نگاهی به گسترش همکاری جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در تاریخ نهم اکتبر به آمریکا هشدار داد که سرنگونی پهپاد ترکیه توسط نیروهای آمریکایی در سوریه فراموش نخواهد شد و قول داد که «در زمانی مناسب اقدام لازم را انجام دهد». اردوغان یک روز بعد از حادثه نیز انتقاداتش از آمریکا را تکرار و واشنگتن را متهم کرد که با اقداماتی مانند استقرار ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه، در تشدید بحران غزه نقش داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر، دولت آمریکا 3 هزار نیروی نظامی به همراه یک ناو هواپیمابر و جنگندههای اف 35 و اف 16را به آبهای خلیجفارس اعزام کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: چشم انداز سیاسی عراق در طول سال های گذشته دستخوش دگرگونیهای مهمی شد؛ از یک نظام سلطنتی مشروطه به جمهوری و پس از آن به نظام پارلمانی فدرالی تغییر کرد. حالا درخواست برای اصلاحات قانون اساسی، احتمال تغییری دیگر؛ این بار به سوی یک نظام ریاستی را در این کشور افزایش داده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره ورود نیرو و تجهیزات نظامی جدید آمریکا به پایگاه هوایی عین الاسد گفت: « اخیرا فرماندهان نیروهای مردمی عراق نسبت به تحرکات مشکوک و پنهان نیروهای آمریکایی در پایگاه هوایی عینالاسد در شهر هیت استان الانبار واقع در غرب عراق ابراز نگرانی کردند. گفته میشود آمریکا اخیرا اقدام به بازسازی بخشهای تخریب شده پایگاه عین الاسد کرده و نیروهای خود را از 2 هزار و پانصد تن به 3 هزار نفر افزایش داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: انتخابات ریاست جمهوری ترکیه در کانون توجه محافل رسانهای و سیاسی جهان قرار گرفته است. کشورهای زیادی در آسیا، اروپا و حتی ایالات متحده آمریکا این انتخابات را دنبال کرده و به نتایج آن چشم دوختهاند.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: توافق عراق و ایران و ترکیه برای برگزاری نشست تخصصی آب، تنش رو به افزایش در ترکیه در آستانه انتخابات، ابراز تردید آمریکا درباره تمایل اسد برای حل بحران سوریه، گفتگوی تلفنی بشاراسد و محمدبن زاید، تصمیم چند کشور حوزه خلیج فارس برای ایجاد روادید واحد، تحریم اروپایی علیه شرکت های چینی و ایرانی به بهانه کمک به روسیه، تهدید چین به اقدام متقابل علیه اتحادیه اروپا، کاهش چشمگیر تولید صنعت آلمان و پیش بینی رکود اقتصادی، ادامه تحقیقات در مورد خروج آمریکا از افغانستان و تهدید بلینکن به بازداشت، اعلام نتایج تحقیقات ترور شهیدان سلیمانی و المهندس به زودی، تلاش ارمنستان برای حضور در بندر چابهار، احتمال سفر بشار اسد به ریاض، حملات جنگندههای اردنی به مناطق مرزی اردن و سوریه، تاکید متقی بر اینکه هیچ گروه تروریستی در خاک افغانستان حضور ندارد، سفر هیات آژانس اتمی چین به عربستان ، هشدار وزیر خزانهداری آمریکا نسبت به بروز بحران مالی و اقتصادی در ایالات متحده، اظهارات رئیس جمهور چک نسبت به احتمال شکست اوکراین در جنگ، لغو مراسم اتحادیه اروپا به دلیل حضور بن گویر، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در تاریخ نهم اکتبر به آمریکا هشدار داد که سرنگونی پهپاد ترکیه توسط نیروهای آمریکایی در سوریه فراموش نخواهد شد و قول داد که «در زمانی مناسب اقدام لازم را انجام دهد». اردوغان یک روز بعد از حادثه نیز انتقاداتش از آمریکا را تکرار و واشنگتن را متهم کرد که با اقداماتی مانند استقرار ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه، در تشدید بحران غزه نقش داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر، دولت آمریکا 3 هزار نیروی نظامی به همراه یک ناو هواپیمابر و جنگندههای اف 35 و اف 16را به آبهای خلیجفارس اعزام کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: چشم انداز سیاسی عراق در طول سال