بتانی اَلن آبراهامیان، در یادداشتی که فارن پالسی آن را منتشر کرد، نوشت: دانشکده مطالعات عالی بین‌المللی دانشگاه جانز هاپکینز، یکی از برترین دانشکده‌های روابط بین‌الملل در آمریکا است. فارغ‌التحصیلان این دانشکده جذب کارگزاری‌ها و ادارات مختلف دولتی از وزارت امور خارجه گرفته تا سازمان سیا و ارتش می‌شوند. برنامه مطالعات چین این دانشکده بسیار شناخته‌شده است و بسیاری از فارغ‌التحصیلان این رشته در زمینه زبان، فرهنگ و سیاستِ چین به عنوان اصلی‌ترین رقیب استراتژیک آمریکا خبره می‌شوند.

در اگوست سال 2017، دانشکده مطالعات عالی بین‌المللی، برقراری کرسی جدید استادی در دپارتمان مطالعات چین و نیز پروژه تحقیقاتی جدید تحت عنوان ابتکار جامعه پاسیفیک را اعلام کرد که هدف از آن، بررسی تاثیر گسترده چین بر همسایگان و شرکای این کشور در آسیا و جهان است.

آنچه که بیانیه دانشکده مطالعات عالی بین‌المللی بدان اشاره نکرد، این بود که بخشی از اعتبار مالی پروژه جدید را بنیاد مبادله چین – آمریکا تامین می‌کند. این بنیاد که در هنگ‌کنگ به عنوان یک نهاد غیرانتفاعی ثبت شده، یک کارگزاری خارجی است که مقامات عالیرتبه چین در تشکیلات حزب کمونیست این کشور، از آن حمایت مالی می‌کنند.

همکاری بنیاد مبادله چین – آمریکا با یک اندیشکده آکادمیک در شرایطی انجام می‌گیرد که حزب کمونیست چین برای تقویت نفوذش بر مباحث سیاست در سراسر جهان تلاش می‌کند. دولت چین به دنبال این است که صداهایی را که نمی‌پسندد سرکوب کند و صداهایی را که می‌پسندد تقویت کند و تلاشش در این زمینه موفقیت فزاینده‌ای داشته ‌است.

درحالیکه واشنگتن درگیر بحث مربوط به دخالت روسیه در انتخابات آمریکا است، چین نشان داده‌ است در ورود به سیاست آمریکا مهارت دارد.

پیتر ماتیس، محقق بنیاد جیمز تاون آمریکا، در این خصوص چنین گفت: رویکرد چین برای تاثیرگذاری، کمی متفاوت از رویکرد روسیه است. رویکرد روسیه بیشتر بر عملیات عینی، آن هم در پشت صحنه، متمرکز است و اینکه چگونه به آن هدف دست یابد، درحالی‌که چین بر مناسبات تاکید دارد، آن هم نه مناسباتی که ارزش فوری داشته باشد، بلکه مناسباتی که یک روزی ممکن است ارزشمند شود.

وی ادامه داد: چین در پی تغییر اکولوژیکی است. اگر آنها به تعداد کافی نفرات‌شان را در موقعیت‌ها و مکان‌های مناسب پرورش دهند، در آن صورت، شروع به ایجاد تغییر در مباحث می‌کنند بدون اینکه بخواهند بطور مستقیم نظرات خود را تزریق کنند.

بنیاد مبادله چین- آمریکا را در سال 2008، یک تاجر هنگ‌کنگی به نام تونگ چی هوا تاسیس کرد. تونگ مبادله دانشگاهی و حرفه‌ای انجام می‌دهد و روزنامه‌نگاران، محققان و شخصیت‌های سیاسی و نظامی آمریکا را به چین می‌آورد. این بنیاد همچنین با اندیشکده‌های بی‌شماری در آمریکا همچون بروکینز، مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی، شورای آتلانتیک، مرکز توسعه آمریکا، اندیشکده شرق- غرب، مرکز کارتر و بنیاد کارنگی برای صلح بین‌الملل در پروژه‌های مختلف همکاری داشته‌ است.

