به گزارش خبرنگار گروه سیاست خارجی خبرگزاری فارس، «یمن» واقع در منطقه خاورمیانه و جنوب غربی آسیا و در جنوب شبه جزیره عربستان، به پایتختی صنعا با وسعتی بالغ بر 527٬968 کیلومتر مربع، تا قبل از سال 1990 میلادی کشوری دو تکه بود به نام‌های جمهوری عربی یمن (یمن شمالی) و جمهوری دموکراتیک یمن (یمن جنوبی) که در سال 1990 در پیمانی این 2 کشور با هم متحد شدند و جمهوری یمن به وجود آمد. اما در سال 1994 جنگ خونینی بین دو طرف رخ داد، که سرانجام شمالی‌ها بر جنوبی‌ها چیره شدند و اتحاد پابرجا ماند.

این کشور 23 میلیون نفری از شمال به عربستان سعودی، از جنوب به باب‌المندب، از مغرب به ساحل دریای سرخ و از شرق به سلطنت عمان و خلیج فارس متصل است که همین موقعیت جغرافیایی اعتبار ژئوپلتیکی خاصی به این کشور بخشیده است. باب المندب یکی از چند تنگه مهم دنیا به شمار می‌رود که هر قدرتی بر آن مسلط شود، ‌خواهد توانست بخشی از امنیت عبور و مرور دریایی دنیا را در دست بگیرد.

یمن نیز در سال 2011 دستخوش تحولات بیداری اسلامی قرار گرفت.

انقلاب یمن و سیر تحولات پس از آن، ما را بر آن داشت تا با «عبدالرحمن راجح» کارشناس امور سیاسی و اجتماعی یمن و دارنده دکترای جامعه‌شناسی سیاسی گفت‌وگویی داشته باشیم که ضمن مروری بر آنچه گذشت، چشم انداز آینده این کشور را پیش روی خوانندگان قرار می‌دهد.

***

عبدالرحمن راجح در این گفت‌وگو با بیان اینکه در سال 2011 انقلاب یمن رخ داد و جنبش انصارالله به عنوان یک جنبش یمنی در این انقلاب بسیار تاثیرگذار بود، اظهار داشت: انصارالله به مدت 10 سال با دولت یمن جنگید که در آخرین درگیری‌ها در سال 2009، شاهد دخالت مستقیم عربستان سعودی بودیم.

* اولین جریان حامی انقلاب یمن جنبش «انصارالله» بود

وی با ذکر این نکته که این دخالت‌ها و جنگ‌ها به خصوص جنگ آخر باعث تضعیف دولت علی عبدالله صالح شد، افزود: با توجه به شروع بیداری اسلامی یا بهار عربی در منطقه، مردم یمن به رهبری جوانان دانشگاهی قیام کردند و اولین جریان سیاسی که از آن استقبال کرد، جنبش انصارالله بود که نیروهای خود را همراه مردم دعوت به تظاهرات کرد و این تحولات باعث شد که صالح کنار رفته و معاون وی «عبدربه منصور هادی» بر سر قدرت آید.

* انقلاب اول یمن با دخالت آمریکا و سعودی شکست خورد

این کارشناس مسائل یمن با بیان اینکه انقلاب مردمی در یمن با دخالت آمریکا، عربستان سعودی و سایر کشورهای خلیج فارس به شکست انجامید، خاطرنشان کرد: یک مصالحه ناعادلانه در یمن شکل گرفت، مبنی بر اینکه علی عبدالله صالح و حزبش نیمی از قدرت را در دست داشته باشند و جریانات و نیروهای مخالف صالح که در قدرت شرکت داشتند و در جریان انقلاب به انقلابیون پیوستند نیز نیمی از قدرت را در دست گیرند.

راجح ادامه داد: از آن زمان به بعد که به «توافق ریاض» مشهور شد، انصارالله به عنوان اولین جنبش اعلام کرد که مخالف این توافقنامه است، چرا که خواسته‌های مردم را محقق نمی‌کند و انقلاب مردمی را دزدیده است.

