تحلیل رفتار عربستان در قبال مثلث ایران، آمریکا و یمن
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تصمیم لندن به حمایت نظامی از عربستان در پرونده یمن، فراتر از یک مأموریت محدود هوایی، میتواند انگلیس را با پیامدهای حقوقی، امنیتی، اقتصادی و راهبردی گستردهای مواجه کند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: «پکن عزمی راسخ برای رسیدن به برتری در حوزه هوش مصنوعی دارد. مقامات چین اغلب این فناوری را به «قدرت ملی جامع» (CNP) پیوند میزنند؛ مفهومی که به گفته شی جینپینگ، باید از قدرت آمریکا فراتر رود تا هدف اصلی حزب، یعنی «احیای ملی» محقق شود. با این حال، در مقالات اخیر مقامات و پژوهشگران برجسته، بر خطرات متعدد مرتبط با هوش مصنوعی نیز به همان اندازه تمرکز شدهاست.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «رقابت روزافزون آمریکا و چین در عرصه فناوری و مسابقه دو کشور برای سلطه بر حوزههای هوش مصنوعی، رباتیک و فناوریهای حیاتی، چشمانداز جهانی موازنه قدرت و جایگاه کشورها را بازتعریف کرده است. این رقابت دیگر صرفا در مراکز داده باقی نخواهد ماند بلکه به کارخانهها، انبارها، بنادر و زیرساختهای فیزیکی گستردهتر نیز سرایت کرده است. مرحله بعدی رقابت هوش مصنوعی، به سرعت تولید، ظرفیت و قابلیت اطمینان رباتهایی بستگی دارد که از انجام کارهای روزمره گرفته تا ایفای نقشی تعیینکننده در برتری نظامی، به کار گرفته خواهند شد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شتاب رقابت هوش مصنوعی، مرزهای قدرت اقتصادی، نظامی، اطلاعاتی و شناختی را درهمشکسته و این فناوری را به مؤلفهای راهبردی در قدرت ملی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر سه روزه شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن و دیدار با دونالد ترامپ در روزهای ۲۴ و ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ که با استقبال تشریفاتی در پایگاه هوایی اندروز همراه شد، بیش از آنکه نشاندهنده دستاوردی گرهگشا در روابط دو قدرت باشد، نمایشی دیپلماتیک برای مدیریت سطح تنشها بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش گروه بریکس، بهویژه با پیوستن قدرتهای تأثیرگذاری چون ایران، عربستان، امارات و مصر، موجی از نگرانی را در محافل سیاستگذاری آمریکا، بهطور خاص در جناحهای محافظهکار نمادینشده توسط دونالد ترامپ، برانگیخته است. این هراس صرفاً از افزایش تعداد اعضا ناشی نمیشود، بلکه ریشه در ظرفیتهای این ائتلاف برای به چالش کشیدن نظم اقتصادی و سیاسی تحت رهبری غرب، بهویژه جایگاه انحصاری دلار بهعنوان ارز ذخیره و مبادله جهانی دارد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه گفت: بریکس در حال حاضر حدود 30 درخواست از کشورهای مختلف، را بررسی میکند که پیشنهاد اشکال مختلف همکاری را دارند. افزایش کشورهای متقاضی عضویت در گروه بریکس میتواند بیانگر اهمیت روزافزون این گروه در مناسبات سیاسی و اقتصادی نظام بینالملل باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: گروه ویژه اقدام مالی، افایتیاف(FATF)، روز جمعه چهارم اسفند اعلام کرد که نام جمهوری اسلامی ایران همچنان در «فهرست سیاه» این نهاد بینالمللی باقی مانده است؛ تصمیمی که ظاهراً برای مقامات کشورمان دور از انتظار هم نبوده و طبق گفتههای رئیس کل بانک مرکزی در روز قبل از انتشار این بیانیه، ایران فعلاً بهدلیل تحریمها به دنبال این است که همانگونه که به جای سوئیفت از ابزارهای دیگری استفاده میکند، افایتیاف خاص خود را هم داشته باشد. بر این اساس به نظر می رسد در حالیکه در این دوره امارات متحده عربی و در دوره بررسی پیشین یعنی تیر 1402، لبنان از «فهرست خاکستری» این نهاد حذف شدند، جمهوری اسلامی ایران در مقطع کنونی تلاش و اراده خاصی نیز برای خروج فهرست سیاه اف ای تی اف ندارد. اما اف ای تی اف چگونه سازمانی است، چرا برخی در ایران مخالف پیوستن به آن هستند؟ و راهکار برون رفت از این شرایط چیست؟
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تاکید روسیه برکنار گذاشتن سوئیفت، دلار و یورو از شبکه بانکی خود، رزمایش جدید اعضای پیمان امنیت جمعی، موافقت پوتین با بازرسی آژانس بین المللی انرژی اتمی از نیروگاه زاپوریژیا، تاکید گوترش بر اهمیت دسترسی بلامانع بازارهای جهانی به مواد غذایی روسیه، آمریکا در حال توسعه سیستم های مقابله با سلاح های هایپرسونیک، کمک نظامی جدید پنتاگون به اوکراین، اخراج یک عضو پ.ک.ک از سوئد، نشست سه جانبه ترکیه، فنلاند و سوئد، توقف انتقال گاز از خط لوله نورداستریم، سفر رئیسجمهور آلمان به سرزمینهای اشغالی، انتصاب رئیس جدید میز ایران در موساد، طالبان به دنبال اجرای پروژه گازی تاپی، تلاش مصر برای نهایی کردن توافق تبادل اسرا به سفارش رژیم صهیونیستی، سفر هیات نظامی ایران به جمهوری آذربایجان و خیز ژاپن برای ایفای نقش پررنگتر در آفریقا از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تایید آزمایش جدید موشکی کره شمالی ، روز چهارم حمله نظامی روسیه به اوکراین، درخواست دوباره آمریکا برای برگزاری مجدد نشست شورای امنیت درخصوص اوکراین، هشدار روسیه در خصوص پیوستن احتمالی سوئد و فنلاند به ناتو و واکنش هلسینکی و استکهلم،گفتگوی پاپ با زلنسکی، استقبال زلنسکی از پیشنهاد آنکارا و باکو برای میانجیگری، سفر هیات روسی برای مذاکره با اوکراین به بلاروس، تشکیل یگان بینالمللی با داوطلبان خارجی در اوکراین، ارسال موشک ضد تانک آلمان به اوکراین، قطع ارتباط برخی بانک های روسیه با سامانه سوئیفت، اختلاف اروپاییها برای قطع دسترسی روسیه به سوئیفت، واکنش مدودوف به تحریمهای ضد روسی، واکنش ترامپ به بحران اوکراین، تشریح مواضع چین درباره اوکراین، چین میزبان سومین نشست کشورهای همسایه افغانستان و حمایت آشکار وزیر خارجه عربستان از توافق آبراهام از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با گذشت هفت سال از اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین در سال 2014 و الحاق شبه جزیره کریمه به سرزمین اصلی روسیه، تجمع نظامی اخیر این کشور در امتداد مرز با اوکراین و برگزاری رزمایشهای متعدد از سوی دو کشور، بار دیگر احتمال اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین را افزایش داده است.
