شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفته‌های اخیر در سایه سکوت رسانه‌ای، در حال شکل‌دهی به چهارچوب‌های خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که می‌توان آن را با شاخص‌های «چرخش عمل‌گرایانه»، «توازن‌بخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیش‌ازاین، کم‌وبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیری‌های سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوش‌آیند – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برخلاف تبلیغات و فرافکنی رسانه‌ها و محافل سیاسی کشورهای غربی و برخی کشورهای عربی که از سال 2011 به دنبال سرنگونی بشار اسد بوده‌اند، انتخابات ریاست جمهوری سوریه و مشارکت گسترده شهروندان سوری در آن که منجر به انتخاب مجدد بشار اسد به‌عنوان رئیس‌جمهور برای یک دوره 7 ساله دیگر شد، یک «نقطه عطف» مهم در تحولات سیاسی – اجتماعی سوریه است. پیروزی بشار اسد در این انتخابات در حقیقت به معنای پیروزی بزرگ برای مردم سوریه و جبهه مقاومت و در نقطه مقابل شکست مفتضحانه برای محور ضد مقاومت (متشکل از بازیگران دولتی و غیردولتی) بود.
برسام محمدی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین: درخواست کمک یک میلیارد دلاری رژیم صهیونیستی از آمریکا، ادعای ترامپ درباره بازگشت به کاخ سفید، آغاز صدور گواهینامه دیجیتالی کووید در 7 کشور عضو اتحادیه اروپا، تکرار ادعاهای واهی وزیر خارجه عربستان علیه ایران، آخرین دیدار مخالفان کابینه نتانیاهو برای عبور از او قبل از ضرب‌الاجل، تائید دومین واکسن کرونای چینی توسط سازمان بهداشت جهانی، هشدار آمریکا به کشورهای خاورمیانه در خصوص همکاری با روسیه، برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام، تاکید آمریکا بر اتحاد با ژاپن در برابر چین، احضار سفیر آرژانتین توسط رژیم صهیونیستی، پایان رزمایش مدافع ثابت قدم 2021، احضار سفرای ۴ کشور اروپایی از سوی فلسطین، پیوستن انگلیس به توافق تجاری دو سوی اقیانوس آرام و «اسحاق هرتزوگ» رئیس جدید رژیم صهیونیستی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل آفریقا درباره وضعیت فعلی لیبی و دولت انتقالی گفت؛ دولتی که در حال حاضر در لیبی سر کار است تحت عنوان دولت انتقالی یا دولت وحدت ملی از آن یاد می‌شود و حاصل روندی است که سازمان ملل متحد از چند سال پیش برای دولت سازی در لیبی آغاز کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پارلمان اروپا اخیرا گزارش اتحادیه اروپا را تصویب کرد که در آن به شدت از وضعیت حقوق‌بشر در ترکیه انتقاد و درخواست شده مذاکرات عضویت کامل ترکیه در این اتحادیه متوقف شود. این گزارش و پیش‌نویس قطعنامه مربوطه که «ناچو سانچز آمور» نماینده اسپانیایی پارلمان اروپا تهیه کرده، ماهیت توصیه‌ای دارد، با 480 رأی موافق، 64 رأی مخالف و 150 رأی ممتنع به تصویب نمایندگان پارلمان اروپا رسید.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اقدامات اولیه رهبر جدید لیبی در صحنه بین‌المللی این تصور را ایجاد می‌کند که لیبی آماده تجارت با همه کشورها است، اما این تصویر با برخی از هشدارها همراه است. عبدالحمید دبیبه، نخست وزیر موقت لیبی پس از ادای سوگند، با تعدادی از رهبران و بزرگان اروپا در لیبی در اواسط مارس ملاقات کرد و سپس چندین سفر به خارج از کشور از جمله کشورهای عربی حوزه خلیج (فارس)، ترکیه و روسیه انجام داد.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل خاورمیانه در ارتباط با اخبار منتشر شده از سوی روزنامه انگلیسی گاردین مبنی بر احتمال روند عادی‌سازی روابط سوریه و عربستان سعودی بعد از عید فطر گفت؛ شکاف در مثلث نتانیاهو، ترامپ و بن سلمان موجب شده است که رهبران عربستان به دنبال تغییر رویکردهای منطقه‌ای خود به ویژه در حوزه‌های پرآشوب مانند سوریه و یمن برآیند.