* یمنی‌ها 2 سال هر جمعه راهپیمایی کردند

وی با ذکر این نکته که مردم نیز به این حقیقت رسیدند که انقلاب از دست رفت و بر همین مبنا از سال 2012 مخالفت خود را با دولت روی کار آمده اعلام کردند، گفت: انصار الله همواره نیروهای مردمی خود را دعوت به تظاهرات می‌کرد که این کار هر هفته بعد از نماز جمعه انجام می‌شد، اما با پشتیبانی آمریکا و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس از دولت روی کار آمده، خواسته‌های زیادی محقق نشد.

* سیاست عربستان به راه انداختن گروه‌های سلفی تروریستی در یمن

این جامعه‌شناس یمنی با اشاره به سیاست عربستان سعودی مبنی بر به راه انداختن گروه‌های تروریستی در یمن برای مشغول کردن انصارالله، اظهار داشت: از سال 2012 تا امروز شاهد جنگ‌های انصارالله با گروه‌های تروریستی سلفی بوده‌ایم که به تدریج انصارالله توانست بر آنها غلبه کند تا به شهر «عمران» رسیدند و در این شهر راهپیمایی از سوی طرفداران انصارالله برگزار شد، اما این تظاهرات با سرکوب دولت روبرو شد و 12 نفر از انصارالله کشته شدند.

راجح ادامه داد: این حادثه اوضاع را بحرانی کرد و بالاخره جنگی بین انصارالله و «علی محسن الاحمر» که دست نشانده عربستان سعودی بود درگرفت و انصارالله آنها را شکست داد و به صنعا رسید.

وی با اشاره به سیاست اقتصادی جدید در پیش گرفته شده از سوی دولت که طی آن یارانه اجناس و حامل‌های انرژی برداشته شد و قیمت‌ها 300 درصد افزایش یافت، گفت: این بحران بزرگ موجب خشم مردم شد و انصارالله که در گذشته تنها یک خواسته داشت و آن اینکه دولت تغییر کند، 2 خواسته دیگر را نیز شعار خود قرار داد که پایین آوردن قیمت‌ها و به خصوص قیمت سوخت و اجرایی کردن نتایج گفت‌وگوی‌های ملی از آن جمله بود.

این کارشناس یمن با بیان اینکه در گفت‌وگوهای ملی تصمیم به مشارکت همه گروه‌های سیاسی از جمله انصارالله گرفته شد که اجرایی نشد و انصارالله خواستار اجرایی کردن آن بود، اظهار داشت: امتناع دولت از این موضوع، باعث قیام دوباره انصارالله و درگیری با نیروهای علی محسن الاحمر شد که در نتیجه پیروزی انصارالله، علی محسن الاحمر به خارج از کشور گریخت و توافقنامه‌ای بین دولت و انصارالله به امضا رسید.

* هدف تروریست‌های سلفی از بین بردن انصارالله است

راجح با ذکر این نکته که امروز وضعیت یمن از نظر سیاسی کمی نامعلوم است، گفت: گروه‌های تروریستی در یمن فعال هستند و دولت تلاش دارد خود را کنار بکشد و تروریست‌ها هم که دست نشانده عربستان و آمریکا هستند، هدف‌شان از بین بردن نیروهای انصارالله است که چندین طرفدار انصارالله را با عملیات‌های انتحاری از بین برده‌اند.

وی ادامه داد: انصارالله توانسته با کمک مردم بر چند شهر یمن مسلط شود و اوضاع امنیتی را به کنترل خود در آورد و از دولت می‌خواهد که در جنگ با تروریسم همکاری کند.

* شمالی‌ها مخالف تقسیم یمن هستند

این کارشناس مسائل یمن در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص فدرالی شدن یمن که در گفت‌وگوهای ملی ذکر شده و موضع انصارالله گفت: «سید عبدالملک الحوثی» رهبر انصارالله در این خصوص توضیح داده که بحران جنوب یک مسئله ملی است و مردم یمن شمالی که 60 درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند، مخالف جدا شدن جنوب از شمال هستند؛ اما همه مردم یمن بر این اتفاق نظر هستند که ظلم زیادی به جنوبی‌ها شده است. امروز هم باید یک گفت‌وگوی جدی ملی صورت بگیرد که آیا جنوب از شمال جدا شود یا خیر.