های گذشته دستخوش دگرگونیهای مهمی شد؛ از یک نظام سلطنتی مشروطه به جمهوری و پس از آن به نظام پارلمانی فدرالی تغییر کرد. حالا درخواست برای اصلاحات قانون اساسی، احتمال تغییری دیگر؛ این بار به سوی یک نظام ریاستی را در این کشور افزایش داده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره ورود نیرو و تجهیزات نظامی جدید آمریکا به پایگاه هوایی عین الاسد گفت: « اخیرا فرماندهان نیروهای مردمی عراق نسبت به تحرکات مشکوک و پنهان نیروهای آمریکایی در پایگاه هوایی عینالاسد در شهر هیت استان الانبار واقع در غرب عراق ابراز نگرانی کردند. گفته میشود آمریکا اخیرا اقدام به بازسازی بخشهای تخریب شده پایگاه عین الاسد کرده و نیروهای خود را از 2 هزار و پانصد تن به 3 هزار نفر افزایش داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: انتخابات ریاست جمهوری ترکیه در کانون توجه محافل رسانهای و سیاسی جهان قرار گرفته است. کشورهای زیادی در آسیا، اروپا و حتی ایالات متحده آمریکا این انتخابات را دنبال کرده و به نتایج آن چشم دوختهاند.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: توافق عراق و ایران و ترکیه برای برگزاری نشست تخصصی آب، تنش رو به افزایش در ترکیه در آستانه انتخابات، ابراز تردید آمریکا درباره تمایل اسد برای حل بحران سوریه، گفتگوی تلفنی بشاراسد و محمدبن زاید، تصمیم چند کشور حوزه خلیج فارس برای ایجاد روادید واحد، تحریم اروپایی علیه شرکت های چینی و ایرانی به بهانه کمک به روسیه، تهدید چین به اقدام متقابل علیه اتحادیه اروپا، کاهش چشمگیر تولید صنعت آلمان و پیش بینی رکود اقتصادی، ادامه تحقیقات در مورد خروج آمریکا از افغانستان و تهدید بلینکن به بازداشت، اعلام نتایج تحقیقات ترور شهیدان سلیمانی و المهندس به زودی، تلاش ارمنستان برای حضور در بندر چابهار، احتمال سفر بشار اسد به ریاض، حملات جنگندههای اردنی به مناطق مرزی اردن و سوریه، تاکید متقی بر اینکه هیچ گروه تروریستی در خاک افغانستان حضور ندارد، سفر هیات آژانس اتمی چین به عربستان ، هشدار وزیر خزانهداری آمریکا نسبت به بروز بحران مالی و اقتصادی در ایالات متحده، اظهارات رئیس جمهور چک نسبت به احتمال شکست اوکراین در جنگ، لغو مراسم اتحادیه اروپا به دلیل حضور بن گویر، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در تاریخ نهم اکتبر به آمریکا هشدار داد که سرنگونی پهپاد ترکیه توسط نیروهای آمریکایی در سوریه فراموش نخواهد شد و قول داد که «در زمانی مناسب اقدام لازم را انجام دهد». اردوغان یک روز بعد از حادثه نیز انتقاداتش از آمریکا را تکرار و واشنگتن را متهم کرد که با اقداماتی مانند استقرار ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه، در تشدید بحران غزه نقش داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر، دولت آمریکا 3 هزار نیروی نظامی به همراه یک ناو هواپیمابر و جنگندههای اف 35 و اف 16را به آبهای خلیجفارس اعزام کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: چشم انداز سیاسی عراق در طول سال های گذشته دستخوش دگرگونیهای مهمی شد؛ از یک نظام سلطنتی مشروطه به جمهوری و پس از آن به نظام پارلمانی فدرالی تغییر کرد. حالا درخواست برای اصلاحات قانون اساسی، احتمال تغییری دیگر؛ این بار به سوی یک نظام ریاستی را در این کشور افزایش داده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره ورود نیرو و تجهیزات نظامی جدید آمریکا به پایگاه هوایی عین الاسد گفت: « اخیرا فرماندهان نیروهای مردمی عراق نسبت به تحرکات مشکوک و پنهان نیروهای آمریکایی در پایگاه هوایی عینالاسد در شهر هیت استان الانبار واقع در غرب عراق ابراز نگرانی کردند. گفته میشود آمریکا اخیرا اقدام به بازسازی بخشهای تخریب شده پایگاه عین الاسد کرده و نیروهای خود را از 2 هزار و پانصد تن به 3 هزار نفر افزایش داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: انتخابات ریاست جمهوری ترکیه در کانون توجه محافل رسانهای و سیاسی جهان قرار گرفته است. کشورهای زیادی در آسیا، اروپا و حتی ایالات متحده آمریکا این انتخابات را دنبال کرده و به نتایج آن چشم دوختهاند.