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه ترکیه هیچ‌گاه به سمت حذف اخوان‌المسلمین نخواهند رفت و روابطش را با آنها حفظ و در مواردی هم از کارت آنها برای امتیازگیری استفاده خواهد کرد، گفت: نگاه ترکیه به مسائل سیاست خارجی ایدئولوژیک نیست، بلکه مبتنی بر منافع است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد دانشگاه ضمن تشریح اهداف راهبردی ترکیه از تلاش برای حضور در شمال عراق، گفت: اگر تنش‌ها در داخل عراق کاهش یابد و دولت مرکزی بتواند بر اوضاع مسلط شود و تمام مراکز نظامی و اقتصادی تحت کنترل دولت مرکزی درآید، دولت ترکیه و سایر دولت‌های فرامنطقه‌ای امکان نفوذ در این کشور را نخواهند داشت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مناقشه اسرائیل-فلسطین، درس گرفتن از روابط شوروی و غرب در دوران جنگ جهانی دوم، معنای به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارامنه توسط آمریکا برای روابط ترکیه-روسیه، خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، اشتباه بایدن در هند، تأثیر تنش میان آمریکا و چین بر آسیا پاسیفیک و پیام‌های نامشخص رزم‌ناو آلمانی در ایندوپاسیفیک ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفته‌های اخیر در سایه سکوت رسانه‌ای، در حال شکل‌دهی به چهارچوب‌های خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که می‌توان آن را با شاخص‌های «چرخش عمل‌گرایانه»، «توازن‌بخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیش‌ازاین، کم‌وبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیری‌های سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوش‌آیند – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برخلاف تبلیغات و فرافکنی رسانه‌ها و محافل سیاسی کشورهای غربی و برخی کشورهای عربی که از سال 2011 به دنبال سرنگونی بشار اسد بوده‌اند، انتخابات ریاست جمهوری سوریه و مشارکت گسترده شهروندان سوری در آن که منجر به انتخاب مجدد بشار اسد به‌عنوان رئیس‌جمهور برای یک دوره 7 ساله دیگر شد، یک «نقطه عطف» مهم در تحولات سیاسی – اجتماعی سوریه است. پیروزی بشار اسد در این انتخابات در حقیقت به معنای پیروزی بزرگ برای مردم سوریه و جبهه مقاومت و در نقطه مقابل شکست مفتضحانه برای محور ضد مقاومت (متشکل از بازیگران دولتی و غیردولتی) بود.
برسام محمدی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین: درخواست کمک یک میلیارد دلاری رژیم صهیونیستی از آمریکا، ادعای ترامپ درباره بازگشت به کاخ سفید، آغاز صدور گواهینامه دیجیتالی کووید در 7 کشور عضو اتحادیه اروپا، تکرار ادعاهای واهی وزیر خارجه عربستان علیه ایران، آخرین دیدار مخالفان کابینه نتانیاهو برای عبور از او قبل از ضرب‌الاجل، تائید دومین واکسن کرونای چینی توسط سازمان بهداشت جهانی، هشدار آمریکا به کشورهای خاورمیانه در خصوص همکاری با روسیه، برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام، تاکید آمریکا بر اتحاد با ژاپن در برابر چین، احضار سفیر آرژانتین توسط رژیم صهیونیستی، پایان رزمایش مدافع ثابت قدم 2021، احضار سفرای ۴ کشور اروپایی از سوی فلسطین، پیوستن انگلیس به توافق تجاری دو سوی اقیانوس آرام و «اسحاق هرتزوگ» رئیس جدید رژیم صهیونیستی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل آفریقا درباره وضعیت فعلی لیبی و دولت انتقالی گفت؛ دولتی که در حال حاضر در لیبی سر کار است تحت عنوان دولت انتقالی یا دولت وحدت ملی از آن یاد می‌شود و حاصل روندی است که سازمان ملل متحد از چند سال پیش برای دولت سازی در لیبی آغاز کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پارلمان اروپا اخیرا گزارش اتحادیه اروپا را تصویب کرد که در آن به شدت از وضعیت حقوق‌بشر در ترکیه انتقاد و درخواست شده مذاکرات عضویت کامل ترکیه در این اتحادیه متوقف شود. این گزارش و پیش‌نویس قطعنامه مربوطه که «ناچو سانچز آمور» نماینده اسپانیایی پارلمان اروپا تهیه کرده، ماهیت توصیه‌ای دارد، با 480 رأی موافق، 64 رأی مخالف و 150 رأی ممتنع به تصویب نمایندگان پارلمان اروپا رسید.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اقدامات اولیه رهبر جدید لیبی در صحنه بین‌المللی این تصور را ایجاد می‌کند که لیبی آماده تجارت با همه کشورها است، اما این تصویر با برخی از هشدارها همراه است. عبدالحمید دبیبه، نخست وزیر موقت لیبی پس از ادای سوگند، با تعدادی از رهبران و بزرگان اروپا در لیبی در اواسط مارس ملاقات کرد و سپس چندین سفر به خارج از کشور از جمله کشورهای عربی حوزه خلیج (فارس)، ترکیه و روسیه انجام داد.