاتی هایپرسونیک و شبکههای ارتباطی پیشرفته که قابلیت آنها میتواند توازن قوا در شرق آسیا و حتی جهان را تغییر دهد.
این رویداد، نه فقط یک نمایش قدرت نظامی بلکه ابزاری برای بازدارندگی و دیپلماسی است. چین در شرایط فشارهای روزافزون اقتصادی و دیپلماتیک، با برگزاری چنین رزمایشهایی نشان میدهد که توان مدیریت بحرانها و تغییر معادلات منطقهای را در اختیار دارد. در واقع، پکن از این فرصت بهره میبرد تا هم به متحدان پیام اعتماد بدهد و هم به رقبا هشدار دهد که شرق آسیا دیگر تحت سیطره آمریکا نیست.
شورای راهبردی آنلاین: تا پیش از حمله غیر مشروع رژیم اسرائیل و آمریکا به مراکز هسته ای و نظامی کشورمان، دستگاه دیپلماسی کشور سیاست منطقه ای فعال و چند جانبه ای در پیش گرفته بود تا با در جریان قرار دادن کشورهای مهم و اثر گذار منطقه از جمله عربستان سعودی از سیر و روند مذاکرات هسته ای با آمریکا، اعتماد و همراهی آنها با این فرایند دیپلماتیک را جلب و حفظ کند؛ سیاستی که ظاهراً نتیجه بخش هم بود و برخلاف دوره های گذشته که احتمال سکوت و اگرنه همکاری این کشورها با هر نوع حمله به تأسیسات هسته ای کشورمان در سطح بسیار بالایی قرار داشت، در این مقطع شاهد محکومیت یکدست حمله رژیم اسرائیل به کشورمان از سوی شورای همکاری خلیج فارس بودیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل گفت: سفر مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی به آمریکا، در راستای ادامه همان مسیر سابق آژانس با نگاه سیاسی و امنیتی در ارائه گزارشهای یکجانبه علیه ایران خواهد بود.
سفر مقامات آژانس به واشنگتن، در شرایطی انجام میشود که پرونده هستهای ایران وارد مرحلهای حساس و تعیینکننده شده است. این اقدام، نه تنها یک دیدار دیپلماتیک ساده نیست، بلکه نشانهای آشکار از روندی است که میتواند بیطرفی حرفهای آژانس را به چالش بکشد و آن را به ابزاری برای سیاستگذاری آمریکا و اروپا در قبال ایران تبدیل کند. گزارشهای رسانهای غربی، سفر آژانس به آمریکا را در چارچوب «نگرانی از ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح ساخت سلاح» معرفی کردهاند، بیآنکه به سابقه سیاسی و جانبدارانه این نهاد در قبال ایران اشاره کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل افغانستان و پاکستان گفت: واکنش صریح چین به تلاشهای تازه آمریکا برای بازپسگیری پایگاه هوایی بگرام در افغانستان، بار دیگر رقابت ژئوپلیتیک قدرتهای بزرگ در این منطقه حساس را برجسته کرده است. پکن تأکید کرده که هرگونه تشدید تنش یا ایجاد رویارویی در افغانستان با خواست و منافع مردم این کشور و کل منطقه در تضاد است و آینده افغانستان باید به دست خود افغانها رقم بخورد. این موضعگیری در شرایطی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از برنامه واشنگتن برای بازگشت به بگرام پرده برداشته و نزدیکی این پایگاه به مناطق حساس هستهای چین را یکی از انگیزههای اصلی دانسته است. تحلیلگران معتقدند که بازگشت احتمالی آمریکا به بگرام نهتنها به معنای احیای حضور نظامی در افغانستان، بلکه تلاشی برای مهار نفوذ فزاینده چین و کنترل مسیرهای حیاتی تجارت و امنیت منطقهای است؛ مسیری که میتواند پیامدهای ژئوپلیتیک گستردهای برای کل آسیای میانه و جنوب آسیا داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل عراق گفت: اقدام اخیر وزارت خارجه آمریکا در قرار دادن چهار گروه شیعی عراقی در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی، نهتنها بُعد امنیتی عراق را با چالش جدی مواجه کرده، بلکه معادلات سیاسی و دیپلماتیک بغداد را نیز در سطحی گسترده تحتالشعاع قرار داده است. این تصمیم که در ادامه سیاست فشار حداکثری واشنگتن در منطقه تفسیر میشود، میتواند پیامدهای چندلایهای بر امنیت داخلی، روابط خارجی و حتی موازنه قدرت در عراق بر جای بگذارد. گروههای مشمول این تصمیم، بخشی از ساختار رسمی حشدالشعبی و از بازیگران کلیدی در شکست داعش بودهاند؛ بنابراین، قرار گرفتن آنها در فهرست تروریستی، نهتنها تهدیدی علیه منافع آمریکا تلقی میشود، بلکه مشروعیت و انسجام نیروهای امنیتی عراق را هم زیر سوال میبرد. این اقدام میتواند بر روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق سایه افکنده، و بهانهای برای تداوم حضور نظامی واشنگتن فراهم آورد. همچنانکه در سطح منطقهای نیز، دست رژیم اسرائیل را برای اقدامات تهاجمی بازتر میکند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر مسائل بینالملل گفت: حمله هوایی رژیم اسرائیل به قطر، به بهانه هدف قرار دادن رهبران حماس، میتواند نقطه عطفی در معادلات امنیتی و دیپلماتیک خلیج فارس باشد. این اقدام، نه تنها حاکمیت قطر را به چالش کشید، بلکه امنیت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را نیز زیر سوال برده است. با توجه به اینکه رژیم اسرائیل، متحد نزدیک آمریکا به شمار میرود، این تجاوز، حساسیتها را دوچندان کرده و شک و تردیدها نسبت به تعهد واشنگتن در تضمین امنیت و حفاظت از شرکای منطقهای خود را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، ایران میتواند با توجه به نگرانی کشورهای عربی از کماثر بودن تضمینهای امنیتی آمریکا، گفتوگوها و همکاریهای منطقهای در خلیج فارس را پیگیری نماید.
