کوبی مایکل در تحلیلی که موسسه مطالعات امنیت ملی رژیم صهیونیستی منتشر کرد، نوشت: این چالش‌ها اساساً به سوریه و فلسطین، موضوع سلب مشروعیت (از اسرائیل در عرصه‌های بین‌المللی) و مناسبات ویژه تل‌آویو – واشنگتن از جمله ایستادگی اسرائیل در مقابل دولت آمریکا و نبرد برای جلب نظر افکار عمومی آمریکا برمی‌گردد.

علاقه آمریکا برای امضای توافق با ایران بیانگر یک انتخاب راهبردی مبتنی بر این فرض است که ایران بخشی از راه‌حل مشکلات خاورمیانه است و نه بخشی از مشکلات این منطقه. به نظر می‌رسد ایران به‌عنوان یک قدرت ثبات‌بخش و یک بازیگر مسئولیت‌پذیر قلمداد می‌شود که می‌توان برای مبارزه با افراط به طور اعم و داعش به طور اخص به این کشور اعتماد و با آن همکاری کرد.

با امضای توافق یادشده، آمریکا در عمل آرمان‌های هژمونیک ایران و تلاش‌های این کشور را برای توسعه نفوذاش در خاورمیانه پذیرفته ‌است. ارزیابی غالب در خاورمیانه و عرصه بین‌الملل این است که موقعیت منطقه‌ای ایران، توانایی این کشور را برای حمایت از متحدانش در منطقه به طور قابل ملاحظه‌ای بهبود خواهد بخشید.

این به معنای یک منبع جدید قدرت برای حماس خواهد بود که پس از عملیات تیغه حفاظتی اسرائیل و از دست دادن حمایت راهبردی در مصر متعاقب سقوط اخوان‌المسلمین دچار مشکل جدی شد.

بهبود در موقعیت منطقه‌ای ایران می‌تواند منجر به دست کشیدن حماس از سیاست خویشتن‌داری شود. از دید حزب‌ا… پیامدهای توافق هسته‌ای گسترده‌تر است. حزب‌ا… توافق هسته‌ای را ضامن افزایش کمک‌های ایران و تقویت موقعیتش در لبنان و سوریه و افزایش توانایی آن برای گسترش تهدید علیه اسرائیل قلمداد می‌کند.

ناکامی اسرائیل برای تاثیرگذاری بر آمریکا در ارتباط با کم و کیف توافق با ایران و نیز افزایش تنش بین تل‌آویو و واشنگتن بر موقعیت اسرائیل در منطقه تاثیر منفی گذاشته است. کشورهای دیگر منطقه با چالش‌های مشابه اسرائیل از ناحیه توافق هسته‌ای مواجه هستند و مایلند با تل‌آویو در حوزه‌های سیاسی و امنیتی همکاری کنند.

تلاش‌های بین‌المللی برای سلب مشروعیت از اسرائیل به چالش راهبردی جدی برای تل‌آویو بدل شده‌است. توافق هسته‌ای با ایران چالش مذکور را تشدید کرده و احتمالاً پیامدهای منفی برای اسرائیل در این حوزه ایجاد خواهد کرد. بسیاری توافق هسته‌ای را یک موفقیت برای ایران و یک شکست برای اسرائیل ارزیابی کرده‌اند. این امر انگیزه‌ بیشتری برای طرف‌هایی خواهد بود که در کمپین سلب مشروعیت از اسرائیل در عرصه بین‌المللی فعال هستند. در حال حاضر اینگونه در جهان تصویر سازی می‌شود که اسرائیل است که خلاف جهت جامعه جهانی در ارتباط با توافق هسته‌ای حرکت کرده و مخالف توافقی است که احتمال جنگ را کاهش می‌دهد. این امر فعالیت‌ها و اقدامات علیه تل‌آویو را آسان‌تر می‌کند. از این رو اسرائیل به‌عنوان یک نیروی جنگ طلب جلوه خواهد کرد.