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل خاورمیانه در ارتباط با اخبار منتشر شده از سوی روزنامه انگلیسی گاردین مبنی بر احتمال روند عادی‌سازی روابط سوریه و عربستان سعودی بعد از عید فطر گفت؛ شکاف در مثلث نتانیاهو، ترامپ و بن سلمان موجب شده است که رهبران عربستان به دنبال تغییر رویکردهای منطقه‌ای خود به ویژه در حوزه‌های پرآشوب مانند سوریه و یمن برآیند.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه ترکیه هیچ‌گاه به سمت حذف اخوان‌المسلمین نخواهند رفت و روابطش را با آنها حفظ و در مواردی هم از کارت آنها برای امتیازگیری استفاده خواهد کرد، گفت: نگاه ترکیه به مسائل سیاست خارجی ایدئولوژیک نیست، بلکه مبتنی بر منافع است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد دانشگاه ضمن تشریح اهداف راهبردی ترکیه از تلاش برای حضور در شمال عراق، گفت: اگر تنش‌ها در داخل عراق کاهش یابد و دولت مرکزی بتواند بر اوضاع مسلط شود و تمام مراکز نظامی و اقتصادی تحت کنترل دولت مرکزی درآید، دولت ترکیه و سایر دولت‌های فرامنطقه‌ای امکان نفوذ در این کشور را نخواهند داشت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مناقشه اسرائیل-فلسطین، درس گرفتن از روابط شوروی و غرب در دوران جنگ جهانی دوم، معنای به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارامنه توسط آمریکا برای روابط ترکیه-روسیه، خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، اشتباه بایدن در هند، تأثیر تنش میان آمریکا و چین بر آسیا پاسیفیک و پیام‌های نامشخص رزم‌ناو آلمانی در ایندوپاسیفیک ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفته‌های اخیر در سایه سکوت رسانه‌ای، در حال شکل‌دهی به چهارچوب‌های خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که می‌توان آن را با شاخص‌های «چرخش عمل‌گرایانه»، «توازن‌بخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیش‌ازاین، کم‌وبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیری‌های سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوش‌آیند – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برخلاف تبلیغات و فرافکنی رسانه‌ها و محافل سیاسی کشورهای غربی و برخی کشورهای عربی که از سال 2011 به دنبال سرنگونی بشار اسد بوده‌اند، انتخابات ریاست جمهوری سوریه و مشارکت گسترده شهروندان سوری در آن که منجر به انتخاب مجدد بشار اسد به‌عنوان رئیس‌جمهور برای یک دوره 7 ساله دیگر شد، یک «نقطه عطف» مهم در تحولات سیاسی – اجتماعی سوریه است. پیروزی بشار اسد در این انتخابات در حقیقت به معنای پیروزی بزرگ برای مردم سوریه و جبهه مقاومت و در نقطه مقابل شکست مفتضحانه برای محور ضد مقاومت (متشکل از بازیگران دولتی و غیردولتی) بود.
برسام محمدی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین: درخواست کمک یک میلیارد دلاری رژیم صهیونیستی از آمریکا، ادعای ترامپ درباره بازگشت به کاخ سفید، آغاز صدور گواهینامه دیجیتالی کووید در 7 کشور عضو اتحادیه اروپا، تکرار ادعاهای واهی وزیر خارجه عربستان علیه ایران، آخرین دیدار مخالفان کابینه نتانیاهو برای عبور از او قبل از ضرب‌الاجل، تائید دومین واکسن کرونای چینی توسط سازمان بهداشت جهانی، هشدار آمریکا به کشورهای خاورمیانه در خصوص همکاری با روسیه، برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام، تاکید آمریکا بر اتحاد با ژاپن در برابر چین، احضار سفیر آرژانتین توسط رژیم صهیونیستی، پایان رزمایش مدافع ثابت قدم 2021، احضار سفرای ۴ کشور اروپایی از سوی فلسطین، پیوستن انگلیس به توافق تجاری دو سوی اقیانوس آرام و «اسحاق هرتزوگ» رئیس جدید رژیم صهیونیستی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل آفریقا درباره وضعیت فعلی لیبی و دولت انتقالی گفت؛ دولتی که در حال حاضر در لیبی سر کار است تحت عنوان دولت انتقالی یا دولت وحدت ملی از آن یاد می‌شود و حاصل روندی است که سازمان ملل متحد از چند سال پیش برای دولت سازی در لیبی آغاز کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پارلمان اروپا اخیرا گزارش اتحادیه اروپا را تصویب کرد که در آن به شدت از وضعیت حقوق‌بشر در ترکیه انتقاد و درخواست شده مذاکرات عضویت کامل ترکیه در این اتحادیه متوقف شود. این گزارش و پیش‌نویس قطعنامه مربوطه که «ناچو سانچز آمور» نماینده اسپانیایی پارلمان اروپا تهیه کرده، ماهیت توصیه‌ای دارد، با 480 رأی موافق، 64 رأی مخالف و 150 رأی ممتنع به تصویب نمایندگان پارلمان اروپا رسید.