از سوی دیگر، تجاوز رژیم اسرائیل به قطر، عملاً توافقهای عادیسازی، از جمله پیمان ابراهیم، را به مخاطره انداخته و شانس توسعه همکاریها میان تلآویو و برخی کشورهای عربی را کاهش داده است. فشار داخلی بر امارات و بحرین برای بازنگری در روابطشان با این رژیم افزایش یافته است. به این ترتیب، حمله رژیم اسرائیل به دوحه نه تنها معادلات امنیتی، بلکه چشمانداز سیاسی و دیپلماتیک منطقه را وارد مرحلهای پیچیده کرده و نشان میدهد که بازیگران منطقهای باید رویکردهای سنتی وابسته به قدرتهای فرامنطقهای را بازنگری کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بیستوپنجمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای در تیانجین چین را میتوان یکی از مهمترین رخدادهای سالهای اخیر در معادلات قدرت جهانی دانست. چین با میزبانی چشمگیر و اعلام ابتکارات مختلف اقتصادی و سیاسی، تلاش کرد تصویری از گذار تدریجی از نظم مالی غربمحور ارائه دهد. حضور رهبران روسیه، هند و کشورهای آسیای مرکزی نیز نشان داد که ایده چندقطبیگرایی دیگر تنها در حد شعار نیست، بلکه در قالب همکاریهای اقتصادی و نهادی در حال پیگیری است. همزمانی نشست شانگهای با رژه نظامی در پکن به مناسبت هشتادمین سالگرد پیروزی چین بر ژاپن نیز تلفیق راهبرد «قدرت سخت–قدرت نرم» را در عرصه بینالمللی نمایان کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: مقاله مشترک وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان که اخیرا در نشریه پولیتیکو، با عنوان «چرا در پی بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران هستیم؟»، منتشر شد، تلاشی آشکار برای یکسویهسازی روایت درباره پرونده هستهای ایران بود. درحالیکه در این مقاله درباره افزایش ذخایر اورانیوم، محدودیت همکاری با آژانس و تهدیدات امنیتی ایران تأکید شده، واقعیتهای مهم پرونده هستهای کشورمان بهطورکلی نادیده گرفته شده است.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: اخیرا، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان با اعلام نقش میانجی کشورش میان رژیم اسرائیل و سوریه، تلاش نمود باکو را به یکی از بازیگران فعال منطقهای تبدیل نماید. علیاف در مصاحبهای تأکید کرد که هدف اصلی از این اقدام، تحکیم صلح و ثبات در خاورمیانه است، علاوه بر این، علیاف از آمادگی آذربایجان برای حمایت از بازسازی روابط ترکیه و رژیم اسرائیل سخن گفت و کمکهای بشردوستانه و انرژی کشورش به سوریه را تشریح کرد؛ ازجمله درباره انتقال گازی که بر اساس توافق چهارجانبه با ترکیه و قطر از دوم اوت به سوریه صادر شده و ممکن است در آینده افزایش یابد. با این حال، تحلیلگران منطقهای نسبت به این میانجیگری با دیده تردید مینگرند و آن را در راستای منافع تلآویو و بهبود جایگاه ژئوپلیتیک باکو میدانند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل چین گفت: رزمایش بزرگ چین در سوم سپتامبر، همزمان با هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم، فراتر از یک رویداد نظامی ساده، در معادلات ژئوپلیتیکی جهان امروز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. حضور ولادیمیر پوتین، مسعود پزشکیان و کیم جونگ اون در کنار شی جینپینگ، نه تنها جلوهای از همگرایی قدرتهای غیرغربی در برابر فشارهای ایالات متحده و ناتو است، بلکه بازتابی از تلاش پکن برای تثبیت موقعیت خود به عنوان بازیگری تعیینکننده در نظم جهانی محسوب میشود. در بین ۲۶ نفر از رهبران خارجی شرکتکننده در این رژه هیچکدام از سران غربی به غیر از روبرت فیکو، نخست وزیر اسلواکی حضور ندارند. هم چنین الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس، پرابوو سوبیانتو، رئیس جمهور اندونزی، الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور صربستان و وو وُنشیک، سخنگوی مجمع ملی کره جنوبی نیز حضور خواهند داشت. «لی جونهوا» معاون دبیرکل سازمان ملل متحد نیز به نیابت از این نهاد در این مراسم حضور دارد. این رزمایش، که یکی از بزرگترین مانورهای نظامی تاریخ معاصر چین به شمار میرود، به نمایش آخرین فناوریهای دفاعی و هجومی اختصاص دارد؛ از جمله سامانههای تسلیحاتی هایپرسونیک و شبکههای ارتباطی پیشرفته که قابلیت آنها میتواند توازن قوا در شرق آسیا و حتی جهان را تغییر دهد.
این رویداد، نه فقط یک نمایش قدرت نظامی بلکه ابزاری برای بازدارندگی و دیپلماسی است. چین در شرایط فشارهای روزافزون اقتصادی و دیپلماتیک، با برگزاری چنین رزمایشهایی نشان میدهد که توان مدیریت بحرانها و تغییر معادلات منطقهای را در اختیار دارد. در واقع، پکن از این فرصت بهره میبرد تا هم به متحدان پیام اعتماد بدهد و هم به رقبا هشدار دهد که شرق آسیا دیگر تحت سیطره آمریکا نیست.
شورای راهبردی آنلاین: تا پیش از حمله غیر مشروع رژیم اسرائیل و آمریکا به مراکز هسته ای و نظامی کشورمان، دستگاه دیپلماسی کشور سیاست منطقه ای فعال و چند جانبه ای در پیش گرفته بود تا با در جریان قرار دادن کشورهای مهم و اثر گذار منطقه از جمله عربستان سعودی از سیر و روند مذاکرات هسته ای با آمریکا، اعتماد و همراهی آنها با این فرایند دیپلماتیک را جلب و حفظ کند؛ سیاستی که ظاهراً نتیجه بخش هم بود و برخلاف دوره های گذشته که احتمال سکوت و اگرنه همکاری این کشورها با هر نوع حمله به تأسیسات هسته ای کشورمان در سطح بسیار بالایی قرار داشت، در این مقطع شاهد محکومیت یکدست حمله رژیم اسرائیل به کشورمان از سوی شورای همکاری خلیج فارس بودیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل گفت: سفر مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی به آمریکا، در راستای ادامه همان مسیر سابق آژانس با نگاه سیاسی و امنیتی در ارائه گزارشهای یکجانبه علیه ایران خواهد بود.
سفر مقامات آژانس به واشنگتن، در شرایطی انجام میشود که پرونده هستهای ایران وارد مرحلهای حساس و تعیینکننده شده است. این اقدام، نه تنها یک دیدار دیپلماتیک ساده نیست، بلکه نشانهای آشکار از روندی است که میتواند بیطرفی حرفهای آژانس را به چالش بکشد و آن را به ابزاری برای سیاستگذاری آمریکا و اروپا در قبال ایران تبدیل کند. گزارشهای رسانهای غربی، سفر آژانس به آمریکا را در چارچوب «نگرانی از ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح ساخت سلاح» معرفی کردهاند، بیآنکه به سابقه سیاسی و جانبدارانه این نهاد در قبال ایران اشاره کنند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط روسیه و چین صرفاً یک نزدیکی مصلحتی نیست؛ هرچند مصلحت نیز در آن نقش دارد. این روابط در واقع همگرایی چشماندازهای بلندمدت درباره نحوه سازماندهی نظام بینالملل است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «تنها راهحل عملی برای بازگرداندن کشتیرانی در تنگه هرمز، رسیدن به یک توافق از طریق مذاکره است؛ چشماندازی که دستیابی به آن با خطر تشدید بیشتر درگیری نظامی، دشوارتر نیز شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تشدید تنشهای لفظی و راهبردی میان ترکیه و رژیم صهیونیستی اگرچه احتمال جنگ مستقیم را افزایش نداده؛ اما از شکلگیری نظمی تازه در رقابتهای ژئوپلیتیکی غرب آسیا حکایت دارد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: با گذشت چند ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران، و در حالی که آتشبسی که به سختی یک ماه دوام آورده بود، در حال فروپاشی است، دلیل چندانی ندارد که باور کنیم مسیر این درگیری به زودی تغییر خواهد کرد. بازارهای نفت و مصرفکنندگان باید برای بدترین سناریوهای ممکن آماده شوند و بپذیرند که اکنون «وضعیت عادی» خیالی متعلق به گذشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل افغانستان و