به نظر می‌رسد اوباما حمایت گسترده‌ای از جانب افکار عمومی در حمایت از توافق هسته‌ای به دست آورده‌است. اوباما همچنین توانسته‌است موقعیت عمومی خود را تقویت کند. حمایت مردم آمریکا از توافق هسته‌ای به بهبود چهره ایران نزد افکار عمومی آمریکا کمک خواهد کرد. مخالفت اسرائیل با توافق مذکور در حقیقت مخالفت با موضع دولت اوباما و خلاف میل افکار عمومی آمریکا قلمداد می‌شود.

مخالفت اسرائیل با توافق هسته‌ای موجب تضعیف موقعیت آن در آمریکا می‌شود، چرا که در مقابل تلاش های آمریکا برای برقراری ثبات در جهان ایستاده است و می‌خواهد پای آمریکا را به جنگی بکشاند که در راستای منافع ملی و گزینه های راهبردی آمریکا نیست. از این رو اسرائیل به‌عنوان یک نیروی جنگ طلب و مسئله‌دار که در امور داخلی آمریکا دخالت می‌کند، نزد افکار عمومی آمریکا جلوه خواهد کرد.  

موفقیت اوباما در حصول توافق با ایران می‌تواند به اهرمی در دست دولت آمریکا برای اِعمال فشار بر اسرائیل برای انجام توافق با فلسطین بدل شود. وزیر خارجه آمریکا که به واسطه موفقیت در حصول توافق هسته‌ای همانند اوباما در جامعه آمریکا محبوبیت کسب کرده ‌است می‌تواند بر اسرائیل برای حصول توافق با فلسطین فشار وارد کند. انتظار می‌رود ابتکار واشنگتن برای از سرگیری گفتگو بین اسرائیل و فلسطین با حمایت گسترده افکار عمومی آمریکا مواجه شود و این امر می‌تواند اسرائیل را با یک بن بست راهبردی مواجه کند.

از دید اسرائیل پیامدهای چالش‌های غیرهسته‌ای ناشی از توافق بین ایران و قدرت‌های جهانی عبارتند از:

– ضرورت کاهش نفوذ ایران در منطقه با تاکید بر حمایت این کشور از حزب‌ا… و حماس.

– ضرورت ارزیابی راهبردی مجدد در ارتباط با سوریه با توجه به افزایش احتمال بقای اسد.

– ضرورت آمادگی برای فشار احتمالی از ناحیه دولت آمریکا برای پی‌جویی توافق با فلسطین. پیگیری چنین توافقی در شرایط فعلی برای اسرائیلی‌ها مسئله‌دار است.

– ضرورت ورود به یک آمادگی سازمان یافته برای مقابله با چالش سلب مشروعیت از اسرائیل در جامعه بین‌المللی.

– ضرورت جلوگیری از وخامت بیشتر در مناسبات آمریکا-اسرائیل.

رویکرد اسرائیل برای مقابله با چالش‌های غیرهسته‌ای که با توافق هسته‌ای شدت یافته باید مبتنی بر بهبود روابطش با آمریکا باشد. اسرائیل علاوه بر اینکه در تدوین راهکار مناسب برای پاسخ به نقض توافق هسته‌ای توسط ایران با آمریکا همکاری کند، باید در درجه اول از هرگونه اقدامی خلاف خواسته دولت اوباما در حوزه سیاسی خودداری کند. در این راستا، اسرائیل باید اهداف زیر را پیگیری کند:

– حصول اطمینان از تعهد آمریکا برای حفظ برتری کمی و کیفی نظامی اسرائیل.

– حصول توافقنامه‌هایی با دولت آمریکا برای اتخاذ اقداماتی جهت مقابله با حمایت ایران از حزب‌ا… و حماس که تهدیدی علیه اسرائیل هستند.

– تعریف منافع راهبردی اسرائیل در سوریه و حصول یک فهم مشترک با دولت آمریکا براساس این فرض که نظام بعث تحت رهبری اسد یا افراد دیگر همچنان در قدرت باقی مانده و موفق به کنترل بخش زیادی از کشور خواهد شد.

حل اختلافات بین اسرائیل و دولت آمریکا نه تنها به تل‌آویو برای مواجهه با پیامدهای هسته‌ای و غیرهسته‌ای ناشی از توافق هسته‌ای کمک خواهد کرد بلکه به اسرائیل برای مقابله با چالش سلب مشروعیت در عرصه بین‌المللی نیز کمک خواهد کرد.