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اقدامات اولیه رهبر جدید لیبی در صحنه بین‌المللی این تصور را ایجاد می‌کند که لیبی آماده تجارت با همه کشورها است، اما این تصویر با برخی از هشدارها همراه است. عبدالحمید دبیبه، نخست وزیر موقت لیبی پس از ادای سوگند، با تعدادی از رهبران و بزرگان اروپا در لیبی در اواسط مارس ملاقات کرد و سپس چندین سفر به خارج از کشور از جمله کشورهای عربی حوزه خلیج (فارس)، ترکیه و روسیه انجام داد.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل خاورمیانه در ارتباط با اخبار منتشر شده از سوی روزنامه انگلیسی گاردین مبنی بر احتمال روند عادی‌سازی روابط سوریه و عربستان سعودی بعد از عید فطر گفت؛ شکاف در مثلث نتانیاهو، ترامپ و بن سلمان موجب شده است که رهبران عربستان به دنبال تغییر رویکردهای منطقه‌ای خود به ویژه در حوزه‌های پرآشوب مانند سوریه و یمن برآیند.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه ترکیه هیچ‌گاه به سمت حذف اخوان‌المسلمین نخواهند رفت و روابطش را با آنها حفظ و در مواردی هم از کارت آنها برای امتیازگیری استفاده خواهد کرد، گفت: نگاه ترکیه به مسائل سیاست خارجی ایدئولوژیک نیست، بلکه مبتنی بر منافع است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد دانشگاه ضمن تشریح اهداف راهبردی ترکیه از تلاش برای حضور در شمال عراق، گفت: اگر تنش‌ها در داخل عراق کاهش یابد و دولت مرکزی بتواند بر اوضاع مسلط شود و تمام مراکز نظامی و اقتصادی تحت کنترل دولت مرکزی درآید، دولت ترکیه و سایر دولت‌های فرامنطقه‌ای امکان نفوذ در این کشور را نخواهند داشت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مناقشه اسرائیل-فلسطین، درس گرفتن از روابط شوروی و غرب در دوران جنگ جهانی دوم، معنای به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارامنه توسط آمریکا برای روابط ترکیه-روسیه، خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، اشتباه بایدن در هند، تأثیر تنش میان آمریکا و چین بر آسیا پاسیفیک و پیام‌های نامشخص رزم‌ناو آلمانی در ایندوپاسیفیک ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفته‌های اخیر در سایه سکوت رسانه‌ای، در حال شکل‌دهی به چهارچوب‌های خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که می‌توان آن را با شاخص‌های «چرخش عمل‌گرایانه»، «توازن‌بخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیش‌ازاین، کم‌وبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیری‌های سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوش‌آیند – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برخلاف تبلیغات و فرافکنی رسانه‌ها و محافل سیاسی کشورهای غربی و برخی کشورهای عربی که از سال 2011 به دنبال سرنگونی بشار اسد بوده‌اند، انتخابات ریاست جمهوری سوریه و مشارکت گسترده شهروندان سوری در آن که منجر به انتخاب مجدد بشار اسد به‌عنوان رئیس‌جمهور برای یک دوره 7 ساله دیگر شد، یک «نقطه عطف» مهم در تحولات سیاسی – اجتماعی سوریه است. پیروزی بشار اسد در این انتخابات در حقیقت به معنای پیروزی بزرگ برای مردم سوریه و جبهه مقاومت و در نقطه مقابل شکست مفتضحانه برای محور ضد مقاومت (متشکل از بازیگران دولتی و غیردولتی) بود.
برسام محمدی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین: درخواست کمک یک میلیارد دلاری رژیم صهیونیستی از آمریکا، ادعای ترامپ درباره بازگشت به کاخ سفید، آغاز صدور گواهینامه دیجیتالی کووید در 7 کشور عضو اتحادیه اروپا، تکرار ادعاهای واهی وزیر خارجه عربستان علیه ایران، آخرین دیدار مخالفان کابینه نتانیاهو برای عبور از او قبل از ضرب‌الاجل، تائید دومین واکسن کرونای چینی توسط سازمان بهداشت جهانی، هشدار آمریکا به کشورهای خاورمیانه در خصوص همکاری با روسیه، برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام، تاکید آمریکا بر اتحاد با ژاپن در برابر چین، احضار سفیر آرژانتین توسط رژیم صهیونیستی، پایان رزمایش مدافع ثابت قدم 2021، احضار سفرای ۴ کشور