پاکستان گفت: واکنش صریح چین به تلاشهای تازه آمریکا برای بازپسگیری پایگاه هوایی بگرام در افغانستان، بار دیگر رقابت ژئوپلیتیک قدرتهای بزرگ در این منطقه حساس را برجسته کرده است. پکن تأکید کرده که هرگونه تشدید تنش یا ایجاد رویارویی در افغانستان با خواست و منافع مردم این کشور و کل منطقه در تضاد است و آینده افغانستان باید به دست خود افغانها رقم بخورد. این موضعگیری در شرایطی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از برنامه واشنگتن برای بازگشت به بگرام پرده برداشته و نزدیکی این پایگاه به مناطق حساس هستهای چین را یکی از انگیزههای اصلی دانسته است. تحلیلگران معتقدند که بازگشت احتمالی آمریکا به بگرام نهتنها به معنای احیای حضور نظامی در افغانستان، بلکه تلاشی برای مهار نفوذ فزاینده چین و کنترل مسیرهای حیاتی تجارت و امنیت منطقهای است؛ مسیری که میتواند پیامدهای ژئوپلیتیک گستردهای برای کل آسیای میانه و جنوب آسیا داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل عراق گفت: اقدام اخیر وزارت خارجه آمریکا در قرار دادن چهار گروه شیعی عراقی در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی، نهتنها بُعد امنیتی عراق را با چالش جدی مواجه کرده، بلکه معادلات سیاسی و دیپلماتیک بغداد را نیز در سطحی گسترده تحتالشعاع قرار داده است. این تصمیم که در ادامه سیاست فشار حداکثری واشنگتن در منطقه تفسیر میشود، میتواند پیامدهای چندلایهای بر امنیت داخلی، روابط خارجی و حتی موازنه قدرت در عراق بر جای بگذارد. گروههای مشمول این تصمیم، بخشی از ساختار رسمی حشدالشعبی و از بازیگران کلیدی در شکست داعش بودهاند؛ بنابراین، قرار گرفتن آنها در فهرست تروریستی، نهتنها تهدیدی علیه منافع آمریکا تلقی میشود، بلکه مشروعیت و انسجام نیروهای امنیتی عراق را هم زیر سوال میبرد. این اقدام میتواند بر روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق سایه افکنده، و بهانهای برای تداوم حضور نظامی واشنگتن فراهم آورد. همچنانکه در سطح منطقهای نیز، دست رژیم اسرائیل را برای اقدامات تهاجمی بازتر میکند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر مسائل بینالملل گفت: حمله هوایی رژیم اسرائیل به قطر، به بهانه هدف قرار دادن رهبران حماس، میتواند نقطه عطفی در معادلات امنیتی و دیپلماتیک خلیج فارس باشد. این اقدام، نه تنها حاکمیت قطر را به چالش کشید، بلکه امنیت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را نیز زیر سوال برده است. با توجه به اینکه رژیم اسرائیل، متحد نزدیک آمریکا به شمار میرود، این تجاوز، حساسیتها را دوچندان کرده و شک و تردیدها نسبت به تعهد واشنگتن در تضمین امنیت و حفاظت از شرکای منطقهای خود را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، ایران میتواند با توجه به نگرانی کشورهای عربی از کماثر بودن تضمینهای امنیتی آمریکا، گفتوگوها و همکاریهای منطقهای در خلیج فارس را پیگیری نماید.
از سوی دیگر، تجاوز رژیم اسرائیل به قطر، عملاً توافقهای عادیسازی، از جمله پیمان ابراهیم، را به مخاطره انداخته و شانس توسعه همکاریها میان تلآویو و برخی کشورهای عربی را کاهش داده است. فشار داخلی بر امارات و بحرین برای بازنگری در روابطشان با این رژیم افزایش یافته است. به این ترتیب، حمله رژیم اسرائیل به دوحه نه تنها معادلات امنیتی، بلکه چشمانداز سیاسی و دیپلماتیک منطقه را وارد مرحلهای پیچیده کرده و نشان میدهد که بازیگران منطقهای باید رویکردهای سنتی وابسته به قدرتهای فرامنطقهای را بازنگری کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بیستوپنجمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای در تیانجین چین را میتوان یکی از مهمترین رخدادهای سالهای اخیر در معادلات قدرت جهانی دانست. چین با میزبانی چشمگیر و اعلام ابتکارات مختلف اقتصادی و سیاسی، تلاش کرد تصویری از گذار تدریجی از نظم مالی غربمحور ارائه دهد. حضور رهبران روسیه، هند و کشورهای آسیای مرکزی نیز نشان داد که ایده چندقطبیگرایی دیگر تنها در حد شعار نیست، بلکه در قالب همکاریهای اقتصادی و نهادی در حال پیگیری است. همزمانی نشست شانگهای با رژه نظامی در پکن به مناسبت هشتادمین سالگرد پیروزی چین بر ژاپن نیز تلفیق راهبرد «قدرت سخت–قدرت نرم» را در عرصه بینالمللی نمایان کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: مقاله مشترک وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان که اخیرا در نشریه پولیتیکو، با عنوان «چرا در پی بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران هستیم؟»، منتشر شد، تلاشی آشکار برای یکسویهسازی روایت درباره پرونده هستهای ایران بود. درحالیکه در این مقاله درباره افزایش ذخایر اورانیوم، محدودیت همکاری با آژانس و تهدیدات امنیتی ایران تأکید شده، واقعیتهای مهم پرونده هستهای کشورمان بهطورکلی نادیده گرفته شده است.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: اخیرا، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان با اعلام نقش میانجی کشورش میان رژیم اسرائیل و سوریه، تلاش نمود باکو را به یکی از بازیگران فعال منطقهای تبدیل نماید. علیاف در مصاحبهای تأکید کرد که هدف اصلی از این اقدام، تحکیم صلح و ثبات در خاورمیانه است، علاوه بر این، علیاف از آمادگی آذربایجان برای حمایت از بازسازی روابط ترکیه و رژیم اسرائیل سخن گفت و کمکهای بشردوستانه و انرژی کشورش به سوریه را تشریح کرد؛ ازجمله درباره انتقال گازی که بر اساس توافق چهارجانبه با ترکیه و قطر از دوم اوت به سوریه صادر شده و ممکن است در آینده افزایش یابد. با این حال، تحلیلگران منطقهای نسبت به این میانجیگری با دیده تردید مینگرند و آن را در راستای منافع تلآویو و بهبود جایگاه ژئوپلیتیک باکو میدانند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل چین گفت: رزمایش بزرگ چین در سوم سپتامبر، همزمان با هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم، فراتر از یک رویداد نظامی ساده، در معادلات ژئوپلیتیکی جهان امروز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. حضور ولادیمیر پوتین، مسعود پزشکیان و کیم جونگ اون در کنار شی جینپینگ، نه تنها جلوهای از همگرایی قدرتهای غیرغربی در برابر فشارهای ایالات متحده و ناتو است، بلکه بازتابی از تلاش پکن برای تثبیت موقعیت خود به عنوان بازیگری تعیینکننده در نظم جهانی محسوب میشود. در بین ۲۶ نفر از رهبران خارجی شرکتکننده در این رژه هیچکدام از سران غربی به غیر از روبرت فیکو، نخست وزیر اسلواکی حضور ندارند. هم چنین الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس، پرابوو سوبیانتو، رئیس جمهور اندونزی، الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور صربستان و وو وُنشیک، سخنگوی مجمع ملی کره جنوبی نیز حضور خواهند داشت. «لی جونهوا» معاون دبیرکل سازمان ملل متحد نیز به نیابت از این نهاد در این مراسم حضور دارد. این رزمایش، که یکی از بزرگترین مانورهای نظامی تاریخ معاصر چین به شمار میرود، به نمایش آخرین فناوریهای دفاعی و هجومی اختصاص دارد؛ از جمله سامانههای تسلیحاتی هایپرسونیک و شبکههای ارتباطی پیشرفته که قابلیت آنها میتواند توازن قوا در شرق آسیا و حتی جهان را تغییر دهد.
این رویداد، نه فقط یک نمایش قدرت نظامی بلکه ابزاری برای بازدارندگی و دیپلماسی است. چین در شرایط فشارهای روزافزون اقتصادی و دیپلماتیک، با برگزاری چنین رزمایشهایی نشان میدهد که توان مدیریت بحرانها و تغییر معادلات منطقهای را در اختیار دارد. در واقع، پکن از این فرصت بهره میبرد تا هم به متحدان پیام اعتماد بدهد و هم به رقبا هشدار دهد که شرق آسیا دیگر تحت سیطره آمریکا نیست.