* فدرالی شدن یمن توطئه جدید عربستان

راجح با بیان اینکه در گفت‌وگوهای گذشته همه به این نتیجه رسیدند که یمن فدرالی شود و همه قبول دارند که فدرالی شود به شرط آنکه یک دولت مرکزی قوی وجود داشته باشد، خاطرنشان کرد: عبدربه منصور هادی با نقشه سعودی موضوع 6 منطقه فدرالی را مطرح کرد، تنها به این قصد که انصارالله در یک منطقه کوچک محصور شود که نه منبع ثروت داشته باشد و نه نقطه استراتژیک دریایی.

وی ادامه داد: امروز اگر کل جنوبی‌ها بر این عقیده باشند که جدا شوند و شمالی‌ها هم به این نتیجه برسند، این عمل شدنی است، اما باید بدانیم که عربستان سعودی به دنبال جدایی جنوب از شمال است.

* ایران خواهان یمنی قوی

این کارشناس مسائل یمن با اشاره به اینکه زمانی به ایران اتهام می‌زدند که به دنبال تجزیه یمن است، یادآور شد: این اتهامات بی اساس است، چرا که جمهوری اسلامی ایران خواستار یک دولت مستقل قوی در نزدیکی عربستان است و نه یک منطقه ضعیف شده که به چند کشور کوچک تجزیه شده باشد.

راجح بحران جنوب را بحران بزرگی دانست که انصارالله باید به آن توجه کند و اظهار داشت: دلیل پیشروی انصارالله در استان‌های مختلف، پیگیری خواسته مردمی است. اگر امروز انصارالله شهرهایی را تصرف کرده به این دلیل است که به دست القاعده و تندروها نیفتد و این کار با کمک پلیس یمن انجام گرفته است. اگر انصارالله در استانداری و مراکز دولتی مستقر نمی‌شد، شهرهای یمن به دست القاعده می‌افتاد.

* رسانه‌های عربی تروریست‌های القاعده‌ را عشایر معترض می‌نامند

وی ادامه داد: رسانه‌های عربی و به خصوص «الجزیره» و «العربیه» تلاش دارند اینگونه وانمود کنند که تروریست‌های یمن القاعده‌ای نیستند، بلکه قبایل معترض هستند در صورتی که این یک دروغ رسانه‌ای است.

این کارشناس مسائل یمن با رد تمامیت خواهی انصارالله و نگاه طائفی آنها به مسائل این کشور گفت: امروز برخی از رهبران انصارالله سلفی هستند که وابسته به انصارالله و نیروهای مقاومت می‌باشند. عربستان تلاش دارد این طور وانمود کند که آنها شیعه هستند و تنها 10 درصد یمن را نمایندگی می‌کنند، اما انصارالله یک طائفه خاص را شامل نمی‌شود، بلکه در این جنبش اهل سنت هم حضور دارند که بخشی از رهبران کمیته‌های مردمی را سلفی‌های وابسته به انصارالله در دست دارند.

* تشکیل انصارالله از سوی عبدالله صالح دروغ است

عبدالرحمن راجح در بخش دیگری از این گفت‌وگو این موضوع را که «علی عبدالله صالح» هنوز به دنبال قدرت است را دروغ رسانه‌های اخوانی دانست و افزود: تشکیل انصارالله از سوی علی عبدالله صالح نیز یکی از همین دروغ‌هاست.

وی تاکید کرد: علی عبدالله صالح هیچ نقشی در درگیری‌های اخیر ندارد، چرا که خواسته انصارالله برای عدم دخالت در امور سیاسی را قبول کرده، اما باید توجه کرد که حزب‌ علی عبدالله صالح از لحاظ فرهنگی وابسته به انصارالله بوده‌ و امروز به انصارالله متمایل شده‌ است.

این کارشناس مسائل یمن در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص چینش کابینه دولت نیز گفت: انصار الله برای انتخاب نخست‌وزیر و اعضای کابینه شرط کرد که هر کس در کشتار مردم در جنگ‌های قبلی نقشی نداشته و استقلال سیاسی داشته باشد، می‌تواند کابینه را تشکیل دهد.

* اخبار بازداشت بعثی‌ها در یمن کذب محض است

راجح افزود: حزب‌ علی عبدالله صالح عنوان می‌کند که قصد دارد بر اساس توافقنامه ریاض عمل کند و علی عبدالله صالح دیگر نقش برجسته‌ای در یمن ندارد.

وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو اخبار مطرح شده در خصوص دستگیری بعثی‌ها در یمن را تکذیب کرد و گفت: چنین چیزی وجود ندارد و رسانه‌های عربی چنین اخباری را منتشر کرده‌اند. شخصی که ادعا کرده‌اند انصار الله دستگیرش کرده و از آن به عنوان معاون صدام حسین یاد کرده‌اند، اصلاً در یمن نیست و ساکن انگلیس است. این مانور برخی رسانه‌هاست تا وانمود کنند که انصارالله وابسته به ایران است و ملی‌گرا نیست.

* انصارالله همه بازداشتی‌ها را به دادگاه تحویل می‌دهد

این کارشناس مسائل یمن با اشاره به اینکه انصارالله عملکرد خود را در چارچوب دولت و قانون اساسی یمن دنبال می‌کند و مانند گروه‌های تروریستی نیست که فردی را بازداشت کرده و خودش حکم را اجرا کند، یادآور شد: اعضای انصارالله حتی کسانی که یارانشان را کشته‌اند، پس از دستگیری به دادگاه تحویل می‌دهند. انصارالله حتی در اختلافات محلی نیز مداخله نکرده و آنها را به دادگاه‌های دولتی ارجاع داده است.

* حزب الله الگوی انصارالله است

راجح در خصوص اینکه انصارالله در یمن همان سیاست حزب‌الله در لبنان را پیاده می‌کند نیز گفت: انصارالله از زمانی که تشکیل شده متاثر از افکار امام خمینی (ره) بوده و از نظر سازماندهی نیز حزب‌الله الگوی آنها شده است. مقاومت حزب الله، وجهه سیدحسن نصرالله و تلاش‌ها و مقاومت حزب‌الله تاثیر زیادی بر ساختار انصارالله داشته است.

وی ادامه داد: «سید حسین الحوثی» (اولین رهبر انصارالله که در جنگ اول این گروه با دولت یمن کشته شد) شعار خود را «مرگ بر آمریکا و مرگ بر اسرائیل» اعلام کرد و اولین شرط وی با دولت نیز این بود که دولت وقت یمن با نیروهای مقاومت روابط خوبی داشته باشد که جمهوری اسلامی ایران، حزب‌الله و حماس از جمله آنها بوده است.

* انصارالله در کنار حزب الله، سوریه و ایران ضلع چهارم مقاومت منطقه‌

این کارشناس مسائل یمن با ذکر این نکته که سیاست انصارالله هم در همین چارچوب بوده که علیه رژیم صهیونیستی و آمریکا و طرفداری از جنبش‌های مقاومت و همراهی با جمهوری اسلامی حرکت کرده، اظهار داشت: انصارالله در کنار سوریه، حز‌ب‌الله لبنان و جمهوری اسلامی ایران می‌تواند ضلع چهارم مقاومت باشد که از اول هم آن را اعلام کرده و در پیش گرفته است.

راجح ادامه داد: انصارالله نقش زیادی در تغییر نگرش مردم نسبت به آمریکا و عربستان سعودی و نیز پشتیبانی آنها از مقاومت داشته است.

وی افزود: امروز نیروی انصارالله و کل یمن در کنار جمهوری اسلامی ایران، سوریه، حزب‌الله، حماس و سایر جنبش‌های مقاومت اسلامی است.

این جامعه شناس یمنی در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص اینکه آیا عربستان سعودی از روی کار آمدن انصارالله رضایت دارد یا خیر؟ گفت: انصارالله عنوان می‌کند که طالب قدرت نیست؛ خواسته این گروه این است که اول باید قانون اساسی تصویب و انتخابات اجرا شود و هر کسی هم در انتخابات پیروز شد، می‌تواند دولت را اداره کند.

*‌ در انتخابات عادلانه انصارالله پیروز خواهد شد

راجح ادامه داد: تبلیغات منفی علیه انصارالله امروز به شدت در جریان است که مثلاً آنها می‌خواهند دولت پادشاهی یمن را بازگردانند و جمهوری یمن را تضعیف کنند.