اروپایی از سوی فلسطین، پیوستن انگلیس به توافق تجاری دو سوی اقیانوس آرام و «اسحاق هرتزوگ» رئیس جدید رژیم صهیونیستی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل آفریقا درباره وضعیت فعلی لیبی و دولت انتقالی گفت؛ دولتی که در حال حاضر در لیبی سر کار است تحت عنوان دولت انتقالی یا دولت وحدت ملی از آن یاد می‌شود و حاصل روندی است که سازمان ملل متحد از چند سال پیش برای دولت سازی در لیبی آغاز کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پارلمان اروپا اخیرا گزارش اتحادیه اروپا را تصویب کرد که در آن به شدت از وضعیت حقوق‌بشر در ترکیه انتقاد و درخواست شده مذاکرات عضویت کامل ترکیه در این اتحادیه متوقف شود. این گزارش و پیش‌نویس قطعنامه مربوطه که «ناچو سانچز آمور» نماینده اسپانیایی پارلمان اروپا تهیه کرده، ماهیت توصیه‌ای دارد، با 480 رأی موافق، 64 رأی مخالف و 150 رأی ممتنع به تصویب نمایندگان پارلمان اروپا رسید.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اقدامات اولیه رهبر جدید لیبی در صحنه بین‌المللی این تصور را ایجاد می‌کند که لیبی آماده تجارت با همه کشورها است، اما این تصویر با برخی از هشدارها همراه است. عبدالحمید دبیبه، نخست وزیر موقت لیبی پس از ادای سوگند، با تعدادی از رهبران و بزرگان اروپا در لیبی در اواسط مارس ملاقات کرد و سپس چندین سفر به خارج از کشور از جمله کشورهای عربی حوزه خلیج (فارس)، ترکیه و روسیه انجام داد.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل خاورمیانه در ارتباط با اخبار منتشر شده از سوی روزنامه انگلیسی گاردین مبنی بر احتمال روند عادی‌سازی روابط سوریه و عربستان سعودی بعد از عید فطر گفت؛ شکاف در مثلث نتانیاهو، ترامپ و بن سلمان موجب شده است که رهبران عربستان به دنبال تغییر رویکردهای منطقه‌ای خود به ویژه در حوزه‌های پرآشوب مانند سوریه و یمن برآیند.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه ترکیه هیچ‌گاه به سمت حذف اخوان‌المسلمین نخواهند رفت و روابطش را با آنها حفظ و در مواردی هم از کارت آنها برای امتیازگیری استفاده خواهد کرد، گفت: نگاه ترکیه به مسائل سیاست خارجی ایدئولوژیک نیست، بلکه مبتنی بر منافع است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد دانشگاه ضمن تشریح اهداف راهبردی ترکیه از تلاش برای حضور در شمال عراق، گفت: اگر تنش‌ها در داخل عراق کاهش یابد و دولت مرکزی بتواند بر اوضاع مسلط شود و تمام مراکز نظامی و اقتصادی تحت کنترل دولت مرکزی درآید، دولت ترکیه و سایر دولت‌های فرامنطقه‌ای امکان نفوذ در این کشور را نخواهند داشت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مناقشه اسرائیل-فلسطین، درس گرفتن از روابط شوروی و غرب در دوران جنگ جهانی دوم، معنای به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارامنه توسط آمریکا برای روابط ترکیه-روسیه، خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، اشتباه بایدن در هند، تأثیر تنش میان آمریکا و چین بر آسیا پاسیفیک و پیام‌های نامشخص رزم‌ناو آلمانی در ایندوپاسیفیک ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفته‌های اخیر در سایه سکوت رسانه‌ای، در حال شکل‌دهی به چهارچوب‌های خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که می‌توان آن را با شاخص‌های «چرخش عمل‌گرایانه»، «توازن‌بخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیش‌ازاین، کم‌وبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیری‌های سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوش‌آیند – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برخلاف تبلیغات و فرافکنی رسانه‌ها و محافل سیاسی کشورهای غربی و برخی کشورهای عربی که از سال 2011 به دنبال سرنگونی بشار اسد بوده‌اند، انتخابات ریاست جمهوری سوریه و مشارکت گسترده شهروندان سوری در آن که منجر به انتخاب مجدد بشار اسد به‌عنوان رئیس‌جمهور برای یک دوره 7 ساله دیگر شد، یک «نقطه عطف» مهم در تحولات سیاسی – اجتماعی سوریه است. پیروزی بشار اسد در این انتخابات در حقیقت به معنای پیروزی بزرگ برای مردم سوریه و جبهه مقاومت و در نقطه مقابل شکست مفتضحانه برای محور ضد مقاومت (متشکل از بازیگران دولتی و غیردولتی) بود.