شورای راهبردی آنلاین: تا پیش از حمله غیر مشروع رژیم اسرائیل و آمریکا به مراکز هسته ای و نظامی کشورمان، دستگاه دیپلماسی کشور سیاست منطقه ای فعال و چند جانبه ای در پیش گرفته بود تا با در جریان قرار دادن کشورهای مهم و اثر گذار منطقه از جمله عربستان سعودی از سیر و روند مذاکرات هسته ای با آمریکا، اعتماد و همراهی آنها با این فرایند دیپلماتیک را جلب و حفظ کند؛ سیاستی که ظاهراً نتیجه بخش هم بود و برخلاف دوره های گذشته که احتمال سکوت و اگرنه همکاری این کشورها با هر نوع حمله به تأسیسات هسته ای کشورمان در سطح بسیار بالایی قرار داشت، در این مقطع شاهد محکومیت یکدست حمله رژیم اسرائیل به کشورمان از سوی شورای همکاری خلیج فارس بودیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل گفت: سفر مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی به آمریکا، در راستای ادامه همان مسیر سابق آژانس با نگاه سیاسی و امنیتی در ارائه گزارشهای یکجانبه علیه ایران خواهد بود.
سفر مقامات آژانس به واشنگتن، در شرایطی انجام میشود که پرونده هستهای ایران وارد مرحلهای حساس و تعیینکننده شده است. این اقدام، نه تنها یک دیدار دیپلماتیک ساده نیست، بلکه نشانهای آشکار از روندی است که میتواند بیطرفی حرفهای آژانس را به چالش بکشد و آن را به ابزاری برای سیاستگذاری آمریکا و اروپا در قبال ایران تبدیل کند. گزارشهای رسانهای غربی، سفر آژانس به آمریکا را در چارچوب «نگرانی از ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح ساخت سلاح» معرفی کردهاند، بیآنکه به سابقه سیاسی و جانبدارانه این نهاد در قبال ایران اشاره کنند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط روسیه و چین صرفاً یک نزدیکی مصلحتی نیست؛ هرچند مصلحت نیز در آن نقش دارد. این روابط در واقع همگرایی چشماندازهای بلندمدت درباره نحوه سازماندهی نظام بینالملل است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «تنها راهحل عملی برای بازگرداندن کشتیرانی در تنگه هرمز، رسیدن به یک توافق از طریق مذاکره است؛ چشماندازی که دستیابی به آن با خطر تشدید بیشتر درگیری نظامی، دشوارتر نیز شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تشدید تنشهای لفظی و راهبردی میان ترکیه و رژیم صهیونیستی اگرچه احتمال جنگ مستقیم را افزایش نداده؛ اما از شکلگیری نظمی تازه در رقابتهای ژئوپلیتیکی غرب آسیا حکایت دارد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: با گذشت چند ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران، و در حالی که آتشبسی که به سختی یک ماه دوام آورده بود، در حال فروپاشی است، دلیل چندانی ندارد که باور کنیم مسیر این درگیری به زودی تغییر خواهد کرد. بازارهای نفت و مصرفکنندگان باید برای بدترین سناریوهای ممکن آماده شوند و بپذیرند که اکنون «وضعیت عادی» خیالی متعلق به گذشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل افغانستان و پاکستان گفت: واکنش صریح چین به تلاشهای تازه آمریکا برای بازپسگیری پایگاه هوایی بگرام در افغانستان، بار دیگر رقابت ژئوپلیتیک قدرتهای بزرگ در این منطقه حساس را برجسته کرده است. پکن تأکید کرده که هرگونه تشدید تنش یا ایجاد رویارویی در افغانستان با خواست و منافع مردم این کشور و کل منطقه در تضاد است و آینده افغانستان باید به دست خود افغانها رقم بخورد. این موضعگیری در شرایطی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از برنامه واشنگتن برای بازگشت به بگرام پرده برداشته و نزدیکی این پایگاه به مناطق حساس هستهای چین را یکی از انگیزههای اصلی دانسته است. تحلیلگران معتقدند که بازگشت احتمالی آمریکا به بگرام نهتنها به معنای احیای حضور نظامی در افغانستان، بلکه تلاشی برای مهار نفوذ فزاینده چین و کنترل مسیرهای حیاتی تجارت و امنیت منطقهای است؛ مسیری که میتواند پیامدهای ژئوپلیتیک گستردهای برای کل آسیای میانه و جنوب آسیا داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل عراق گفت: اقدام اخیر وزارت خارجه آمریکا در قرار دادن چهار گروه شیعی عراقی در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی، نهتنها بُعد امنیتی عراق را با چالش جدی مواجه کرده، بلکه معادلات سیاسی و دیپلماتیک بغداد را نیز در سطحی گسترده تحتالشعاع قرار داده است. این تصمیم که در ادامه سیاست فشار حداکثری واشنگتن در منطقه تفسیر میشود، میتواند پیامدهای چندلایهای بر امنیت داخلی، روابط خارجی و حتی موازنه قدرت در عراق بر جای بگذارد. گروههای مشمول این تصمیم، بخشی از ساختار رسمی حشدالشعبی و از بازیگران کلیدی در شکست داعش بودهاند؛ بنابراین، قرار گرفتن آنها در فهرست تروریستی، نهتنها تهدیدی علیه منافع آمریکا تلقی میشود، بلکه مشروعیت و انسجام نیروهای امنیتی عراق را هم زیر سوال میبرد. این اقدام میتواند بر روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق سایه افکنده، و بهانهای برای تداوم حضور نظامی واشنگتن فراهم آورد. همچنانکه در سطح منطقهای نیز، دست رژیم اسرائیل را برای اقدامات تهاجمی بازتر میکند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر مسائل بینالملل گفت: حمله هوایی رژیم اسرائیل به قطر، به بهانه هدف قرار دادن رهبران حماس، میتواند نقطه عطفی در معادلات امنیتی و دیپلماتیک خلیج فارس باشد. این اقدام، نه تنها حاکمیت قطر را به چالش کشید، بلکه امنیت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را نیز زیر سوال برده است. با توجه به اینکه رژیم اسرائیل، متحد نزدیک آمریکا به شمار میرود، این تجاوز، حساسیتها را دوچندان کرده و شک و تردیدها نسبت به تعهد واشنگتن در تضمین امنیت و حفاظت از شرکای منطقهای خود را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، ایران میتواند با توجه به نگرانی کشورهای عربی از کماثر بودن تضمینهای امنیتی آمریکا، گفتوگوها و همکاریهای منطقهای در خلیج فارس را پیگیری نماید.
