شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
این خصوصیات ممتاز باعث شده بود تا شهید سلیمانی خالق چشماندازها، قواعد و دکترینهای نوین و کاربردی برای جمهوری اسلامی ایران و منطقه باشد. او با «تسلط منحصربهفردی» که در حوزه فعالیتهای نظامی، امنیتی، سیاسی و دیپلماتیک داشت و همچنین هوش وافری که در این زمینه از آن برخوردار بود، بسیاری از قواعد بازی را به چالش میکشید و فرصتهای جدیدی برای جمهوری اسلامی ایران و جبهه مقاومت اسلامی خلق میکرد؛ فرصتهایی که حتی با شهادت او متوقف نشده است.
شهید سلیمانی با بهرهگیری از فرصتهایی که خود به وجود آورنده آنها بود و پرورش استعدادهای انسانی و تقویت ارکان مختلف مقاومت اسلامی، در صحنههای دشواری که سیاستهای ضدایرانی، ضداسلامی و ضد مقاومت اسلامیِ آمریکا و متحدان و شرکای منطقهای و بینالمللیاش اجرا میشد، وارد میگردید و از طریق سازوکارهای سلبی و ایجابی آنها را به شکست میکشاند.
«دکترین جنگ نامتقارن» که امروز بزرگترین چالش ایالات متحده در منطقه و بزرگترین تهدید علیه رژیم جنایتکار صهیونیستی است، از دستاوردهای بزرگی است که شهید سلیمانی در طول سالهای فعالیت خود آن را به خوبی طراحی و عملیاتی نمود.
«تفکر و نگاه راهبردی» شهید سلیمانی در هر شرایطی، بهخصوص در مقاطع دشوار مبارزه با تروریسم بینالمللی داعش که باعث گسترش ناامنی و بیثباتی در برخی کشورهای منطقه شده بود، با «رویکرد عملیاتیاش» همسو و مکمل هم بودند.
او با بهره گیری از همین تفکر و رویکرد توانست در لبنان، عراق و سوریه و … نهتنها در حوزه ایجاد امنیت و دفع تهدیدات ناشی از تروریسم و سیاستهای آمریکایی موفق شود و امنیت و ثبات را برای این کشورها به ارمغان آورد، بلکه افزون بر آن، روش تولید امنیت و ثبات را هم در این کشورها و مناطق نهادینه کند.
از جمله اقدامات استراتژیک و مهم شهید سلیمانی که ناشی از توأمانی تفکر راهبردی و عملیاتی ایشان بود و از هوش و نبوغ سرشار او در عرصه فعالیتهای سخت نظامی، امنیتی و سیاسی نشأت میگرفت، «ارتقاء قدرت و توان بازدارندگی» جمهوری اسلامی ایران و متعاقب آن جبهه مقاومت اسلامی در منطقه است که در دوره فرماندهی ایشان در نیروی قدس این امر مهم بهشدت تقویت شد.
شایان ذکر است در دوره پس از یازده سپتامبر 2001 و همزمان با گسترش حضور آمریکا در منطقه شاهد دو رخداد مهم بودهایم: نخست، تضعیف موقعیت، توان و جایگاه آمریکا در منطقه آنهم در شرایطی که در این مدت بیش از 7 تریلیون دلار در منطقه هزینه کرده است. دوم، تسهیل و تسریع روند شکلگیری «نظم نوین منطقهای» که جمهوری اسلامی ایران نقش کلیدی در آن دارد.
قدرتِ بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران، مهمترین مؤلفه نظم نوین منطقهای در غرب آسیا است که شهید سلیمانی در ایجاد و امکان اعمال آن نقش مؤثری داشته است. برای درک اهمیت این دستاورد مهم تنها کافی است به این نکته اشاره شود که اگرچه ایالات متحده با بهرهبرداری از قدرت گسترده نظامی توانست به ظرفیت بازدارندگی در مقابل کشورهایی مانند روسیه و چین دست یابد، اما این ظرفیت در مقابل ایران که هزینهها و بودجه نظامی آن به مراتب کمتر از روسیه و چین است، محقق نشد.
اما علت اصلی اینکه چرا آمریکا در یک شرایط کاملاً برتر نظامی، اقتصادی، امنیتی متأثر از بودجههای صدها میلیارد دلاری و تشکیل ائتلافها و سیاستهای مستمرِ نرمافزاری و سختافزاری با رویکرد ضدایرانی، نتوانست در مقابل ایران به ظرفیت بازدارندگی دست یابد، در یک نکته مهم نهفته است و آن حضور و نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی است؛ حضور و نفوذی که معنوی بوده و در گسترش عمق و دامنه آن هیچگونه اعمال فشار و یا تخطی از قواعد و مقررات حقوقی و سیاسی صورت نگرفته است.
افزون بر اینها، شهید سلیمانی، در ایجاد قدرت «بازدارندگی نیابتی» کشور نیز نقش اساسی داشته است، بهطوریکه باید این شهید عالیمقام را «پدر بازدارندگی نیابتی» جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا دانست. اهمیت این بازدارندگی نیابتی در مقابل آمریکا، رژیم صهیونیستی و سایر بازیگران مخرب منطقهای و بینالمللی انکارناپذیر است.
نکته پایانی اینکه شهید سلیمانی اگرچه بهطور مستقیم در ایجاد «قدرت موشکی» که مهمترین عنصر و ابزار بازدارندگی رو به رشد ایران در منطقه و در مقابل آمریکا و رژیم صهیونیستی است، مشارکت مستقیم نداشت، ولی نقش مستقیمی در زمینهسازی برای بهره برداری مستقیم و غیرمستقیم از آن، به عنوان یک ابزار بازدارنده، برای مقابله با دشمنان منطقهای و فرامنطقهای را فراهم کرده است.
این موضوع به قدری مهم است که رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز از آن نام برده و تأکید میکنند «این مرد، دست فلسطینیها را پُر کرد؛ کاری کرد که یک منطقه کوچکی، یک وجب جا مثل نوار غزه در مقابل رژیم صهیونیستی با آن همه ادعا میایستد، کاری و بلایی سرِ آنها میآورد که آنها سر ۴۸ ساعت میگویند آقا بیایید آتشبس بدهید؛ اینها را حاج قاسم سلیمانی کرد. دستشان را پُر کرد».
0 Comments