وی با بیان اینکه اگر در یمن یک انتخابات عادلانه برگزار شود، انصارالله در آینده قدرت سیاسی یمن حضور خواهد داشت، یادآور شد: عربستان نخواهد توانست نقش گذشته خود را ایفا کند، چرا که مردم بیدار و آگاه شده‌اند و دست نشانده‌های سعودی نیز از این کشور فرار کرده‌اند.

این تحلیلگر سیاسی با ذکر این نکته که عربستان به دنبال تضعیف یمن یا تجزیه آن است، خاطرنشان کرد: رسانه‌های سعودی تبلیغات گسترده‌ای به راه انداخته‌اند که در یمن جنگ شیعه – سنی در جریان است تا یمنی‌های اهل سنت جدا شوند یا مشکلی در شمال ایجاد شود تا این کشور را یک کشور جنگ‌زده و ضعیف کند.

* استفاده عربستان از اهرم اقتصادی برای فشار بر یمن

راجح ادامه داد: با توجه به اینکه یمن یک کشور وابسته به عربستان بوده، لذا آل‌سعود اقتصاد را به اهرمی برای فشار به مردم این کشور تبدیل کرده است.

وی با اشاره به بحران اقتصادی و انسانی یمن در شرایط کنونی گفت: دولت قبلی با کمک مالی عربستان ادامه حیات داشت و دولت آینده بدون این کمک‌ها حتماً با مشکل روبرو می‌شود، اما الان کمیته‌های مردمی تشکیل شده تا اقتصاد و وضعیت معیشتی مردم را کنترل کنند.

*‌ عربستان با اغوای نخبه‌های یمنی آنها را جذب می‌کند

این کارشناس مسائل یمن با ذکر این نکته که دولت گذشته در فساد مالی گسترده‌ای غرق شده بود و اگر این فساد کنترل شود می‌توان به ثبات رسید و به تدریج منابع اقتصادی را گسترش داد، خاطرنشان کرد: عربستان حتی با اغواگری، نخبه‌های سیاسی یمن را جذب می‌کند. بهترین متخصصان یمنی که با پول این کشور در اروپا و سایر کشورهای دنیا تحصیل کرده‌اند، در زمان بازگشت به سرعت توسط عربستان سعودی جذب می‌شوند و بیشتر نیروی کار عربستان را یمنی‌ها تشکیل می‌دهند.

*‌ یمن سرشار از منابع زمینی و زیر زمینی

راجح با اشاره به اینکه یمن صادر کننده محصولات کشاورزی است و منابع زیرزمینی فراوانی نیز دارد، خاطرنشان کرد: اگر مدیریت خوبی در یمن بر سر کار آید، می‌تواند کشور را اداره کند. یمن از نظر استراتژیک کشوری است که قابل پیشرفت را دارد، چرا که از نظر منابع طبیعی و انسانی غنی است.

وی ادامه داد: اگر در آینده روابط یمن و جمهوری اسلامی گسترش یابد این کشور می‌تواند از تجربیات جمهوری اسلامی استفاده کند.

این کارشناس یمنی در بخش دیگری از سخنان خود در پاسخ به این سؤال که آیا ممکن است که با این انقلاب وضعیت مردم یمن بدتر شود؟ اظهار داشت: یمنی‌ها با این انقلاب چیزی از دست نمی‌دهند، چرا که از لحاظ سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی وضعیت از این بدتر نخواهد شد. وقتی مردم ببینند که هویت آنها در خطر است داوطلب خواهند شد که از هویت خود دفاع کنند و آینده را بسازند.

راجح ادامه داد: حتی برخی افراد داوطلب در کمیته‌های مردمی هستند که هیچ پولی برای فعالیت‌های خود دریافت نمی‌کنند، بلکه فقط به فکر ساختن آینده هستند.

وی به تلاش عربستان برای شکست این انقلاب اشاره کرد و گفت: عربستان اجازه چنین کاری را نخواهد داد، اما موفق نمی‌شود به هدفش برسد و فقط خون‌های بیشتری در یمن ریخته می‌شود.

* اخوان المسلمین یمن نقش مبلغان وهابی را بازی می‌کند

این جامعه شناس یمنی در خصوص نقش اخوان المسلمین در این کشور نیز گفت: اخوان المسلمین یمن همانند اخوان مصر نیست؛ اگر چه متاثر از اندیشه‌های اخوان مصر است، اما نقش وهابی‌گری‌ دارد، چرا که به سعودی‌ نزدیک بوده و آ‌ل سعود از اخوانی‌های یمن حمایت می‌کند.