برسام محمدی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین: درخواست کمک یک میلیارد دلاری رژیم صهیونیستی از آمریکا، ادعای ترامپ درباره بازگشت به کاخ سفید، آغاز صدور گواهینامه دیجیتالی کووید در 7 کشور عضو اتحادیه اروپا، تکرار ادعاهای واهی وزیر خارجه عربستان علیه ایران، آخرین دیدار مخالفان کابینه نتانیاهو برای عبور از او قبل از ضرب‌الاجل، تائید دومین واکسن کرونای چینی توسط سازمان بهداشت جهانی، هشدار آمریکا به کشورهای خاورمیانه در خصوص همکاری با روسیه، برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام، تاکید آمریکا بر اتحاد با ژاپن در برابر چین، احضار سفیر آرژانتین توسط رژیم صهیونیستی، پایان رزمایش مدافع ثابت قدم 2021، احضار سفرای ۴ کشور اروپایی از سوی فلسطین، پیوستن انگلیس به توافق تجاری دو سوی اقیانوس آرام و «اسحاق هرتزوگ» رئیس جدید رژیم صهیونیستی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل آفریقا درباره وضعیت فعلی لیبی و دولت انتقالی گفت؛ دولتی که در حال حاضر در لیبی سر کار است تحت عنوان دولت انتقالی یا دولت وحدت ملی از آن یاد می‌شود و حاصل روندی است که سازمان ملل متحد از چند سال پیش برای دولت سازی در لیبی آغاز کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پارلمان اروپا اخیرا گزارش اتحادیه اروپا را تصویب کرد که در آن به شدت از وضعیت حقوق‌بشر در ترکیه انتقاد و درخواست شده مذاکرات عضویت کامل ترکیه در این اتحادیه متوقف شود. این گزارش و پیش‌نویس قطعنامه مربوطه که «ناچو سانچز آمور» نماینده اسپانیایی پارلمان اروپا تهیه کرده، ماهیت توصیه‌ای دارد، با 480 رأی موافق، 64 رأی مخالف و 150 رأی ممتنع به تصویب نمایندگان پارلمان اروپا رسید.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اقدامات اولیه رهبر جدید لیبی در صحنه بین‌المللی این تصور را ایجاد می‌کند که لیبی آماده تجارت با همه کشورها است، اما این تصویر با برخی از هشدارها همراه است. عبدالحمید دبیبه، نخست وزیر موقت لیبی پس از ادای سوگند، با تعدادی از رهبران و بزرگان اروپا در لیبی در اواسط مارس ملاقات کرد و سپس چندین سفر به خارج از کشور از جمله کشورهای عربی حوزه خلیج (فارس)، ترکیه و روسیه انجام داد.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل خاورمیانه در ارتباط با اخبار منتشر شده از سوی روزنامه انگلیسی گاردین مبنی بر احتمال روند عادی‌سازی روابط سوریه و عربستان سعودی بعد از عید فطر گفت؛ شکاف در مثلث نتانیاهو، ترامپ و بن سلمان موجب شده است که رهبران عربستان به دنبال تغییر رویکردهای منطقه‌ای خود به ویژه در حوزه‌های پرآشوب مانند سوریه و یمن برآیند.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه ترکیه هیچ‌گاه به سمت حذف اخوان‌المسلمین نخواهند رفت و روابطش را با آنها حفظ و در مواردی هم از کارت آنها برای امتیازگیری استفاده خواهد کرد، گفت: نگاه ترکیه به مسائل سیاست خارجی ایدئولوژیک نیست، بلکه مبتنی بر منافع است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد دانشگاه ضمن تشریح اهداف راهبردی ترکیه از تلاش برای حضور در شمال عراق، گفت: اگر تنش‌ها در داخل عراق کاهش یابد و دولت مرکزی بتواند بر اوضاع مسلط شود و تمام مراکز نظامی و اقتصادی تحت کنترل دولت مرکزی درآید، دولت ترکیه و سایر دولت‌های فرامنطقه‌ای امکان نفوذ در این کشور را نخواهند داشت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مناقشه اسرائیل-فلسطین، درس گرفتن از روابط شوروی و غرب در دوران جنگ جهانی دوم، معنای به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارامنه توسط آمریکا برای روابط ترکیه-روسیه، خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، اشتباه بایدن در هند، تأثیر تنش میان آمریکا و چین بر آسیا پاسیفیک و پیام‌های نامشخص رزم‌ناو آلمانی در ایندوپاسیفیک ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفته‌های اخیر در سایه سکوت رسانه‌ای، در حال شکل‌دهی به چهارچوب‌های خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که می‌توان آن را با شاخص‌های «چرخش عمل‌گرایانه»، «توازن‌بخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیش‌ازاین، کم‌وبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیری‌های سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوش‌آیند – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برخلاف تبلیغات و فرافکنی رسانه‌ها و محافل سیاسی کشورهای غربی و برخی کشورهای عربی که از سال 2011 به دنبال سرنگونی بشار اسد بوده‌اند، انتخابات ریاست جمهوری سوریه و مشارکت گسترده شهروندان سوری در آن که منجر به انتخاب مجدد بشار اسد به‌عنوان رئیس‌جمهور برای یک دوره 7 ساله دیگر شد، یک «نقطه عطف» مهم در تحولات سیاسی – اجتماعی سوریه است. پیروزی بشار اسد در این انتخابات در حقیقت به معنای پیروزی بزرگ برای مردم سوریه و جبهه مقاومت و در نقطه مقابل شکست مفتضحانه برای محور ضد مقاومت (متشکل از بازیگران دولتی و غیردولتی) بود.