حسین سیاحی-پژوهشگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تصمیم لندن به حمایت نظامی از عربستان در پرونده یمن، فراتر از یک مأموریت محدود هوایی، میتواند انگلیس را با پیامدهای حقوقی، امنیتی، اقتصادی و راهبردی گستردهای مواجه کند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: «پکن عزمی راسخ برای رسیدن به برتری در حوزه هوش مصنوعی دارد. مقامات چین اغلب این فناوری را به «قدرت ملی جامع» (CNP) پیوند میزنند؛ مفهومی که به گفته شی جینپینگ، باید از قدرت آمریکا فراتر رود تا هدف اصلی حزب، یعنی «احیای ملی» محقق شود. با این حال، در مقالات اخیر مقامات و پژوهشگران برجسته، بر خطرات متعدد مرتبط با هوش مصنوعی نیز به همان اندازه تمرکز شدهاست.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «رقابت روزافزون آمریکا و چین در عرصه فناوری و مسابقه دو کشور برای سلطه بر حوزههای هوش مصنوعی، رباتیک و فناوریهای حیاتی، چشمانداز جهانی موازنه قدرت و جایگاه کشورها را بازتعریف کرده است. این رقابت دیگر صرفا در مراکز داده باقی نخواهد ماند بلکه به کارخانهها، انبارها، بنادر و زیرساختهای فیزیکی گستردهتر نیز سرایت کرده است. مرحله بعدی رقابت هوش مصنوعی، به سرعت تولید، ظرفیت و قابلیت اطمینان رباتهایی بستگی دارد که از انجام کارهای روزمره گرفته تا ایفای نقشی تعیینکننده در برتری نظامی، به کار گرفته خواهند شد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شتاب رقابت هوش مصنوعی، مرزهای قدرت اقتصادی، نظامی، اطلاعاتی و شناختی را درهمشکسته و این فناوری را به مؤلفهای راهبردی در قدرت ملی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر سه روزه شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن و دیدار با دونالد ترامپ در روزهای ۲۴ و ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ که با استقبال تشریفاتی در پایگاه هوایی اندروز همراه شد، بیش از آنکه نشاندهنده دستاوردی گرهگشا در روابط دو قدرت باشد، نمایشی دیپلماتیک برای مدیریت سطح تنشها بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش گروه بریکس، بهویژه با پیوستن قدرتهای تأثیرگذاری چون ایران، عربستان، امارات و مصر، موجی از نگرانی را در محافل سیاستگذاری آمریکا، بهطور خاص در جناحهای محافظهکار نمادینشده توسط دونالد ترامپ، برانگیخته است. این هراس صرفاً از افزایش تعداد اعضا ناشی نمیشود، بلکه ریشه در ظرفیتهای این ائتلاف برای به چالش کشیدن نظم اقتصادی و سیاسی تحت رهبری غرب، بهویژه جایگاه انحصاری دلار بهعنوان ارز ذخیره و مبادله جهانی دارد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه گفت: بریکس در حال حاضر حدود 30 درخواست از کشورهای مختلف، را بررسی میکند که پیشنهاد اشکال مختلف همکاری را دارند. افزایش کشورهای متقاضی عضویت در گروه بریکس میتواند بیانگر اهمیت روزافزون این گروه در مناسبات سیاسی و اقتصادی نظام بینالملل باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: گروه ویژه اقدام مالی، افایتیاف(FATF)، روز جمعه چهارم اسفند اعلام کرد که نام جمهوری اسلامی ایران همچنان در «فهرست سیاه» این نهاد بینالمللی باقی مانده است؛ تصمیمی که ظاهراً برای مقامات کشورمان دور از انتظار هم نبوده و طبق گفتههای رئیس کل بانک مرکزی در روز قبل از انتشار این بیانیه، ایران فعلاً بهدلیل تحریمها به دنبال این است که همانگونه که به جای سوئیفت از ابزارهای دیگری استفاده میکند، افایتیاف خاص خود را هم داشته باشد. بر این اساس به نظر می رسد در حالیکه در این دوره امارات متحده عربی و در دوره بررسی پیشین یعنی تیر 1402، لبنان از «فهرست خاکستری» این نهاد حذف شدند، جمهوری اسلامی ایران در مقطع کنونی تلاش و اراده خاصی نیز برای خروج فهرست سیاه اف ای تی اف ندارد. اما اف ای تی اف چگونه سازمانی است، چرا برخی در ایران مخالف پیوستن به آن هستند؟ و راهکار برون رفت از این شرایط چیست؟
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تاکید روسیه برکنار گذاشتن سوئیفت، دلار و یورو از شبکه بانکی خود، رزمایش جدید اعضای پیمان امنیت جمعی، موافقت پوتین با بازرسی آژانس بین المللی انرژی اتمی از نیروگاه زاپوریژیا، تاکید گوترش بر اهمیت دسترسی بلامانع بازارهای جهانی به مواد غذایی روسیه، آمریکا در حال توسعه سیستم های مقابله با سلاح های هایپرسونیک، کمک نظامی جدید پنتاگون به اوکراین، اخراج یک عضو پ.ک.ک از سوئد، نشست سه جانبه ترکیه، فنلاند و سوئد، توقف انتقال گاز از خط لوله نورداستریم، سفر رئیسجمهور آلمان به سرزمینهای اشغالی، انتصاب رئیس جدید میز ایران در موساد، طالبان به دنبال اجرای پروژه گازی تاپی، تلاش مصر برای نهایی کردن توافق تبادل اسرا به سفارش رژیم صهیونیستی، سفر هیات نظامی ایران به جمهوری آذربایجان و خیز ژاپن برای ایفای نقش پررنگتر در آفریقا از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تایید آزمایش جدید موشکی کره شمالی ، روز چهارم حمله نظامی روسیه به اوکراین، درخواست دوباره آمریکا برای برگزاری مجدد نشست شورای امنیت درخصوص اوکراین، هشدار روسیه در خصوص پیوستن احتمالی سوئد و فنلاند به ناتو و واکنش هلسینکی و استکهلم،گفتگوی پاپ با زلنسکی، استقبال زلنسکی از پیشنهاد آنکارا و باکو برای میانجیگری، سفر هیات روسی برای مذاکره با اوکراین به بلاروس، تشکیل یگان بینالمللی با داوطلبان خارجی در اوکراین، ارسال موشک ضد تانک آلمان به اوکراین، قطع ارتباط برخی بانک های روسیه با سامانه سوئیفت، اختلاف اروپاییها برای قطع دسترسی روسیه به سوئیفت، واکنش مدودوف به تحریمهای ضد روسی، واکنش ترامپ به بحران اوکراین، تشریح مواضع چین درباره اوکراین، چین میزبان سومین نشست کشورهای همسایه افغانستان و حمایت آشکار وزیر خارجه عربستان از توافق آبراهام از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با گذشت هفت سال از اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین در سال 2014 و الحاق شبه جزیره کریمه به سرزمین اصلی روسیه، تجمع نظامی اخیر این کشور در امتداد مرز با اوکراین و برگزاری رزمایشهای متعدد از سوی دو کشور، بار دیگر احتمال اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین را افزایش داده است.