راجح ادامه داد: طی چند سال گذشته عربستان از آنها به عنوان مبلغ وهابی استفاده کرده و انجمن‌های خیریه زیادی نیز داشتند که از این طریق مردم را جذب می‌کردند. آنها حتی در مرکز زیدی‌ها در صعده نیز 6 مدرسه دینی داشتند که در هر یک از آنها چند هزار شاگرد تربیت می‌کردند که به آنها حقوق هم داده می‌شد.

* انصارالله نتیجه 40 سال توطئه سعودی و وهابیت در یمن را نابود کرد

وی با اشاره به 40 سال تلاش سعودی‌ها و وهابی‌های وابسته به این کشور در یمن برای گسترش وهابی‌گری گفت: همه این تلاش‌ها طی یک سال از بین رفت، زیرا از سال 2012 کل مدارس وهابی‌گری در مناطق زیدی از بین رفت. این مدارس هیچکدام مردمی نبوده و بیشتر شاگردان آنها خارجی بودند که از کشورهای الجزایر و افغانستان به اینجا آمده بودند.

این کارشناس مسائل یمن با اشاره به نقش پررنگ اخوان المسلمین در یمن اظهار داشت: آنها وجهه ایدئولوژیک دولت یمن طی 4 دهه گذشته بودند و به عنوان مجری سیاست‌های ایدئولوژیک دولت عمل می‌کردند و تا سال 2007 با هم هماهنگ بودند، اما پس از آن از صالح جدا شدند و به انقلابیون پیوستند.

راجح ادامه داد: اخوان یمن مانند اخوان مصر در زندان و تحت ظلم نبودند، بلکه در بدنه قدرت حضور داشتند.

* سعودی توانایی دخالت نظامی در یمن را ندارد

وی در خصوص احتمال دخالت نظامی عربستان در یمن نیز گفت: عربستان توانایی دخالت در یمن را ندارد، چرا که همه شهرهای مرزی یمن مسلح هستند و از آل سعود هیچ دلخوشی ندارند؛ حتی در جنگ ششم در سال 2009، انصارالله چند شهر عربستان را تصرف کرد، در حالی که عربستان با استفاده از هواپیماها همه ساختمان‌های منطقه را از بین برد، اما روی زمین نه تنها نتوانست یک وجب از خاک صعده را بگیرد، بلکه انصارالله چند شهر عربستان را تصرف کرد.

* قدرت‌یابی انصارالله در یمن، منطقه و دنیا را تکان داد

این کارشناس مسائل یمن با اشاره به اینکه حضور انصارالله در قدرت، کل خاورمیانه و جهان را تکان داده است، افزود: یمن دومین انقلاب کشورهای عربی پس از تونس است که به موفقیت رسیده است. این کشور در منطقه بسیار مهمی قرار دارد.

راجح ادامه داد: امروز در یمن، بخشی از نیروهای مقاومت منطقه پیروز شده‌اند که این موضوع بسیار مهم است.

وی با بیان اینکه امروز مردم عراق و سوریه می‌دانند که مردم یمن در کنار آنها هستند و سید عبدالملک الحوثی تاکید کرد که با همه کشورها رابطه خوبی خواهیم داشت، گفت: ما در گذشته با عربستان روابط خوبی داشتیم، اما این رابطه به سود مردم یمن نبود. در گذشته وزیر خارجه یمن از ترس عربستان جرأت سفر به ایران را نداشت، در حالی که مقامات سعودی به تهران سفر می‌کردند و امروز دیگر چنین سیاستی در یمن نیست.

*‌یمنی‌ها خواهان روابط گسترده با ایران هستند

این کارشناس مسائل یمن در پایان خاطرنشان کرد: مردم یمن خواهان روابط گسترده با جمهوری اسلامی ایران هستند، چرا که تاریخ مشترکی دارند و مردم یمن، ایران را به عنوان کشور حامی مظلومان و مقاومت می‌دانند که این نزدیکی در بین مردم ایران نسبت به یمن نیز وجود دارد.