برسام محمدی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین: درخواست کمک یک میلیارد دلاری رژیم صهیونیستی از آمریکا، ادعای ترامپ درباره بازگشت به کاخ سفید، آغاز صدور گواهینامه دیجیتالی کووید در 7 کشور عضو اتحادیه اروپا، تکرار ادعاهای واهی وزیر خارجه عربستان علیه ایران، آخرین دیدار مخالفان کابینه نتانیاهو برای عبور از او قبل از ضرب‌الاجل، تائید دومین واکسن کرونای چینی توسط سازمان بهداشت جهانی، هشدار آمریکا به کشورهای خاورمیانه در خصوص همکاری با روسیه، برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام، تاکید آمریکا بر اتحاد با ژاپن در برابر چین، احضار سفیر آرژانتین توسط رژیم صهیونیستی، پایان رزمایش مدافع ثابت قدم 2021، احضار سفرای ۴ کشور اروپایی از سوی فلسطین، پیوستن انگلیس به توافق تجاری دو سوی اقیانوس آرام و «اسحاق هرتزوگ» رئیس جدید رژیم صهیونیستی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل آفریقا درباره وضعیت فعلی لیبی و دولت انتقالی گفت؛ دولتی که در حال حاضر در لیبی سر کار است تحت عنوان دولت انتقالی یا دولت وحدت ملی از آن یاد می‌شود و حاصل روندی است که سازمان ملل متحد از چند سال پیش برای دولت سازی در لیبی آغاز کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پارلمان اروپا اخیرا گزارش اتحادیه اروپا را تصویب کرد که در آن به شدت از وضعیت حقوق‌بشر در ترکیه انتقاد و درخواست شده مذاکرات عضویت کامل ترکیه در این اتحادیه متوقف شود. این گزارش و پیش‌نویس قطعنامه مربوطه که «ناچو سانچز آمور» نماینده اسپانیایی پارلمان اروپا تهیه کرده، ماهیت توصیه‌ای دارد، با 480 رأی موافق، 64 رأی مخالف و 150 رأی ممتنع به تصویب نمایندگان پارلمان اروپا رسید.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اقدامات اولیه رهبر جدید لیبی در صحنه بین‌المللی این تصور را ایجاد می‌کند که لیبی آماده تجارت با همه کشورها است، اما این تصویر با برخی از هشدارها همراه است. عبدالحمید دبیبه، نخست وزیر موقت لیبی پس از ادای سوگند، با تعدادی از رهبران و بزرگان اروپا در لیبی در اواسط مارس ملاقات کرد و سپس چندین سفر به خارج از کشور از جمله کشورهای عربی حوزه خلیج (فارس)، ترکیه و روسیه انجام داد.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل خاورمیانه در ارتباط با اخبار منتشر شده از سوی روزنامه انگلیسی گاردین مبنی بر احتمال روند عادی‌سازی روابط سوریه و عربستان سعودی بعد از عید فطر گفت؛ شکاف در مثلث نتانیاهو، ترامپ و بن سلمان موجب شده است که رهبران عربستان به دنبال تغییر رویکردهای منطقه‌ای خود به ویژه در حوزه‌های پرآشوب مانند سوریه و یمن برآیند.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه ترکیه هیچ‌گاه به سمت حذف اخوان‌المسلمین نخواهند رفت و روابطش را با آنها حفظ و در مواردی هم از کارت آنها برای امتیازگیری استفاده خواهد کرد، گفت: نگاه ترکیه به مسائل سیاست خارجی ایدئولوژیک نیست، بلکه مبتنی بر منافع است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد دانشگاه ضمن تشریح اهداف راهبردی ترکیه از تلاش برای حضور در شمال عراق، گفت: اگر تنش‌ها در داخل عراق کاهش یابد و دولت مرکزی بتواند بر اوضاع مسلط شود و تمام مراکز نظامی و اقتصادی تحت کنترل دولت مرکزی درآید، دولت ترکیه و سایر دولت‌های فرامنطقه‌ای امکان نفوذ در این کشور را نخواهند داشت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مناقشه اسرائیل-فلسطین، درس گرفتن از روابط شوروی و غرب در دوران جنگ جهانی دوم، معنای به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارامنه توسط آمریکا برای روابط ترکیه-روسیه، خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، اشتباه بایدن در هند، تأثیر تنش میان آمریکا و چین بر آسیا پاسیفیک و پیام‌های نامشخص رزم‌ناو آلمانی در ایندوپاسیفیک ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دولت ترکیه در هفته‌های اخیر در سایه سکوت رسانه‌ای، در حال شکل‌دهی به چهارچوب‌های خاصی در روابط خارجی خود با برخی کشورها و بازیگران منطقه ازجمله امارات، عربستان سعودی، مصر و رژیم صهیونیستی است که می‌توان آن را با شاخص‌های «چرخش عمل‌گرایانه»، «توازن‌بخشی» و یا «اصلاح سیاست خارجی» مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد؛ آنکارا تا پیش‌ازاین، کم‌وبیش با کشورها و بازیگران مذکور تنش داشته و حتی تا مرز درگیری‌های سیاسی و امنیتی نیز پیش رفته بود.
حمید خوش‌آیند – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برخلاف تبلیغات و فرافکنی رسانه‌ها و محافل سیاسی کشورهای غربی و برخی کشورهای عربی که از سال 2011 به دنبال سرنگونی بشار اسد بوده‌اند، انتخابات ریاست جمهوری سوریه و مشارکت گسترده شهروندان سوری در آن که منجر به انتخاب مجدد بشار اسد به‌عنوان رئیس‌جمهور برای یک دوره 7 ساله دیگر شد، یک «نقطه عطف» مهم در تحولات سیاسی – اجتماعی سوریه است. پیروزی بشار اسد در این انتخابات در حقیقت به معنای پیروزی بزرگ برای مردم سوریه و جبهه مقاومت و در نقطه مقابل شکست مفتضحانه برای محور ضد مقاومت (متشکل از بازیگران دولتی و غیردولتی) بود.