حسین سیاحی-پژوهشگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش گروه بریکس، بهویژه با پیوستن قدرتهای تأثیرگذاری چون ایران، عربستان، امارات و مصر، موجی از نگرانی را در محافل سیاستگذاری آمریکا، بهطور خاص در جناحهای محافظهکار نمادینشده توسط دونالد ترامپ، برانگیخته است. این هراس صرفاً از افزایش تعداد اعضا ناشی نمیشود، بلکه ریشه در ظرفیتهای این ائتلاف برای به چالش کشیدن نظم اقتصادی و سیاسی تحت رهبری غرب، بهویژه جایگاه انحصاری دلار بهعنوان ارز ذخیره و مبادله جهانی دارد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه گفت: بریکس در حال حاضر حدود 30 درخواست از کشورهای مختلف، را بررسی میکند که پیشنهاد اشکال مختلف همکاری را دارند. افزایش کشورهای متقاضی عضویت در گروه بریکس میتواند بیانگر اهمیت روزافزون این گروه در مناسبات سیاسی و اقتصادی نظام بینالملل باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: گروه ویژه اقدام مالی، افایتیاف(FATF)، روز جمعه چهارم اسفند اعلام کرد که نام جمهوری اسلامی ایران همچنان در «فهرست سیاه» این نهاد بینالمللی باقی مانده است؛ تصمیمی که ظاهراً برای مقامات کشورمان دور از انتظار هم نبوده و طبق گفتههای رئیس کل بانک مرکزی در روز قبل از انتشار این بیانیه، ایران فعلاً بهدلیل تحریمها به دنبال این است که همانگونه که به جای سوئیفت از ابزارهای دیگری استفاده میکند، افایتیاف خاص خود را هم داشته باشد. بر این اساس به نظر می رسد در حالیکه در این دوره امارات متحده عربی و در دوره بررسی پیشین یعنی تیر 1402، لبنان از «فهرست خاکستری» این نهاد حذف شدند، جمهوری اسلامی ایران در مقطع کنونی تلاش و اراده خاصی نیز برای خروج فهرست سیاه اف ای تی اف ندارد. اما اف ای تی اف چگونه سازمانی است، چرا برخی در ایران مخالف پیوستن به آن هستند؟ و راهکار برون رفت از این شرایط چیست؟
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تاکید روسیه برکنار گذاشتن سوئیفت، دلار و یورو از شبکه بانکی خود، رزمایش جدید اعضای پیمان امنیت جمعی، موافقت پوتین با بازرسی آژانس بین المللی انرژی اتمی از نیروگاه زاپوریژیا، تاکید گوترش بر اهمیت دسترسی بلامانع بازارهای جهانی به مواد غذایی روسیه، آمریکا در حال توسعه سیستم های مقابله با سلاح های هایپرسونیک، کمک نظامی جدید پنتاگون به اوکراین، اخراج یک عضو پ.ک.ک از سوئد، نشست سه جانبه ترکیه، فنلاند و سوئد، توقف انتقال گاز از خط لوله نورداستریم، سفر رئیسجمهور آلمان به سرزمینهای اشغالی، انتصاب رئیس جدید میز ایران در موساد، طالبان به دنبال اجرای پروژه گازی تاپی، تلاش مصر برای نهایی کردن توافق تبادل اسرا به سفارش رژیم صهیونیستی، سفر هیات نظامی ایران به جمهوری آذربایجان و خیز ژاپن برای ایفای نقش پررنگتر در آفریقا از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تایید آزمایش جدید موشکی کره شمالی ، روز چهارم حمله نظامی روسیه به اوکراین، درخواست دوباره آمریکا برای برگزاری مجدد نشست شورای امنیت درخصوص اوکراین، هشدار روسیه در خصوص پیوستن احتمالی سوئد و فنلاند به ناتو و واکنش هلسینکی و استکهلم،گفتگوی پاپ با زلنسکی، استقبال زلنسکی از پیشنهاد آنکارا و باکو برای میانجیگری، سفر هیات روسی برای مذاکره با اوکراین به بلاروس، تشکیل یگان بینالمللی با داوطلبان خارجی در اوکراین، ارسال موشک ضد تانک آلمان به اوکراین، قطع ارتباط برخی بانک های روسیه با سامانه سوئیفت، اختلاف اروپاییها برای قطع دسترسی روسیه به سوئیفت، واکنش مدودوف به تحریمهای ضد روسی، واکنش ترامپ به بحران اوکراین، تشریح مواضع چین درباره اوکراین، چین میزبان سومین نشست کشورهای همسایه افغانستان و حمایت آشکار وزیر خارجه عربستان از توافق آبراهام از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با گذشت هفت سال از اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین در سال 2014 و الحاق شبه جزیره کریمه به سرزمین اصلی روسیه، تجمع نظامی اخیر این کشور در امتداد مرز با اوکراین و برگزاری رزمایشهای متعدد از سوی دو کشور، بار دیگر احتمال اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین را افزایش داده است.