از سوی دیگر، تجاوز رژیم اسرائیل به قطر، عملاً توافقهای عادیسازی، از جمله پیمان ابراهیم، را به مخاطره انداخته و شانس توسعه همکاریها میان تلآویو و برخی کشورهای عربی را کاهش داده است. فشار داخلی بر امارات و بحرین برای بازنگری در روابطشان با این رژیم افزایش یافته است. به این ترتیب، حمله رژیم اسرائیل به دوحه نه تنها معادلات امنیتی، بلکه چشمانداز سیاسی و دیپلماتیک منطقه را وارد مرحلهای پیچیده کرده و نشان میدهد که بازیگران منطقهای باید رویکردهای سنتی وابسته به قدرتهای فرامنطقهای را بازنگری کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بیستوپنجمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای در تیانجین چین را میتوان یکی از مهمترین رخدادهای سالهای اخیر در معادلات قدرت جهانی دانست. چین با میزبانی چشمگیر و اعلام ابتکارات مختلف اقتصادی و سیاسی، تلاش کرد تصویری از گذار تدریجی از نظم مالی غربمحور ارائه دهد. حضور رهبران روسیه، هند و کشورهای آسیای مرکزی نیز نشان داد که ایده چندقطبیگرایی دیگر تنها در حد شعار نیست، بلکه در قالب همکاریهای اقتصادی و نهادی در حال پیگیری است. همزمانی نشست شانگهای با رژه نظامی در پکن به مناسبت هشتادمین سالگرد پیروزی چین بر ژاپن نیز تلفیق راهبرد «قدرت سخت–قدرت نرم» را در عرصه بینالمللی نمایان کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: مقاله مشترک وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان که اخیرا در نشریه پولیتیکو، با عنوان «چرا در پی بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران هستیم؟»، منتشر شد، تلاشی آشکار برای یکسویهسازی روایت درباره پرونده هستهای ایران بود. درحالیکه در این مقاله درباره افزایش ذخایر اورانیوم، محدودیت همکاری با آژانس و تهدیدات امنیتی ایران تأکید شده، واقعیتهای مهم پرونده هستهای کشورمان بهطورکلی نادیده گرفته شده است.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: اخیرا، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان با اعلام نقش میانجی کشورش میان رژیم اسرائیل و سوریه، تلاش نمود باکو را به یکی از بازیگران فعال منطقهای تبدیل نماید. علیاف در مصاحبهای تأکید کرد که هدف اصلی از این اقدام، تحکیم صلح و ثبات در خاورمیانه است، علاوه بر این، علیاف از آمادگی آذربایجان برای حمایت از بازسازی روابط ترکیه و رژیم اسرائیل سخن گفت و کمکهای بشردوستانه و انرژی کشورش به سوریه را تشریح کرد؛ ازجمله درباره انتقال گازی که بر اساس توافق چهارجانبه با ترکیه و قطر از دوم اوت به سوریه صادر شده و ممکن است در آینده افزایش یابد. با این حال، تحلیلگران منطقهای نسبت به این میانجیگری با دیده تردید مینگرند و آن را در راستای منافع تلآویو و بهبود جایگاه ژئوپلیتیک باکو میدانند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل چین گفت: رزمایش بزرگ چین در سوم سپتامبر، همزمان با هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم، فراتر از یک رویداد نظامی ساده، در معادلات ژئوپلیتیکی جهان امروز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. حضور ولادیمیر پوتین، مسعود پزشکیان و کیم جونگ اون در کنار شی جینپینگ، نه تنها جلوهای از همگرایی قدرتهای غیرغربی در برابر فشارهای ایالات متحده و ناتو است، بلکه بازتابی از تلاش پکن برای تثبیت موقعیت خود به عنوان بازیگری تعیینکننده در نظم جهانی محسوب میشود. در بین ۲۶ نفر از رهبران خارجی شرکتکننده در این رژه هیچکدام از سران غربی به غیر از روبرت فیکو، نخست وزیر اسلواکی حضور ندارند. هم چنین الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس، پرابوو سوبیانتو، رئیس جمهور اندونزی، الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور صربستان و وو وُنشیک، سخنگوی مجمع ملی کره جنوبی نیز حضور خواهند داشت. «لی جونهوا» معاون دبیرکل سازمان ملل متحد نیز به نیابت از این نهاد در این مراسم حضور دارد. این رزمایش، که یکی از بزرگترین مانورهای نظامی تاریخ معاصر چین به شمار میرود، به نمایش آخرین فناوریهای دفاعی و هجومی اختصاص دارد؛ از جمله سامانههای تسلیحاتی هایپرسونیک و شبکههای ارتباطی پیشرفته که قابلیت آنها میتواند توازن قوا در شرق آسیا و حتی جهان را تغییر دهد.
این رویداد، نه فقط یک نمایش قدرت نظامی بلکه ابزاری برای بازدارندگی و دیپلماسی است. چین در شرایط فشارهای روزافزون اقتصادی و دیپلماتیک، با برگزاری چنین رزمایشهایی نشان میدهد که توان مدیریت بحرانها و تغییر معادلات منطقهای را در اختیار دارد. در واقع، پکن از این فرصت بهره میبرد تا هم به متحدان پیام اعتماد بدهد و هم به رقبا هشدار دهد که شرق آسیا دیگر تحت سیطره آمریکا نیست.
شورای راهبردی آنلاین: تا پیش از حمله غیر مشروع رژیم اسرائیل و آمریکا به مراکز هسته ای و نظامی کشورمان، دستگاه دیپلماسی کشور سیاست منطقه ای فعال و چند جانبه ای در پیش گرفته بود تا با در جریان قرار دادن کشورهای مهم و اثر گذار منطقه از جمله عربستان سعودی از سیر و روند مذاکرات هسته ای با آمریکا، اعتماد و همراهی آنها با این فرایند دیپلماتیک را جلب و حفظ کند؛ سیاستی که ظاهراً نتیجه بخش هم بود و برخلاف دوره های گذشته که احتمال سکوت و اگرنه همکاری این کشورها با هر نوع حمله به تأسیسات هسته ای کشورمان در سطح بسیار بالایی قرار داشت، در این مقطع شاهد محکومیت یکدست حمله رژیم اسرائیل به کشورمان از سوی شورای همکاری خلیج فارس بودیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل گفت: سفر مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی به آمریکا، در راستای ادامه همان مسیر سابق آژانس با نگاه سیاسی و امنیتی در ارائه گزارشهای یکجانبه علیه ایران خواهد بود.
سفر مقامات آژانس به واشنگتن، در شرایطی انجام میشود که پرونده هستهای ایران وارد مرحلهای حساس و تعیینکننده شده است. این اقدام، نه تنها یک دیدار دیپلماتیک ساده نیست، بلکه نشانهای آشکار از روندی است که میتواند بیطرفی حرفهای آژانس را به چالش بکشد و آن را به ابزاری برای سیاستگذاری آمریکا و اروپا در قبال ایران تبدیل کند. گزارشهای رسانهای غربی، سفر آژانس به آمریکا را در چارچوب «نگرانی از ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح ساخت سلاح» معرفی کردهاند، بیآنکه به سابقه سیاسی و جانبدارانه این نهاد در قبال ایران اشاره کنند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط روسیه و چین صرفاً یک نزدیکی مصلحتی نیست؛ هرچند مصلحت نیز در آن نقش دارد. این روابط در واقع همگرایی چشماندازهای بلندمدت درباره نحوه سازماندهی نظام بینالملل است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «تنها راهحل عملی برای بازگرداندن کشتیرانی در تنگه هرمز، رسیدن به یک توافق از طریق مذاکره است؛ چشماندازی که دستیابی به آن با خطر تشدید بیشتر درگیری نظامی، دشوارتر نیز شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تشدید تنشهای لفظی و راهبردی میان ترکیه و رژیم صهیونیستی اگرچه احتمال جنگ مستقیم را افزایش نداده؛ اما از شکلگیری نظمی تازه در رقابتهای ژئوپلیتیکی غرب آسیا حکایت دارد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: با گذشت چند ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران، و در حالی که آتشبسی که به سختی یک ماه دوام آورده بود، در حال فروپاشی است، دلیل چندانی ندارد که باور کنیم مسیر این درگیری به زودی تغییر خواهد کرد. بازارهای