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: توافق عراق و ایران و ترکیه برای برگزاری نشست تخصصی آب، تنش رو به افزایش در ترکیه در آستانه انتخابات، ابراز تردید آمریکا درباره تمایل اسد برای حل بحران سوریه، گفتگوی تلفنی بشاراسد و محمدبن زاید، تصمیم چند کشور حوزه خلیج فارس برای ایجاد روادید واحد، تحریم اروپایی علیه شرکت های چینی و ایرانی به بهانه کمک به روسیه، تهدید چین به اقدام متقابل علیه اتحادیه اروپا، کاهش چشمگیر تولید صنعت آلمان و پیش بینی رکود اقتصادی، ادامه تحقیقات در مورد خروج آمریکا از افغانستان و تهدید بلینکن به بازداشت، اعلام نتایج تحقیقات ترور شهیدان سلیمانی و المهندس به زودی، تلاش ارمنستان برای حضور در بندر چابهار، احتمال سفر بشار اسد به ریاض، حملات جنگندههای اردنی به مناطق مرزی اردن و سوریه، تاکید متقی بر اینکه هیچ گروه تروریستی در خاک افغانستان حضور ندارد، سفر هیات آژانس اتمی چین به عربستان ، هشدار وزیر خزانهداری آمریکا نسبت به بروز بحران مالی و اقتصادی در ایالات متحده، اظهارات رئیس جمهور چک نسبت به احتمال شکست اوکراین در جنگ، لغو مراسم اتحادیه اروپا به دلیل حضور بن گویر، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در تاریخ نهم اکتبر به آمریکا هشدار داد که سرنگونی پهپاد ترکیه توسط نیروهای آمریکایی در سوریه فراموش نخواهد شد و قول داد که «در زمانی مناسب اقدام لازم را انجام دهد». اردوغان یک روز بعد از حادثه نیز انتقاداتش از آمریکا را تکرار و واشنگتن را متهم کرد که با اقداماتی مانند استقرار ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه، در تشدید بحران غزه نقش داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر، دولت آمریکا 3 هزار نیروی نظامی به همراه یک ناو هواپیمابر و جنگندههای اف 35 و اف 16را به آبهای خلیجفارس اعزام کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: چشم انداز سیاسی عراق در طول سال های گذشته دستخوش دگرگونیهای مهمی شد؛ از یک نظام سلطنتی مشروطه به جمهوری و پس از آن به نظام پارلمانی فدرالی تغییر کرد. حالا درخواست برای اصلاحات قانون اساسی، احتمال تغییری دیگر؛ این بار به سوی یک نظام ریاستی را در این کشور افزایش داده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره ورود نیرو و تجهیزات نظامی جدید آمریکا به پایگاه هوایی عین الاسد گفت: « اخیرا فرماندهان نیروهای مردمی عراق نسبت به تحرکات مشکوک و پنهان نیروهای آمریکایی در پایگاه هوایی عینالاسد در شهر هیت استان الانبار واقع در غرب عراق ابراز نگرانی کردند. گفته میشود آمریکا اخیرا اقدام به بازسازی بخشهای تخریب شده پایگاه عین الاسد کرده و نیروهای خود را از 2 هزار و پانصد تن به 3 هزار نفر افزایش داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: انتخابات ریاست جمهوری ترکیه در کانون توجه محافل رسانهای و سیاسی جهان قرار گرفته است. کشورهای زیادی در آسیا، اروپا و حتی ایالات متحده آمریکا این انتخابات را دنبال کرده و به نتایج آن چشم دوختهاند.