حسین سیاحی-پژوهشگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تصمیم لندن به حمایت نظامی از عربستان در پرونده یمن، فراتر از یک مأموریت محدود هوایی، میتواند انگلیس را با پیامدهای حقوقی، امنیتی، اقتصادی و راهبردی گستردهای مواجه کند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: «پکن عزمی راسخ برای رسیدن به برتری در حوزه هوش مصنوعی دارد. مقامات چین اغلب این فناوری را به «قدرت ملی جامع» (CNP) پیوند میزنند؛ مفهومی که به گفته شی جینپینگ، باید از قدرت آمریکا فراتر رود تا هدف اصلی حزب، یعنی «احیای ملی» محقق شود. با این حال، در مقالات اخیر مقامات و پژوهشگران برجسته، بر خطرات متعدد مرتبط با هوش مصنوعی نیز به همان اندازه تمرکز شدهاست.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «رقابت روزافزون آمریکا و چین در عرصه فناوری و مسابقه دو کشور برای سلطه بر حوزههای هوش مصنوعی، رباتیک و فناوریهای حیاتی، چشمانداز جهانی موازنه قدرت و جایگاه کشورها را بازتعریف کرده است. این رقابت دیگر صرفا در مراکز داده باقی نخواهد ماند بلکه به کارخانهها، انبارها، بنادر و زیرساختهای فیزیکی گستردهتر نیز سرایت کرده است. مرحله بعدی رقابت هوش مصنوعی، به سرعت تولید، ظرفیت و قابلیت اطمینان رباتهایی بستگی دارد که از انجام کارهای روزمره گرفته تا ایفای نقشی تعیینکننده در برتری نظامی، به کار گرفته خواهند شد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شتاب رقابت هوش مصنوعی، مرزهای قدرت اقتصادی، نظامی، اطلاعاتی و شناختی را درهمشکسته و این فناوری را به مؤلفهای راهبردی در قدرت ملی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر سه روزه شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن و دیدار با دونالد ترامپ در روزهای ۲۴ و ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ که با استقبال تشریفاتی در پایگاه هوایی اندروز همراه شد، بیش از آنکه نشاندهنده دستاوردی گرهگشا در روابط دو قدرت باشد، نمایشی دیپلماتیک برای مدیریت سطح تنشها بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش گروه بریکس، بهویژه با پیوستن قدرتهای تأثیرگذاری چون ایران، عربستان، امارات و مصر، موجی از نگرانی را در محافل سیاستگذاری آمریکا، بهطور خاص در جناحهای محافظهکار نمادینشده توسط دونالد ترامپ، برانگیخته است. این هراس صرفاً از افزایش تعداد اعضا ناشی نمیشود، بلکه ریشه در ظرفیتهای این ائتلاف برای به چالش کشیدن نظم اقتصادی و سیاسی تحت رهبری غرب، بهویژه جایگاه انحصاری دلار بهعنوان ارز ذخیره و مبادله جهانی دارد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه گفت: بریکس در حال حاضر حدود 30 درخواست از کشورهای مختلف، را بررسی میکند که پیشنهاد اشکال مختلف همکاری را دارند. افزایش کشورهای متقاضی عضویت در گروه بریکس میتواند بیانگر اهمیت روزافزون این گروه در مناسبات سیاسی و اقتصادی نظام بینالملل باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: گروه ویژه اقدام مالی، افایتیاف(FATF)، روز جمعه چهارم اسفند اعلام کرد که نام جمهوری اسلامی ایران همچنان در «فهرست سیاه» این نهاد بینالمللی باقی مانده است؛ تصمیمی که ظاهراً برای مقامات کشورمان دور از انتظار هم نبوده و طبق گفتههای رئیس کل بانک مرکزی در روز قبل از انتشار این بیانیه، ایران فعلاً بهدلیل تحریمها به دنبال این است که همانگونه که به جای سوئیفت از ابزارهای دیگری استفاده میکند، افایتیاف خاص خود را هم داشته باشد. بر این اساس به نظر می رسد در حالیکه در این دوره امارات متحده عربی و در دوره بررسی پیشین یعنی تیر 1402، لبنان از «فهرست خاکستری» این نهاد حذف شدند، جمهوری اسلامی ایران در مقطع کنونی تلاش و اراده خاصی نیز برای خروج فهرست سیاه اف ای تی اف ندارد. اما اف ای تی اف چگونه سازمانی است، چرا برخی در ایران مخالف پیوستن به آن هستند؟ و راهکار برون رفت از این شرایط چیست؟
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تاکید روسیه برکنار گذاشتن سوئیفت، دلار و یورو از شبکه بانکی خود، رزمایش جدید اعضای پیمان امنیت جمعی، موافقت پوتین با بازرسی آژانس بین المللی انرژی اتمی از نیروگاه زاپوریژیا، تاکید گوترش بر اهمیت دسترسی بلامانع بازارهای جهانی به مواد غذایی روسیه، آمریکا در حال توسعه سیستم های مقابله با سلاح های هایپرسونیک، کمک نظامی جدید پنتاگون به اوکراین، اخراج یک عضو پ.ک.ک از سوئد، نشست سه جانبه ترکیه، فنلاند و سوئد، توقف انتقال گاز از خط لوله نورداستریم، سفر رئیسجمهور آلمان به سرزمینهای اشغالی، انتصاب رئیس جدید میز ایران در موساد، طالبان به دنبال اجرای پروژه گازی تاپی، تلاش مصر برای نهایی کردن توافق تبادل اسرا به سفارش رژیم صهیونیستی، سفر هیات نظامی ایران به جمهوری آذربایجان و خیز ژاپن برای ایفای نقش پررنگتر در آفریقا از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تایید آزمایش جدید موشکی کره شمالی ، روز چهارم حمله نظامی روسیه به اوکراین، درخواست دوباره آمریکا برای برگزاری مجدد نشست شورای امنیت درخصوص اوکراین، هشدار روسیه در خصوص پیوستن احتمالی سوئد و فنلاند به ناتو و واکنش هلسینکی و استکهلم،گفتگوی پاپ با زلنسکی، استقبال زلنسکی از پیشنهاد آنکارا و باکو برای میانجیگری، سفر هیات روسی برای مذاکره با اوکراین به بلاروس، تشکیل یگان بینالمللی با داوطلبان خارجی در اوکراین، ارسال موشک ضد تانک آلمان به اوکراین، قطع ارتباط برخی بانک های روسیه با سامانه سوئیفت، اختلاف اروپاییها برای قطع دسترسی روسیه به سوئیفت، واکنش مدودوف به تحریمهای ضد روسی، واکنش ترامپ به بحران اوکراین، تشریح مواضع چین درباره اوکراین، چین میزبان سومین نشست کشورهای همسایه افغانستان و حمایت آشکار وزیر خارجه عربستان از توافق آبراهام از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با گذشت هفت سال از اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین در سال 2014 و الحاق شبه جزیره کریمه به سرزمین اصلی روسیه، تجمع نظامی اخیر این کشور در امتداد مرز با اوکراین و برگزاری رزمایشهای متعدد از سوی دو کشور، بار دیگر احتمال اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین را افزایش داده است.