نفت و مصرفکنندگان باید برای بدترین سناریوهای ممکن آماده شوند و بپذیرند که اکنون «وضعیت عادی» خیالی متعلق به گذشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل افغانستان و پاکستان گفت: واکنش صریح چین به تلاشهای تازه آمریکا برای بازپسگیری پایگاه هوایی بگرام در افغانستان، بار دیگر رقابت ژئوپلیتیک قدرتهای بزرگ در این منطقه حساس را برجسته کرده است. پکن تأکید کرده که هرگونه تشدید تنش یا ایجاد رویارویی در افغانستان با خواست و منافع مردم این کشور و کل منطقه در تضاد است و آینده افغانستان باید به دست خود افغانها رقم بخورد. این موضعگیری در شرایطی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از برنامه واشنگتن برای بازگشت به بگرام پرده برداشته و نزدیکی این پایگاه به مناطق حساس هستهای چین را یکی از انگیزههای اصلی دانسته است. تحلیلگران معتقدند که بازگشت احتمالی آمریکا به بگرام نهتنها به معنای احیای حضور نظامی در افغانستان، بلکه تلاشی برای مهار نفوذ فزاینده چین و کنترل مسیرهای حیاتی تجارت و امنیت منطقهای است؛ مسیری که میتواند پیامدهای ژئوپلیتیک گستردهای برای کل آسیای میانه و جنوب آسیا داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل عراق گفت: اقدام اخیر وزارت خارجه آمریکا در قرار دادن چهار گروه شیعی عراقی در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی، نهتنها بُعد امنیتی عراق را با چالش جدی مواجه کرده، بلکه معادلات سیاسی و دیپلماتیک بغداد را نیز در سطحی گسترده تحتالشعاع قرار داده است. این تصمیم که در ادامه سیاست فشار حداکثری واشنگتن در منطقه تفسیر میشود، میتواند پیامدهای چندلایهای بر امنیت داخلی، روابط خارجی و حتی موازنه قدرت در عراق بر جای بگذارد. گروههای مشمول این تصمیم، بخشی از ساختار رسمی حشدالشعبی و از بازیگران کلیدی در شکست داعش بودهاند؛ بنابراین، قرار گرفتن آنها در فهرست تروریستی، نهتنها تهدیدی علیه منافع آمریکا تلقی میشود، بلکه مشروعیت و انسجام نیروهای امنیتی عراق را هم زیر سوال میبرد. این اقدام میتواند بر روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق سایه افکنده، و بهانهای برای تداوم حضور نظامی واشنگتن فراهم آورد. همچنانکه در سطح منطقهای نیز، دست رژیم اسرائیل را برای اقدامات تهاجمی بازتر میکند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر مسائل بینالملل گفت: حمله هوایی رژیم اسرائیل به قطر، به بهانه هدف قرار دادن رهبران حماس، میتواند نقطه عطفی در معادلات امنیتی و دیپلماتیک خلیج فارس باشد. این اقدام، نه تنها حاکمیت قطر را به چالش کشید، بلکه امنیت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را نیز زیر سوال برده است. با توجه به اینکه رژیم اسرائیل، متحد نزدیک آمریکا به شمار میرود، این تجاوز، حساسیتها را دوچندان کرده و شک و تردیدها نسبت به تعهد واشنگتن در تضمین امنیت و حفاظت از شرکای منطقهای خود را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، ایران میتواند با توجه به نگرانی کشورهای عربی از کماثر بودن تضمینهای امنیتی آمریکا، گفتوگوها و همکاریهای منطقهای در خلیج فارس را پیگیری نماید.
از سوی دیگر، تجاوز رژیم اسرائیل به قطر، عملاً توافقهای عادیسازی، از جمله پیمان ابراهیم، را به مخاطره انداخته و شانس توسعه همکاریها میان تلآویو و برخی کشورهای عربی را کاهش داده است. فشار داخلی بر امارات و بحرین برای بازنگری در روابطشان با این رژیم افزایش یافته است. به این ترتیب، حمله رژیم اسرائیل به دوحه نه تنها معادلات امنیتی، بلکه چشمانداز سیاسی و دیپلماتیک منطقه را وارد مرحلهای پیچیده کرده و نشان میدهد که بازیگران منطقهای باید رویکردهای سنتی وابسته به قدرتهای فرامنطقهای را بازنگری کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بیستوپنجمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای در تیانجین چین را میتوان یکی از مهمترین رخدادهای سالهای اخیر در معادلات قدرت جهانی دانست. چین با میزبانی چشمگیر و اعلام ابتکارات مختلف اقتصادی و سیاسی، تلاش کرد تصویری از گذار تدریجی از نظم مالی غربمحور ارائه دهد. حضور رهبران روسیه، هند و کشورهای آسیای مرکزی نیز نشان داد که ایده چندقطبیگرایی دیگر تنها در حد شعار نیست، بلکه در قالب همکاریهای اقتصادی و نهادی در حال پیگیری است. همزمانی نشست شانگهای با رژه نظامی در پکن به مناسبت هشتادمین سالگرد پیروزی چین بر ژاپن نیز تلفیق راهبرد «قدرت سخت–قدرت نرم» را در عرصه بینالمللی نمایان کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: مقاله مشترک وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان که اخیرا در نشریه پولیتیکو، با عنوان «چرا در پی بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران هستیم؟»، منتشر شد، تلاشی آشکار برای یکسویهسازی روایت درباره پرونده هستهای ایران بود. درحالیکه در این مقاله درباره افزایش ذخایر اورانیوم، محدودیت همکاری با آژانس و تهدیدات امنیتی ایران تأکید شده، واقعیتهای مهم پرونده هستهای کشورمان بهطورکلی نادیده گرفته شده است.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: اخیرا، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان با اعلام نقش میانجی کشورش میان رژیم اسرائیل و سوریه، تلاش نمود باکو را به یکی از بازیگران فعال منطقهای تبدیل نماید. علیاف در مصاحبهای تأکید کرد که هدف اصلی از این اقدام، تحکیم صلح و ثبات در خاورمیانه است، علاوه بر این، علیاف از آمادگی آذربایجان برای حمایت از بازسازی روابط ترکیه و رژیم اسرائیل سخن گفت و کمکهای بشردوستانه و انرژی کشورش به سوریه را تشریح کرد؛ ازجمله درباره انتقال گازی که بر اساس توافق چهارجانبه با ترکیه و قطر از دوم اوت به سوریه صادر شده و ممکن است در آینده افزایش یابد. با این حال، تحلیلگران منطقهای نسبت به این میانجیگری با دیده تردید مینگرند و آن را در راستای منافع تلآویو و بهبود جایگاه ژئوپلیتیک باکو میدانند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل چین گفت: رزمایش بزرگ چین در سوم سپتامبر، همزمان با هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم، فراتر از یک رویداد نظامی ساده، در معادلات ژئوپلیتیکی جهان امروز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. حضور ولادیمیر پوتین، مسعود پزشکیان و کیم جونگ اون در کنار شی جینپینگ، نه تنها جلوهای از همگرایی قدرتهای غیرغربی در برابر فشارهای ایالات متحده و ناتو است، بلکه بازتابی از تلاش پکن برای تثبیت موقعیت خود به عنوان بازیگری تعیینکننده در نظم جهانی محسوب میشود. در بین ۲۶ نفر از رهبران خارجی شرکتکننده در این رژه هیچکدام از سران غربی به غیر از روبرت فیکو، نخست وزیر اسلواکی حضور ندارند. هم چنین الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس، پرابوو سوبیانتو، رئیس جمهور اندونزی، الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور صربستان و وو وُنشیک، سخنگوی مجمع ملی کره جنوبی نیز حضور خواهند داشت. «لی جونهوا» معاون دبیرکل سازمان ملل متحد نیز به نیابت از این نهاد در این مراسم حضور دارد. این رزمایش، که یکی از بزرگترین مانورهای نظامی تاریخ معاصر چین به شمار میرود، به نمایش آخرین فناوریهای دفاعی و هجومی اختصاص دارد؛ از جمله سامانههای تسلیحاتی هایپرسونیک و شبکههای ارتباطی پیشرفته که قابلیت آنها میتواند توازن قوا در شرق آسیا و حتی جهان را تغییر دهد.