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: توافق عراق و ایران و ترکیه برای برگزاری نشست تخصصی آب، تنش رو به افزایش در ترکیه در آستانه انتخابات، ابراز تردید آمریکا درباره تمایل اسد برای حل بحران سوریه، گفتگوی تلفنی بشاراسد و محمدبن زاید، تصمیم چند کشور حوزه خلیج فارس برای ایجاد روادید واحد، تحریم اروپایی علیه شرکت های چینی و ایرانی به بهانه کمک به روسیه، تهدید چین به اقدام متقابل علیه اتحادیه اروپا، کاهش چشمگیر تولید صنعت آلمان و پیش بینی رکود اقتصادی، ادامه تحقیقات در مورد خروج آمریکا از افغانستان و تهدید بلینکن به بازداشت، اعلام نتایج تحقیقات ترور شهیدان سلیمانی و المهندس به زودی، تلاش ارمنستان برای حضور در بندر چابهار، احتمال سفر بشار اسد به ریاض، حملات جنگندههای اردنی به مناطق مرزی اردن و سوریه، تاکید متقی بر اینکه هیچ گروه تروریستی در خاک افغانستان حضور ندارد، سفر هیات آژانس اتمی چین به عربستان ، هشدار وزیر خزانهداری آمریکا نسبت به بروز بحران مالی و اقتصادی در ایالات متحده، اظهارات رئیس جمهور چک نسبت به احتمال شکست اوکراین در جنگ، لغو مراسم اتحادیه اروپا به دلیل حضور بن گویر، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در تاریخ نهم اکتبر به آمریکا هشدار داد که سرنگونی پهپاد ترکیه توسط نیروهای آمریکایی در سوریه فراموش نخواهد شد و قول داد که «در زمانی مناسب اقدام لازم را انجام دهد». اردوغان یک روز بعد از حادثه نیز انتقاداتش از آمریکا را تکرار و واشنگتن را متهم کرد که با اقداماتی مانند استقرار ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه، در تشدید بحران غزه نقش داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر، دولت آمریکا 3 هزار نیروی نظامی به همراه یک ناو هواپیمابر و جنگندههای اف 35 و اف 16را به آبهای خلیجفارس اعزام کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: چشم انداز سیاسی عراق در طول سال های گذشته دستخوش دگرگونیهای مهمی شد؛ از یک نظام سلطنتی مشروطه به جمهوری و پس از آن به نظام پارلمانی فدرالی تغییر کرد. حالا درخواست برای اصلاحات قانون اساسی، احتمال تغییری دیگر؛ این بار به سوی یک نظام ریاستی را در این کشور افزایش داده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره ورود نیرو و تجهیزات نظامی جدید آمریکا به پایگاه هوایی عین الاسد گفت: « اخیرا فرماندهان نیروهای مردمی عراق نسبت به تحرکات مشکوک و پنهان نیروهای آمریکایی در پایگاه هوایی عینالاسد در شهر هیت استان الانبار واقع در غرب عراق ابراز نگرانی کردند. گفته میشود آمریکا اخیرا اقدام به بازسازی بخشهای تخریب شده پایگاه عین الاسد کرده و نیروهای خود را از 2 هزار و پانصد تن به 3 هزار نفر افزایش داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: انتخابات ریاست جمهوری ترکیه در کانون توجه محافل رسانهای و سیاسی جهان قرار گرفته است. کشورهای زیادی در آسیا، اروپا و حتی ایالات متحده آمریکا این انتخابات را دنبال کرده و به نتایج آن چشم دوختهاند.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: توافق عراق و ایران و ترکیه برای برگزاری نشست تخصصی آب، تنش رو به افزایش در ترکیه در آستانه انتخابات، ابراز تردید آمریکا درباره تمایل اسد برای حل بحران سوریه، گفتگوی تلفنی بشاراسد و محمدبن زاید، تصمیم چند کشور حوزه خلیج فارس برای ایجاد روادید واحد، تحریم اروپایی علیه شرکت های چینی و ایرانی به بهانه کمک به روسیه، تهدید چین به اقدام متقابل علیه اتحادیه اروپا، کاهش چشمگیر تولید صنعت آلمان و پیش بینی رکود اقتصادی، ادامه تحقیقات در مورد خروج آمریکا از افغانستان و تهدید بلینکن به بازداشت، اعلام نتایج تحقیقات ترور شهیدان سلیمانی و المهندس به زودی، تلاش ارمنستان برای حضور در بندر چابهار، احتمال سفر بشار اسد به ریاض، حملات جنگندههای اردنی به مناطق مرزی اردن و سوریه، تاکید متقی بر اینکه هیچ گروه تروریستی در خاک افغانستان حضور ندارد، سفر هیات آژانس اتمی چین به عربستان ، هشدار وزیر خزانهداری آمریکا نسبت به بروز بحران مالی و اقتصادی در ایالات متحده، اظهارات رئیس جمهور چک نسبت به احتمال شکست اوکراین در جنگ، لغو مراسم اتحادیه اروپا به دلیل حضور بن گویر، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در تاریخ نهم اکتبر به آمریکا هشدار داد که سرنگونی پهپاد ترکیه توسط نیروهای