حسین سیاحی-پژوهشگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تصمیم لندن به حمایت نظامی از عربستان در پرونده یمن، فراتر از یک مأموریت محدود هوایی، میتواند انگلیس را با پیامدهای حقوقی، امنیتی، اقتصادی و راهبردی گستردهای مواجه کند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: «پکن عزمی راسخ برای رسیدن به برتری در حوزه هوش مصنوعی دارد. مقامات چین اغلب این فناوری را به «قدرت ملی جامع» (CNP) پیوند میزنند؛ مفهومی که به گفته شی جینپینگ، باید از قدرت آمریکا فراتر رود تا هدف اصلی حزب، یعنی «احیای ملی» محقق شود. با این حال، در مقالات اخیر مقامات و پژوهشگران برجسته، بر خطرات متعدد مرتبط با هوش مصنوعی نیز به همان اندازه تمرکز شدهاست.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «رقابت روزافزون آمریکا و چین در عرصه فناوری و مسابقه دو کشور برای سلطه بر حوزههای هوش مصنوعی، رباتیک و فناوریهای حیاتی، چشمانداز جهانی موازنه قدرت و جایگاه کشورها را بازتعریف کرده است. این رقابت دیگر صرفا در مراکز داده باقی نخواهد ماند بلکه به کارخانهها، انبارها، بنادر و زیرساختهای فیزیکی گستردهتر نیز سرایت کرده است. مرحله بعدی رقابت هوش مصنوعی، به سرعت تولید، ظرفیت و قابلیت اطمینان رباتهایی بستگی دارد که از انجام کارهای روزمره گرفته تا ایفای نقشی تعیینکننده در برتری نظامی، به کار گرفته خواهند شد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شتاب رقابت هوش مصنوعی، مرزهای قدرت اقتصادی، نظامی، اطلاعاتی و شناختی را درهمشکسته و این فناوری را به مؤلفهای راهبردی در قدرت ملی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر سه روزه شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن و دیدار با دونالد ترامپ در روزهای ۲۴ و ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ که با استقبال تشریفاتی در پایگاه هوایی اندروز همراه شد، بیش از آنکه نشاندهنده دستاوردی گرهگشا در روابط دو قدرت باشد، نمایشی دیپلماتیک برای مدیریت سطح تنشها بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش گروه بریکس، بهویژه با پیوستن قدرتهای تأثیرگذاری چون ایران، عربستان، امارات و مصر، موجی از نگرانی را در محافل سیاستگذاری آمریکا، بهطور خاص در جناحهای محافظهکار نمادینشده توسط دونالد ترامپ، برانگیخته است. این هراس صرفاً از افزایش تعداد اعضا ناشی نمیشود، بلکه ریشه در ظرفیتهای این ائتلاف برای به چالش کشیدن نظم اقتصادی و سیاسی تحت رهبری غرب، بهویژه جایگاه انحصاری دلار بهعنوان ارز ذخیره و مبادله جهانی دارد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه گفت: بریکس در حال حاضر حدود 30 درخواست از کشورهای مختلف، را بررسی میکند که پیشنهاد اشکال مختلف همکاری را دارند. افزایش کشورهای متقاضی عضویت در گروه بریکس میتواند بیانگر اهمیت روزافزون این گروه در مناسبات سیاسی و اقتصادی نظام بینالملل باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: گروه ویژه اقدام مالی، افایتیاف(FATF)، روز جمعه چهارم اسفند اعلام کرد که نام جمهوری اسلامی ایران همچنان در «فهرست سیاه» این نهاد بینالمللی باقی مانده است؛ تصمیمی که ظاهراً برای مقامات کشورمان دور از انتظار هم نبوده و طبق گفتههای رئیس کل بانک مرکزی در روز قبل از انتشار این بیانیه، ایران فعلاً بهدلیل تحریمها به دنبال این است که همانگونه که به جای سوئیفت از ابزارهای دیگری استفاده میکند، افایتیاف خاص خود را هم داشته باشد. بر این اساس به نظر می رسد در حالیکه در این دوره امارات متحده عربی و در دوره بررسی پیشین یعنی تیر 1402، لبنان از «فهرست خاکستری» این نهاد حذف شدند، جمهوری اسلامی ایران در مقطع کنونی تلاش و اراده خاصی نیز برای خروج فهرست سیاه اف ای تی اف ندارد. اما اف ای تی اف چگونه سازمانی است، چرا برخی در ایران مخالف پیوستن به آن هستند؟ و راهکار برون رفت از این شرایط چیست؟
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تاکید روسیه برکنار گذاشتن سوئیفت، دلار و یورو از شبکه بانکی خود، رزمایش جدید اعضای پیمان امنیت جمعی، موافقت پوتین با بازرسی آژانس بین المللی انرژی اتمی از نیروگاه زاپوریژیا، تاکید گوترش بر اهمیت دسترسی بلامانع بازارهای جهانی به مواد غذایی روسیه، آمریکا در حال توسعه سیستم های مقابله با سلاح های هایپرسونیک، کمک نظامی جدید پنتاگون به اوکراین، اخراج یک عضو پ.ک.ک از سوئد، نشست سه جانبه ترکیه، فنلاند و سوئد، توقف انتقال گاز از خط لوله نورداستریم، سفر رئیسجمهور آلمان به سرزمینهای اشغالی، انتصاب رئیس جدید میز ایران در موساد، طالبان به دنبال اجرای پروژه گازی تاپی، تلاش مصر برای نهایی کردن توافق تبادل اسرا به سفارش رژیم صهیونیستی، سفر هیات نظامی ایران به جمهوری آذربایجان و خیز ژاپن برای ایفای نقش پررنگتر در آفریقا از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تایید آزمایش جدید موشکی کره شمالی ، روز چهارم حمله نظامی روسیه به اوکراین، درخواست دوباره آمریکا برای برگزاری مجدد نشست شورای امنیت درخصوص اوکراین، هشدار روسیه در خصوص پیوستن احتمالی سوئد و فنلاند به ناتو و واکنش هلسینکی و استکهلم،گفتگوی پاپ با زلنسکی، استقبال زلنسکی از پیشنهاد آنکارا و باکو برای میانجیگری، سفر هیات روسی برای مذاکره با اوکراین به بلاروس، تشکیل یگان بینالمللی با داوطلبان خارجی در اوکراین، ارسال موشک ضد تانک آلمان به اوکراین، قطع ارتباط برخی بانک های روسیه با سامانه سوئیفت، اختلاف اروپاییها برای قطع دسترسی روسیه به سوئیفت، واکنش مدودوف به تحریمهای ضد روسی، واکنش ترامپ به بحران اوکراین، تشریح مواضع چین درباره اوکراین، چین میزبان سومین نشست کشورهای همسایه افغانستان و حمایت آشکار وزیر خارجه عربستان از توافق آبراهام از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با گذشت هفت سال از اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین در سال 2014 و الحاق شبه جزیره کریمه به سرزمین اصلی روسیه، تجمع نظامی اخیر این کشور در امتداد مرز با اوکراین و برگزاری رزمایشهای متعدد از سوی دو کشور، بار دیگر احتمال اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین را افزایش داده است.