این رویداد، نه فقط یک نمایش قدرت نظامی بلکه ابزاری برای بازدارندگی و دیپلماسی است. چین در شرایط فشارهای روزافزون اقتصادی و دیپلماتیک، با برگزاری چنین رزمایشهایی نشان میدهد که توان مدیریت بحرانها و تغییر معادلات منطقهای را در اختیار دارد. در واقع، پکن از این فرصت بهره میبرد تا هم به متحدان پیام اعتماد بدهد و هم به رقبا هشدار دهد که شرق آسیا دیگر تحت سیطره آمریکا نیست.
شورای راهبردی آنلاین: تا پیش از حمله غیر مشروع رژیم اسرائیل و آمریکا به مراکز هسته ای و نظامی کشورمان، دستگاه دیپلماسی کشور سیاست منطقه ای فعال و چند جانبه ای در پیش گرفته بود تا با در جریان قرار دادن کشورهای مهم و اثر گذار منطقه از جمله عربستان سعودی از سیر و روند مذاکرات هسته ای با آمریکا، اعتماد و همراهی آنها با این فرایند دیپلماتیک را جلب و حفظ کند؛ سیاستی که ظاهراً نتیجه بخش هم بود و برخلاف دوره های گذشته که احتمال سکوت و اگرنه همکاری این کشورها با هر نوع حمله به تأسیسات هسته ای کشورمان در سطح بسیار بالایی قرار داشت، در این مقطع شاهد محکومیت یکدست حمله رژیم اسرائیل به کشورمان از سوی شورای همکاری خلیج فارس بودیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل گفت: سفر مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی به آمریکا، در راستای ادامه همان مسیر سابق آژانس با نگاه سیاسی و امنیتی در ارائه گزارشهای یکجانبه علیه ایران خواهد بود.
سفر مقامات آژانس به واشنگتن، در شرایطی انجام میشود که پرونده هستهای ایران وارد مرحلهای حساس و تعیینکننده شده است. این اقدام، نه تنها یک دیدار دیپلماتیک ساده نیست، بلکه نشانهای آشکار از روندی است که میتواند بیطرفی حرفهای آژانس را به چالش بکشد و آن را به ابزاری برای سیاستگذاری آمریکا و اروپا در قبال ایران تبدیل کند. گزارشهای رسانهای غربی، سفر آژانس به آمریکا را در چارچوب «نگرانی از ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح ساخت سلاح» معرفی کردهاند، بیآنکه به سابقه سیاسی و جانبدارانه این نهاد در قبال ایران اشاره کنند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط روسیه و چین صرفاً یک نزدیکی مصلحتی نیست؛ هرچند مصلحت نیز در آن نقش دارد. این روابط در واقع همگرایی چشماندازهای بلندمدت درباره نحوه سازماندهی نظام بینالملل است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «تنها راهحل عملی برای بازگرداندن کشتیرانی در تنگه هرمز، رسیدن به یک توافق از طریق مذاکره است؛ چشماندازی که دستیابی به آن با خطر تشدید بیشتر درگیری نظامی، دشوارتر نیز شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تشدید تنشهای لفظی و راهبردی میان ترکیه و رژیم صهیونیستی اگرچه احتمال جنگ مستقیم را افزایش نداده؛ اما از شکلگیری نظمی تازه در رقابتهای ژئوپلیتیکی غرب آسیا حکایت دارد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: با گذشت چند ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران، و در حالی که آتشبسی که به سختی یک ماه دوام آورده بود، در حال فروپاشی است، دلیل چندانی ندارد که باور کنیم مسیر این درگیری به زودی تغییر خواهد کرد. بازارهای نفت و مصرفکنندگان باید برای بدترین سناریوهای ممکن آماده شوند و بپذیرند که اکنون «وضعیت عادی» خیالی متعلق به گذشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل افغانستان و پاکستان گفت: واکنش صریح چین به تلاشهای تازه آمریکا برای بازپسگیری پایگاه هوایی بگرام در افغانستان، بار دیگر رقابت ژئوپلیتیک قدرتهای بزرگ در این منطقه حساس را برجسته کرده است. پکن تأکید کرده که هرگونه تشدید تنش یا ایجاد رویارویی در افغانستان با خواست و منافع مردم این کشور و کل منطقه در تضاد است و آینده افغانستان باید به دست خود افغانها رقم بخورد. این موضعگیری در شرایطی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از برنامه واشنگتن برای بازگشت به بگرام پرده برداشته و نزدیکی این پایگاه به مناطق حساس هستهای چین را یکی از انگیزههای اصلی دانسته است. تحلیلگران معتقدند که بازگشت احتمالی آمریکا به بگرام نهتنها به معنای احیای حضور نظامی در افغانستان، بلکه تلاشی برای مهار نفوذ فزاینده چین و کنترل مسیرهای حیاتی تجارت و امنیت منطقهای است؛ مسیری که میتواند پیامدهای ژئوپلیتیک گستردهای برای کل آسیای میانه و جنوب آسیا داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل عراق گفت: اقدام اخیر وزارت خارجه آمریکا در قرار دادن چهار گروه شیعی عراقی در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی، نهتنها بُعد امنیتی عراق را با چالش جدی مواجه کرده، بلکه معادلات سیاسی و دیپلماتیک بغداد را نیز در سطحی گسترده تحتالشعاع قرار داده است. این تصمیم که در ادامه سیاست فشار حداکثری واشنگتن در منطقه تفسیر میشود، میتواند پیامدهای چندلایهای بر امنیت داخلی، روابط خارجی و حتی موازنه قدرت در عراق بر جای بگذارد. گروههای مشمول این تصمیم، بخشی از ساختار رسمی حشدالشعبی و از بازیگران کلیدی در شکست داعش بودهاند؛ بنابراین، قرار گرفتن آنها در فهرست تروریستی، نهتنها تهدیدی علیه منافع آمریکا تلقی میشود، بلکه مشروعیت و انسجام نیروهای امنیتی عراق را هم زیر سوال میبرد. این اقدام میتواند بر روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق سایه افکنده، و بهانهای برای تداوم حضور نظامی واشنگتن فراهم آورد. همچنانکه در سطح منطقهای نیز، دست رژیم اسرائیل را برای اقدامات تهاجمی بازتر میکند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر مسائل بینالملل گفت: حمله هوایی رژیم اسرائیل به قطر، به بهانه هدف قرار دادن رهبران حماس، میتواند نقطه عطفی در معادلات امنیتی و دیپلماتیک خلیج فارس باشد. این اقدام، نه تنها حاکمیت قطر را به چالش کشید، بلکه امنیت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را نیز زیر سوال برده است. با توجه به اینکه رژیم اسرائیل، متحد نزدیک آمریکا به شمار میرود، این تجاوز، حساسیتها را دوچندان کرده و شک و تردیدها نسبت به تعهد واشنگتن در تضمین امنیت و حفاظت از شرکای منطقهای خود را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، ایران میتواند با توجه به نگرانی کشورهای عربی از کماثر بودن تضمینهای امنیتی آمریکا، گفتوگوها و همکاریهای منطقهای در خلیج فارس را پیگیری نماید.