آمریکایی در سوریه فراموش نخواهد شد و قول داد که «در زمانی مناسب اقدام لازم را انجام دهد». اردوغان یک روز بعد از حادثه نیز انتقاداتش از آمریکا را تکرار و واشنگتن را متهم کرد که با اقداماتی مانند استقرار ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه، در تشدید بحران غزه نقش داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر، دولت آمریکا 3 هزار نیروی نظامی به همراه یک ناو هواپیمابر و جنگندههای اف 35 و اف 16را به آبهای خلیجفارس اعزام کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: چشم انداز سیاسی عراق در طول سال های گذشته دستخوش دگرگونیهای مهمی شد؛ از یک نظام سلطنتی مشروطه به جمهوری و پس از آن به نظام پارلمانی فدرالی تغییر کرد. حالا درخواست برای اصلاحات قانون اساسی، احتمال تغییری دیگر؛ این بار به سوی یک نظام ریاستی را در این کشور افزایش داده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره ورود نیرو و تجهیزات نظامی جدید آمریکا به پایگاه هوایی عین الاسد گفت: « اخیرا فرماندهان نیروهای مردمی عراق نسبت به تحرکات مشکوک و پنهان نیروهای آمریکایی در پایگاه هوایی عینالاسد در شهر هیت استان الانبار واقع در غرب عراق ابراز نگرانی کردند. گفته میشود آمریکا اخیرا اقدام به بازسازی بخشهای تخریب شده پایگاه عین الاسد کرده و نیروهای خود را از 2 هزار و پانصد تن به 3 هزار نفر افزایش داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: انتخابات ریاست جمهوری ترکیه در کانون توجه محافل رسانهای و سیاسی جهان قرار گرفته است. کشورهای زیادی در آسیا، اروپا و حتی ایالات متحده آمریکا این انتخابات را دنبال کرده و به نتایج آن چشم دوختهاند.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: توافق عراق و ایران و ترکیه برای برگزاری نشست تخصصی آب، تنش رو به افزایش در ترکیه در آستانه انتخابات، ابراز تردید آمریکا درباره تمایل اسد برای حل بحران سوریه، گفتگوی تلفنی بشاراسد و محمدبن زاید، تصمیم چند کشور حوزه خلیج فارس برای ایجاد روادید واحد، تحریم اروپایی علیه شرکت های چینی و ایرانی به بهانه کمک به روسیه، تهدید چین به اقدام متقابل علیه اتحادیه اروپا، کاهش چشمگیر تولید صنعت آلمان و پیش بینی رکود اقتصادی، ادامه تحقیقات در مورد خروج آمریکا از افغانستان و تهدید بلینکن به بازداشت، اعلام نتایج تحقیقات ترور شهیدان سلیمانی و المهندس به زودی، تلاش ارمنستان برای حضور در بندر چابهار، احتمال سفر بشار اسد به ریاض، حملات جنگندههای اردنی به مناطق مرزی اردن و سوریه، تاکید متقی بر اینکه هیچ گروه تروریستی در خاک افغانستان حضور ندارد، سفر هیات آژانس اتمی چین به عربستان ، هشدار وزیر خزانهداری آمریکا نسبت به بروز بحران مالی و اقتصادی در ایالات متحده، اظهارات رئیس جمهور چک نسبت به احتمال شکست اوکراین در جنگ، لغو مراسم اتحادیه اروپا به دلیل حضور بن گویر، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در تاریخ نهم اکتبر به آمریکا هشدار داد که سرنگونی پهپاد ترکیه توسط نیروهای آمریکایی در سوریه فراموش نخواهد شد و قول داد که «در زمانی مناسب اقدام لازم را انجام دهد». اردوغان یک روز بعد از حادثه نیز انتقاداتش از آمریکا را تکرار و واشنگتن را متهم کرد که با اقداماتی مانند استقرار ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه، در تشدید بحران غزه نقش داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر، دولت آمریکا 3 هزار نیروی نظامی به همراه یک ناو هواپیمابر و جنگندههای اف 35 و اف 16را به آبهای خلیجفارس اعزام کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: چشم انداز سیاسی عراق در طول سال های گذشته دستخوش دگرگونیهای مهمی شد؛ از یک نظام سلطنتی مشروطه به جمهوری و پس از آن به نظام پارلمانی فدرالی تغییر کرد. حالا درخواست برای اصلاحات قانون