حسین سیاحی-پژوهشگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تصمیم لندن به حمایت نظامی از عربستان در پرونده یمن، فراتر از یک مأموریت محدود هوایی، میتواند انگلیس را با پیامدهای حقوقی، امنیتی، اقتصادی و راهبردی گستردهای مواجه کند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: «پکن عزمی راسخ برای رسیدن به برتری در حوزه هوش مصنوعی دارد. مقامات چین اغلب این فناوری را به «قدرت ملی جامع» (CNP) پیوند میزنند؛ مفهومی که به گفته شی جینپینگ، باید از قدرت آمریکا فراتر رود تا هدف اصلی حزب، یعنی «احیای ملی» محقق شود. با این حال، در مقالات اخیر مقامات و پژوهشگران برجسته، بر خطرات متعدد مرتبط با هوش مصنوعی نیز به همان اندازه تمرکز شدهاست.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «رقابت روزافزون آمریکا و چین در عرصه فناوری و مسابقه دو کشور برای سلطه بر حوزههای هوش مصنوعی، رباتیک و فناوریهای حیاتی، چشمانداز جهانی موازنه قدرت و جایگاه کشورها را بازتعریف کرده است. این رقابت دیگر صرفا در مراکز داده باقی نخواهد ماند بلکه به کارخانهها، انبارها، بنادر و زیرساختهای فیزیکی گستردهتر نیز سرایت کرده است. مرحله بعدی رقابت هوش مصنوعی، به سرعت تولید، ظرفیت و قابلیت اطمینان رباتهایی بستگی دارد که از انجام کارهای روزمره گرفته تا ایفای نقشی تعیینکننده در برتری نظامی، به کار گرفته خواهند شد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شتاب رقابت هوش مصنوعی، مرزهای قدرت اقتصادی، نظامی، اطلاعاتی و شناختی را درهمشکسته و این فناوری را به مؤلفهای راهبردی در قدرت ملی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر سه روزه شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن و دیدار با دونالد ترامپ در روزهای ۲۴ و ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ که با استقبال تشریفاتی در پایگاه هوایی اندروز همراه شد، بیش از آنکه نشاندهنده دستاوردی گرهگشا در روابط دو قدرت باشد، نمایشی دیپلماتیک برای مدیریت سطح تنشها بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش گروه بریکس، بهویژه با پیوستن قدرتهای تأثیرگذاری چون ایران، عربستان، امارات و مصر، موجی از نگرانی را در محافل سیاستگذاری آمریکا، بهطور خاص در جناحهای محافظهکار نمادینشده توسط دونالد ترامپ، برانگیخته است. این هراس صرفاً از افزایش تعداد اعضا ناشی نمیشود، بلکه ریشه در ظرفیتهای این ائتلاف برای به چالش کشیدن نظم اقتصادی و سیاسی تحت رهبری غرب، بهویژه جایگاه انحصاری دلار بهعنوان ارز ذخیره و مبادله جهانی دارد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه گفت: بریکس در حال حاضر حدود 30 درخواست از کشورهای مختلف، را بررسی میکند که پیشنهاد اشکال مختلف همکاری را دارند. افزایش کشورهای متقاضی عضویت در گروه بریکس میتواند بیانگر اهمیت روزافزون این گروه در مناسبات سیاسی و اقتصادی نظام بینالملل باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: گروه ویژه اقدام مالی، افایتیاف(FATF)، روز جمعه چهارم اسفند اعلام کرد که نام جمهوری اسلامی ایران همچنان در «فهرست سیاه» این نهاد بینالمللی باقی مانده است؛ تصمیمی که ظاهراً برای مقامات کشورمان دور از انتظار هم نبوده و طبق گفتههای رئیس کل بانک مرکزی در روز قبل از انتشار این بیانیه، ایران فعلاً بهدلیل تحریمها به دنبال این است که همانگونه که به جای سوئیفت از ابزارهای دیگری استفاده میکند، افایتیاف خاص خود را هم داشته باشد. بر این اساس به نظر می رسد در حالیکه در این دوره امارات متحده عربی و در دوره بررسی پیشین یعنی تیر 1402، لبنان از «فهرست خاکستری» این نهاد حذف شدند، جمهوری اسلامی ایران در مقطع کنونی تلاش و اراده خاصی نیز برای خروج فهرست سیاه اف ای تی اف ندارد. اما اف ای تی اف چگونه سازمانی است، چرا برخی در ایران مخالف پیوستن به آن هستند؟ و راهکار برون رفت از این شرایط چیست؟
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تاکید روسیه برکنار گذاشتن سوئیفت، دلار و یورو از شبکه بانکی خود، رزمایش جدید اعضای پیمان امنیت جمعی، موافقت پوتین با بازرسی آژانس بین المللی انرژی اتمی از نیروگاه زاپوریژیا، تاکید گوترش بر اهمیت دسترسی بلامانع بازارهای جهانی به مواد غذایی روسیه، آمریکا در حال توسعه سیستم های مقابله با سلاح های هایپرسونیک، کمک نظامی جدید پنتاگون به اوکراین، اخراج یک عضو پ.ک.ک از سوئد، نشست سه جانبه ترکیه، فنلاند و سوئد، توقف انتقال گاز از خط لوله نورداستریم، سفر رئیسجمهور آلمان به سرزمینهای اشغالی، انتصاب رئیس جدید میز ایران در موساد، طالبان به دنبال اجرای پروژه گازی تاپی، تلاش مصر برای نهایی کردن توافق تبادل اسرا به سفارش رژیم صهیونیستی، سفر هیات نظامی ایران به جمهوری آذربایجان و خیز ژاپن برای ایفای نقش پررنگتر در آفریقا از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تایید آزمایش جدید موشکی کره شمالی ، روز چهارم حمله نظامی روسیه به اوکراین، درخواست دوباره آمریکا برای برگزاری مجدد نشست شورای امنیت درخصوص اوکراین، هشدار روسیه در خصوص پیوستن احتمالی سوئد و فنلاند به ناتو و واکنش هلسینکی و استکهلم،گفتگوی پاپ با زلنسکی، استقبال