برسام محمدی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین: درخواست کمک یک میلیارد دلاری رژیم صهیونیستی از آمریکا، ادعای ترامپ درباره بازگشت به کاخ سفید، آغاز صدور گواهینامه دیجیتالی کووید در 7 کشور عضو اتحادیه اروپا، تکرار ادعاهای واهی وزیر خارجه عربستان علیه ایران، آخرین دیدار مخالفان کابینه نتانیاهو برای عبور از او قبل از ضرب‌الاجل، تائید دومین واکسن کرونای چینی توسط سازمان بهداشت جهانی، هشدار آمریکا به کشورهای خاورمیانه در خصوص همکاری با روسیه، برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام، تاکید آمریکا بر اتحاد با ژاپن در برابر چین، احضار سفیر آرژانتین توسط رژیم صهیونیستی، پایان رزمایش مدافع ثابت قدم 2021، احضار سفرای ۴ کشور اروپایی از سوی فلسطین، پیوستن انگلیس به توافق تجاری دو سوی اقیانوس آرام و «اسحاق هرتزوگ» رئیس جدید رژیم صهیونیستی از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل آفریقا درباره وضعیت فعلی لیبی و دولت انتقالی گفت؛ دولتی که در حال حاضر در لیبی سر کار است تحت عنوان دولت انتقالی یا دولت وحدت ملی از آن یاد می‌شود و حاصل روندی است که سازمان ملل متحد از چند سال پیش برای دولت سازی در لیبی آغاز کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پارلمان اروپا اخیرا گزارش اتحادیه اروپا را تصویب کرد که در آن به شدت از وضعیت حقوق‌بشر در ترکیه انتقاد و درخواست شده مذاکرات عضویت کامل ترکیه در این اتحادیه متوقف شود. این گزارش و پیش‌نویس قطعنامه مربوطه که «ناچو سانچز آمور» نماینده اسپانیایی پارلمان اروپا تهیه کرده، ماهیت توصیه‌ای دارد، با 480 رأی موافق، 64 رأی مخالف و 150 رأی ممتنع به تصویب نمایندگان پارلمان اروپا رسید.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اقدامات اولیه رهبر جدید لیبی در صحنه بین‌المللی این تصور را ایجاد می‌کند که لیبی آماده تجارت با همه کشورها است، اما این تصویر با برخی از هشدارها همراه است. عبدالحمید دبیبه، نخست وزیر موقت لیبی پس از ادای سوگند، با تعدادی از رهبران و بزرگان اروپا در لیبی در اواسط مارس ملاقات کرد و سپس چندین سفر به خارج از کشور از جمله کشورهای عربی حوزه خلیج (فارس)، ترکیه و روسیه انجام داد.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل خاورمیانه در ارتباط با اخبار منتشر شده از سوی روزنامه انگلیسی گاردین مبنی بر احتمال روند عادی‌سازی روابط سوریه و عربستان سعودی بعد از عید فطر گفت؛ شکاف در مثلث نتانیاهو، ترامپ و بن سلمان موجب شده است که رهبران عربستان به دنبال تغییر رویکردهای منطقه‌ای خود به ویژه در حوزه‌های پرآشوب مانند سوریه و یمن برآیند.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه ترکیه هیچ‌گاه به سمت حذف اخوان‌المسلمین نخواهند رفت و روابطش را با آنها حفظ و در مواردی هم از کارت آنها برای امتیازگیری استفاده خواهد کرد، گفت: نگاه ترکیه به مسائل سیاست خارجی ایدئولوژیک نیست، بلکه مبتنی بر منافع است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد دانشگاه ضمن تشریح اهداف راهبردی ترکیه از تلاش برای حضور در شمال عراق، گفت: اگر تنش‌ها در داخل عراق کاهش یابد و دولت مرکزی بتواند بر اوضاع مسلط شود و تمام مراکز نظامی و اقتصادی تحت کنترل دولت مرکزی درآید، دولت ترکیه و سایر دولت‌های فرامنطقه‌ای امکان نفوذ در این کشور را نخواهند داشت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: مناقشه اسرائیل-فلسطین، درس گرفتن از روابط شوروی و غرب در دوران جنگ جهانی دوم، معنای به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارامنه توسط آمریکا برای روابط ترکیه-روسیه، خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، اشتباه بایدن در هند، تأثیر تنش میان آمریکا و چین بر آسیا پاسیفیک و پیام‌های نامشخص رزم‌ناو آلمانی در ایندوپاسیفیک ازجمله برجسته‌ترین موضوعات موردتوجه اندیشکده‌های خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»