اساسی، احتمال تغییری دیگر؛ این بار به سوی یک نظام ریاستی را در این کشور افزایش داده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-گفتگو: کارشناس مسائل خاورمیانه درباره ورود نیرو و تجهیزات نظامی جدید آمریکا به پایگاه هوایی عین الاسد گفت: « اخیرا فرماندهان نیروهای مردمی عراق نسبت به تحرکات مشکوک و پنهان نیروهای آمریکایی در پایگاه هوایی عینالاسد در شهر هیت استان الانبار واقع در غرب عراق ابراز نگرانی کردند. گفته میشود آمریکا اخیرا اقدام به بازسازی بخشهای تخریب شده پایگاه عین الاسد کرده و نیروهای خود را از 2 هزار و پانصد تن به 3 هزار نفر افزایش داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: نشست سران چین-آسیای مرکزی تقویتکننده همکاری در حوزههای امنیت و توسعه، دیدار فرستاده ویژه چین با معاون وزیر خارجه لهستان درباره حل سیاسی بحران اوکراین، نشست تحریک آمیز کابینه نتانیاهو در تونل زیر مسجدالاقصی، محکومیت تعرض «بنگویر» از سوی عربستان و مصر و ترکیه و اتحادیه عرب،طرح جدید رژیم صهیونیستی برای یهودیسازی قدس، تغییر راهبرد حملات موشکی روسیه به اوکراین، تاکید زلنسکی براینکه اکنون باخموت در قلب اوکراینیها است، سقوط باخموت نقطه عطف جنگ اوکراین، رزمایش حزب الله در جنوب لبنان، تاکید صنعا بر ضرورت توجه به آخرین فرصت برای صلح، اقدام تحریک آمیز سوزاندن قرآن در ولگاگراد با مشارکت سازمان های اطلاعاتی آمریکا، رد مشارکت در طرح ارسال جنگنده برای اوکراین از سوی صدر اعظم آلمان، بحران دلار در عراق و آشوبسازی آمریکا، موضع مقتدی صدر درباره مشارکت در انتخابات محلی در عراق، احتمال حمایت اوغان از اردوغان در دور دوم انتخابات، تاکید دبیرکل سازمان ملل برا فرارسیدن زمان اصلاح شورای امنیت، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: بعد از اینکه ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک ایران و عربستان، موجی از تحولات مثبت در منطقه ایجاد و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به از سر گیری و یا تقویت روابط با جمهوری اسلامی ایران تشویق کرد، حال خبرها حاکی از آن است که ازسرگیری مناسبات دیپلماتیک بین ایران و مصر نیز با میانجیگری عراق در جریان است.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: انتخابات ریاست جمهوری ترکیه در کانون توجه محافل رسانهای و سیاسی جهان قرار گرفته است. کشورهای زیادی در آسیا، اروپا و حتی ایالات متحده آمریکا این انتخابات را دنبال کرده و به نتایج آن چشم دوختهاند.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: توافق عراق و ایران و ترکیه برای برگزاری نشست تخصصی آب، تنش رو به افزایش در ترکیه در آستانه انتخابات، ابراز تردید آمریکا درباره تمایل اسد برای حل بحران سوریه، گفتگوی تلفنی بشاراسد و محمدبن زاید، تصمیم چند کشور حوزه خلیج فارس برای ایجاد روادید واحد، تحریم اروپایی علیه شرکت های چینی و ایرانی به بهانه کمک به روسیه، تهدید چین به اقدام متقابل علیه اتحادیه اروپا، کاهش چشمگیر تولید صنعت آلمان و پیش بینی رکود اقتصادی، ادامه تحقیقات در مورد خروج آمریکا از افغانستان و تهدید بلینکن به بازداشت، اعلام نتایج تحقیقات ترور شهیدان سلیمانی و المهندس به زودی، تلاش ارمنستان برای حضور در بندر چابهار، احتمال سفر بشار اسد به ریاض، حملات جنگندههای اردنی به مناطق مرزی اردن و سوریه، تاکید متقی بر اینکه هیچ گروه تروریستی در خاک افغانستان حضور ندارد، سفر هیات آژانس اتمی چین به عربستان ، هشدار وزیر خزانهداری آمریکا نسبت به بروز بحران مالی و اقتصادی در ایالات متحده، اظهارات رئیس جمهور چک نسبت به احتمال شکست اوکراین در جنگ، لغو مراسم اتحادیه اروپا به دلیل حضور بن گویر، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها مورد توجه قرار گرفت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»