زلنسکی از پیشنهاد آنکارا و باکو برای میانجیگری، سفر هیات روسی برای مذاکره با اوکراین به بلاروس، تشکیل یگان بینالمللی با داوطلبان خارجی در اوکراین، ارسال موشک ضد تانک آلمان به اوکراین، قطع ارتباط برخی بانک های روسیه با سامانه سوئیفت، اختلاف اروپاییها برای قطع دسترسی روسیه به سوئیفت، واکنش مدودوف به تحریمهای ضد روسی، واکنش ترامپ به بحران اوکراین، تشریح مواضع چین درباره اوکراین، چین میزبان سومین نشست کشورهای همسایه افغانستان و حمایت آشکار وزیر خارجه عربستان از توافق آبراهام از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با گذشت هفت سال از اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین در سال 2014 و الحاق شبه جزیره کریمه به سرزمین اصلی روسیه، تجمع نظامی اخیر این کشور در امتداد مرز با اوکراین و برگزاری رزمایشهای متعدد از سوی دو کشور، بار دیگر احتمال اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین را افزایش داده است.
حسین سیاحی-پژوهشگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تصمیم لندن به حمایت نظامی از عربستان در پرونده یمن، فراتر از یک مأموریت محدود هوایی، میتواند انگلیس را با پیامدهای حقوقی، امنیتی، اقتصادی و راهبردی گستردهای مواجه کند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: «پکن عزمی راسخ برای رسیدن به برتری در حوزه هوش مصنوعی دارد. مقامات چین اغلب این فناوری را به «قدرت ملی جامع» (CNP) پیوند میزنند؛ مفهومی که به گفته شی جینپینگ، باید از قدرت آمریکا فراتر رود تا هدف اصلی حزب، یعنی «احیای ملی» محقق شود. با این حال، در مقالات اخیر مقامات و پژوهشگران برجسته، بر خطرات متعدد مرتبط با هوش مصنوعی نیز به همان اندازه تمرکز شدهاست.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «رقابت روزافزون آمریکا و چین در عرصه فناوری و مسابقه دو کشور برای سلطه بر حوزههای هوش مصنوعی، رباتیک و فناوریهای حیاتی، چشمانداز جهانی موازنه قدرت و جایگاه کشورها را بازتعریف کرده است. این رقابت دیگر صرفا در مراکز داده باقی نخواهد ماند بلکه به کارخانهها، انبارها، بنادر و زیرساختهای فیزیکی گستردهتر نیز سرایت کرده است. مرحله بعدی رقابت هوش مصنوعی، به سرعت تولید، ظرفیت و قابلیت اطمینان رباتهایی بستگی دارد که از انجام کارهای روزمره گرفته تا ایفای نقشی تعیینکننده در برتری نظامی، به کار گرفته خواهند شد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شتاب رقابت هوش مصنوعی، مرزهای قدرت اقتصادی، نظامی، اطلاعاتی و شناختی را درهمشکسته و این فناوری را به مؤلفهای راهبردی در قدرت ملی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر سه روزه شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن و دیدار با دونالد ترامپ در روزهای ۲۴ و ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ که با استقبال تشریفاتی در پایگاه هوایی اندروز همراه شد، بیش از آنکه نشاندهنده دستاوردی گرهگشا در روابط دو قدرت باشد، نمایشی دیپلماتیک برای مدیریت سطح تنشها بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گسترش گروه بریکس، بهویژه با پیوستن قدرتهای تأثیرگذاری چون ایران، عربستان، امارات و مصر، موجی از نگرانی را در محافل سیاستگذاری آمریکا، بهطور خاص در جناحهای محافظهکار نمادینشده توسط دونالد ترامپ، برانگیخته است. این هراس صرفاً از افزایش تعداد اعضا ناشی نمیشود، بلکه ریشه در ظرفیتهای این ائتلاف برای به چالش کشیدن نظم اقتصادی و سیاسی تحت رهبری غرب، بهویژه جایگاه انحصاری دلار بهعنوان ارز ذخیره و مبادله جهانی دارد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه گفت: بریکس در حال حاضر حدود 30 درخواست از کشورهای مختلف، را بررسی میکند که پیشنهاد اشکال مختلف همکاری را دارند. افزایش کشورهای متقاضی عضویت در گروه بریکس میتواند بیانگر اهمیت روزافزون این گروه در مناسبات سیاسی و اقتصادی نظام بینالملل باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: گروه ویژه اقدام مالی، افایتیاف(FATF)، روز جمعه چهارم اسفند اعلام کرد که نام جمهوری اسلامی ایران همچنان در «فهرست سیاه» این نهاد بینالمللی باقی مانده است؛ تصمیمی که ظاهراً برای مقامات کشورمان دور از انتظار هم نبوده و طبق گفتههای رئیس کل بانک مرکزی در روز قبل از انتشار این بیانیه، ایران فعلاً بهدلیل تحریمها به دنبال این است که همانگونه که به جای سوئیفت از ابزارهای دیگری استفاده میکند، افایتیاف خاص خود را هم داشته باشد. بر این اساس به نظر می رسد در حالیکه در این دوره امارات متحده عربی و در دوره بررسی پیشین یعنی تیر 1402، لبنان از «فهرست خاکستری» این نهاد حذف شدند، جمهوری اسلامی ایران در مقطع کنونی تلاش و اراده خاصی نیز برای خروج فهرست سیاه اف ای تی اف ندارد. اما اف ای تی اف چگونه سازمانی است، چرا برخی در ایران مخالف پیوستن به آن هستند؟ و راهکار برون رفت از این شرایط چیست؟