از سوی دیگر، تجاوز رژیم اسرائیل به قطر، عملاً توافقهای عادیسازی، از جمله پیمان ابراهیم، را به مخاطره انداخته و شانس توسعه همکاریها میان تلآویو و برخی کشورهای عربی را کاهش داده است. فشار داخلی بر امارات و بحرین برای بازنگری در روابطشان با این رژیم افزایش یافته است. به این ترتیب، حمله رژیم اسرائیل به دوحه نه تنها معادلات امنیتی، بلکه چشمانداز سیاسی و دیپلماتیک منطقه را وارد مرحلهای پیچیده کرده و نشان میدهد که بازیگران منطقهای باید رویکردهای سنتی وابسته به قدرتهای فرامنطقهای را بازنگری کنند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بیستوپنجمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای در تیانجین چین را میتوان یکی از مهمترین رخدادهای سالهای اخیر در معادلات قدرت جهانی دانست. چین با میزبانی چشمگیر و اعلام ابتکارات مختلف اقتصادی و سیاسی، تلاش کرد تصویری از گذار تدریجی از نظم مالی غربمحور ارائه دهد. حضور رهبران روسیه، هند و کشورهای آسیای مرکزی نیز نشان داد که ایده چندقطبیگرایی دیگر تنها در حد شعار نیست، بلکه در قالب همکاریهای اقتصادی و نهادی در حال پیگیری است. همزمانی نشست شانگهای با رژه نظامی در پکن به مناسبت هشتادمین سالگرد پیروزی چین بر ژاپن نیز تلفیق راهبرد «قدرت سخت–قدرت نرم» را در عرصه بینالمللی نمایان کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: مقاله مشترک وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان که اخیرا در نشریه پولیتیکو، با عنوان «چرا در پی بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران هستیم؟»، منتشر شد، تلاشی آشکار برای یکسویهسازی روایت درباره پرونده هستهای ایران بود. درحالیکه در این مقاله درباره افزایش ذخایر اورانیوم، محدودیت همکاری با آژانس و تهدیدات امنیتی ایران تأکید شده، واقعیتهای مهم پرونده هستهای کشورمان بهطورکلی نادیده گرفته شده است.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: اخیرا، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان با اعلام نقش میانجی کشورش میان رژیم اسرائیل و سوریه، تلاش نمود باکو را به یکی از بازیگران فعال منطقهای تبدیل نماید. علیاف در مصاحبهای تأکید کرد که هدف اصلی از این اقدام، تحکیم صلح و ثبات در خاورمیانه است، علاوه بر این، علیاف از آمادگی آذربایجان برای حمایت از بازسازی روابط ترکیه و رژیم اسرائیل سخن گفت و کمکهای بشردوستانه و انرژی کشورش به سوریه را تشریح کرد؛ ازجمله درباره انتقال گازی که بر اساس توافق چهارجانبه با ترکیه و قطر از دوم اوت به سوریه صادر شده و ممکن است در آینده افزایش یابد. با این حال، تحلیلگران منطقهای نسبت به این میانجیگری با دیده تردید مینگرند و آن را در راستای منافع تلآویو و بهبود جایگاه ژئوپلیتیک باکو میدانند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل چین گفت: رزمایش بزرگ چین در سوم سپتامبر، همزمان با هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم، فراتر از یک رویداد نظامی ساده، در معادلات ژئوپلیتیکی جهان امروز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. حضور ولادیمیر پوتین، مسعود پزشکیان و کیم جونگ اون در کنار شی جینپینگ، نه تنها جلوهای از همگرایی قدرتهای غیرغربی در برابر فشارهای ایالات متحده و ناتو است، بلکه بازتابی از تلاش پکن برای تثبیت موقعیت خود به عنوان بازیگری تعیینکننده در نظم جهانی محسوب میشود. در بین ۲۶ نفر از رهبران خارجی شرکتکننده در این رژه هیچکدام از سران غربی به غیر از روبرت فیکو، نخست وزیر اسلواکی حضور ندارند. هم چنین الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس، پرابوو سوبیانتو، رئیس جمهور اندونزی، الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور صربستان و وو وُنشیک، سخنگوی مجمع ملی کره جنوبی نیز حضور خواهند داشت. «لی جونهوا» معاون دبیرکل سازمان ملل متحد نیز به نیابت از این نهاد در این مراسم حضور دارد. این رزمایش، که یکی از بزرگترین مانورهای نظامی تاریخ معاصر چین به شمار میرود، به نمایش آخرین فناوریهای دفاعی و هجومی اختصاص دارد؛ از جمله سامانههای تسلیحاتی هایپرسونیک و شبکههای ارتباطی پیشرفته که قابلیت آنها میتواند توازن قوا در شرق آسیا و حتی جهان را تغییر دهد.
این رویداد، نه فقط یک نمایش قدرت نظامی بلکه ابزاری برای بازدارندگی و دیپلماسی است. چین در شرایط فشارهای روزافزون اقتصادی و دیپلماتیک، با برگزاری چنین رزمایشهایی نشان میدهد که توان مدیریت بحرانها و تغییر معادلات منطقهای را در اختیار دارد. در واقع، پکن از این فرصت بهره میبرد تا هم به متحدان پیام اعتماد بدهد و هم به رقبا هشدار دهد که شرق آسیا دیگر تحت سیطره آمریکا نیست.
شورای راهبردی آنلاین: تا پیش از حمله غیر مشروع رژیم اسرائیل و آمریکا به مراکز هسته ای و نظامی کشورمان، دستگاه دیپلماسی کشور سیاست منطقه ای فعال و چند جانبه ای در پیش گرفته بود تا با در جریان قرار دادن کشورهای مهم و اثر گذار منطقه از جمله عربستان سعودی از سیر و روند مذاکرات هسته ای با آمریکا، اعتماد و همراهی آنها با این فرایند دیپلماتیک را جلب و حفظ کند؛ سیاستی که ظاهراً نتیجه بخش هم بود و برخلاف دوره های گذشته که احتمال سکوت و اگرنه همکاری این کشورها با هر نوع حمله به تأسیسات هسته ای کشورمان در سطح بسیار بالایی قرار داشت، در این مقطع شاهد محکومیت یکدست حمله رژیم اسرائیل به کشورمان از سوی شورای همکاری خلیج فارس بودیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل گفت: سفر مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی به آمریکا، در راستای ادامه همان مسیر سابق آژانس با نگاه سیاسی و امنیتی در ارائه گزارشهای یکجانبه علیه ایران خواهد بود.
سفر مقامات آژانس به واشنگتن، در شرایطی انجام میشود که پرونده هستهای ایران وارد مرحلهای حساس و تعیینکننده شده است. این اقدام، نه تنها یک دیدار دیپلماتیک ساده نیست، بلکه نشانهای آشکار از روندی است که میتواند بیطرفی حرفهای آژانس را به چالش بکشد و آن را به ابزاری برای سیاستگذاری آمریکا و اروپا در قبال ایران تبدیل کند. گزارشهای رسانهای غربی، سفر آژانس به آمریکا را در چارچوب «نگرانی از ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح ساخت سلاح» معرفی کردهاند، بیآنکه به سابقه سیاسی و جانبدارانه این نهاد در قبال ایران اشاره کنند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط روسیه و چین صرفاً یک نزدیکی مصلحتی نیست؛ هرچند مصلحت نیز در آن نقش دارد. این روابط در واقع همگرایی چشماندازهای بلندمدت درباره نحوه سازماندهی نظام بینالملل است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «تنها راهحل عملی برای بازگرداندن کشتیرانی در تنگه هرمز، رسیدن به یک توافق از طریق مذاکره است؛ چشماندازی که دستیابی به آن با خطر تشدید بیشتر درگیری نظامی، دشوارتر نیز شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تشدید تنشهای لفظی و راهبردی میان ترکیه و رژیم صهیونیستی اگرچه احتمال جنگ مستقیم را افزایش نداده؛ اما از شکلگیری نظمی تازه در رقابتهای ژئوپلیتیکی غرب آسیا حکایت دارد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: با گذشت چند ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران، و در حالی که آتشبسی که به سختی یک ماه دوام آورده بود، در حال فروپاشی است، دلیل چندانی ندارد که باور کنیم مسیر این درگیری به زودی تغییر خواهد کرد. بازارهای نفت و مصرفکنندگان باید برای بدترین سناریوهای ممکن آماده شوند و بپذیرند که اکنون «وضعیت عادی» خیالی متعلق به گذشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»