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تاکید روسیه برکنار گذاشتن سوئیفت، دلار و یورو از شبکه بانکی خود، رزمایش جدید اعضای پیمان امنیت جمعی، موافقت پوتین با بازرسی آژانس بین المللی انرژی اتمی از نیروگاه زاپوریژیا، تاکید گوترش بر اهمیت دسترسی بلامانع بازارهای جهانی به مواد غذایی روسیه، آمریکا در حال توسعه سیستم های مقابله با سلاح های هایپرسونیک، کمک نظامی جدید پنتاگون به اوکراین، اخراج یک عضو پ.ک.ک از سوئد، نشست سه جانبه ترکیه، فنلاند و سوئد، توقف انتقال گاز از خط لوله نورداستریم، سفر رئیسجمهور آلمان به سرزمینهای اشغالی، انتصاب رئیس جدید میز ایران در موساد، طالبان به دنبال اجرای پروژه گازی تاپی، تلاش مصر برای نهایی کردن توافق تبادل اسرا به سفارش رژیم صهیونیستی، سفر هیات نظامی ایران به جمهوری آذربایجان و خیز ژاپن برای ایفای نقش پررنگتر در آفریقا از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: تایید آزمایش جدید موشکی کره شمالی ، روز چهارم حمله نظامی روسیه به اوکراین، درخواست دوباره آمریکا برای برگزاری مجدد نشست شورای امنیت درخصوص اوکراین، هشدار روسیه در خصوص پیوستن احتمالی سوئد و فنلاند به ناتو و واکنش هلسینکی و استکهلم،گفتگوی پاپ با زلنسکی، استقبال زلنسکی از پیشنهاد آنکارا و باکو برای میانجیگری، سفر هیات روسی برای مذاکره با اوکراین به بلاروس، تشکیل یگان بینالمللی با داوطلبان خارجی در اوکراین، ارسال موشک ضد تانک آلمان به اوکراین، قطع ارتباط برخی بانک های روسیه با سامانه سوئیفت، اختلاف اروپاییها برای قطع دسترسی روسیه به سوئیفت، واکنش مدودوف به تحریمهای ضد روسی، واکنش ترامپ به بحران اوکراین، تشریح مواضع چین درباره اوکراین، چین میزبان سومین نشست کشورهای همسایه افغانستان و حمایت آشکار وزیر خارجه عربستان از توافق آبراهام از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با گذشت هفت سال از اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین در سال 2014 و الحاق شبه جزیره کریمه به سرزمین اصلی روسیه، تجمع نظامی اخیر این کشور در امتداد مرز با اوکراین و برگزاری رزمایشهای متعدد از سوی دو کشور، بار دیگر احتمال اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین را افزایش داده است.
حسین سیاحی-پژوهشگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ریاض در میانه جنگ ایران، فشار یمن و تضمینهای مبهم واشنگتن، به موازنهگری انعطافپذیر روی آورده تا هم امنیت خود را حفظ کند و هم قدرت چانهزنیاش را افزایش دهد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در چارچوب برنامه سرمایهگذاری «اول آمریکا» که دونالد ترامپ بر آن تاکید داشته است، دولتهای خارجی به حدود ۶ تریلیون دلار برای سرمایهگذاری در آمریکا و گسترش مبادلات اقتصادی با هدف حمایت از اشتغال و تولید در آمریکا متعهد شدهاند. نزدیک به ۴ تریلیون دلار از این مبلغ در سال ۲۰۲۵ از جانب عربستان، قطر و امارات، سه عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، وعده داده شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیمان مکه که حوثیها آن را به بوته آزمایش کشاندند و درخواست کمک ریاض از واشنگتن و تلآویو اعتبارش را زیر سوال برد، اکنون در برابر انتخابی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خطر گسترش این مناقشه از غرب آسیا به جنوب آسیا روزبهروز بیشتر میشود.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تصمیم لندن به حمایت نظامی از عربستان در پرونده یمن، فراتر از یک مأموریت محدود هوایی، میتواند انگلیس را با پیامدهای حقوقی، امنیتی، اقتصادی و راهبردی گستردهای مواجه کند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: «پکن عزمی راسخ برای رسیدن به برتری در حوزه هوش مصنوعی دارد. مقامات چین اغلب این فناوری را به «قدرت ملی جامع» (CNP) پیوند میزنند؛ مفهومی که به گفته شی جینپینگ، باید از قدرت آمریکا فراتر رود تا هدف اصلی حزب، یعنی «احیای ملی» محقق شود. با این حال، در مقالات اخیر مقامات و پژوهشگران برجسته، بر خطرات متعدد مرتبط با هوش مصنوعی نیز به همان اندازه تمرکز شدهاست.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «رقابت روزافزون آمریکا و چین در عرصه فناوری و مسابقه دو کشور برای سلطه بر حوزههای هوش مصنوعی، رباتیک و فناوریهای حیاتی، چشمانداز جهانی موازنه قدرت و جایگاه کشورها را بازتعریف کرده است. این رقابت دیگر صرفا در مراکز داده باقی نخواهد ماند بلکه به کارخانهها، انبارها، بنادر و زیرساختهای فیزیکی گستردهتر نیز سرایت کرده است. مرحله بعدی رقابت هوش مصنوعی، به سرعت تولید، ظرفیت و قابلیت اطمینان رباتهایی بستگی دارد که از انجام کارهای روزمره گرفته تا ایفای نقشی تعیینکننده در برتری نظامی، به کار گرفته خواهند شد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: شتاب رقابت هوش مصنوعی، مرزهای قدرت اقتصادی، نظامی، اطلاعاتی و شناختی را درهمشکسته و این فناوری را به مؤلفهای راهبردی در قدرت ملی تبدیل کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر سه روزه شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن و دیدار با دونالد ترامپ در روزهای ۲۴ و ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ که با استقبال تشریفاتی در پایگاه هوایی اندروز همراه شد، بیش از آنکه نشاندهنده دستاوردی گرهگشا در روابط دو قدرت باشد، نمایشی دیپلماتیک برای مدیریت سطح تنشها بود.