ارتباطات بنیاد تونگ با جبهه متحد در حزب کمونیست چین غیرمستقیم ولی مهم است.  تونگ در حال حاضر نایب رئیس یکی از مهمترین نهادهای جبهه متحد به نام کنفرانس مشورتی – سیاسی خلق چین است. این نهاد یکی از مهمترین شاخه‌های چین برای گسترش نفوذ خود در سراسر جهان است.

بنیاد مبادله چین- آمریکا جدیدترین همکاری خود با دانشکده مطالعات عالی بین‌المللی یعنی ابتکار جامعه پاسیفیک را یک پروژه‌ تحقیقاتی مشترک خواند. دیوید لمپتون مدیر برنامه مطالعات چین دانشگاه جان هاپکینز گفت: استاد جدید همچنین مسئول ابتکار جامعه پاسیفیک خواهد بود و ارتباط کاری تنگاتنگی با بنیاد مبادله چین- آمریکا در هنگ‌کنگ خواهد داشت. وی همچنین افزود: بنیاد مزبور هم ابتکار جامعه پاسیفیک و هم اختصاص مقام جدید استادی را تامین مالی کرد. هیچگونه شرط یا محدودیتی نیز به ابتکار جامعه پاسیفیک و یا اعضای دانشکده با هدیه یا هر طریق دیگری تحمیل نشده ‌است.

البته بنیاد مبادله چین – آمریکا این ادعا را رد می‌کند که به عنوان ابزاری برای پیشبرد دستورکار ایدئولوژیکی پکن عمل کرده ‌است یا ارتباطاتی با جبهه متحد حزب کمونیست چین دارد. سخنگوی بنیاد یادشده اعلام کرد: ما قصد گسترش یا حمایت از سیاست‌های دولت را نداریم.

این اولین همکاری دانشکده مطالعات عالی بین‌المللی با بنیاد مذکور نیست. آنها در مارس 2016، به صورت مشترک، کنفرانسی را درباره اقتصاد چین در هنگ‌کنگ برگزار کردند. اما برنامه‌هایی همچون اختصاص مقام استادی جدید در دانشکده مطالعات عالی بین‌المللی و پروژه‌های تحقیقاتی مشترک فرصتی برای گسترش دسترسی چین در جهان فراهم می‌کند، همان چیزی که بخش مهم سیاست‌های رئیس‌جمهوری چین را تشکیل می‌دهد. در جلسه حزب کمونیست در اکتبر 2017، گسترش نفوذ چین در جهان به عنوان دستورکار ملی تعیین شد و رئیس‌جمهوری این کشور خواستار گسترش فعالیت‌های خارج از کشور حزب کمونیست شد. وی جبهه متحد حزب را “سلاحی جادویی” برای قدرت حزب یاد کرد.

در پروژه‌های مشترکی همچون پروژه مشترک دانشکده مطالعات عالی بین‌المللی با بنیاد مبادله چین – آمریکا، نفوذ می‌تواند به شکل نامحسوس و نه به صورت ناشیانه صورت گیرد. تزریق برخی افکار به دیگران یک توانایی محسوب می‌شود و تریبونی برای ابراز نظرها ایجاد خواهد شد.

درحالی‌که نمایندگان بنیاد مبادله چین- آمریکا عنوان می‌کنند که کارگزار حزب کمونیست چین نیستند، این بنیاد در پروژه‌هایی با ارتش آزادیبخش خلق چین همکاری کرده‌ است و از همان موسسه روابط عمومی در واشنگتن استفاده می‌کند که سفارت چین از آن بهره می برد.

یکی از پروژه‌های ارتش آزادیبخش خلق چین، ابتکار سانیا[1] به عنوان یک برنامه مبادله است که دیدار فرماندهان عالیرتبه سابق ارتش آمریکا و چین با یکدیگر را برنامه‌ریزی می‌کند. ابتکار سانیا در چین را، دفتری از ارتش آزادیبخش چین اداره می‌کند که در فعالیت‌های جنگ سیاسی و نفوذ دخیل است.

برخی مواقع نتایج چنین تبادل سطح بالایی موثر واقع نمی‌شود. براساس گزارش سالیانه کمیسیون بررسی امور اقتصادی و امنیتی چین – آمریکا[2]،  در فوریه 2008 شرکت‌کنندگانِ ارتش آزادیبخش چین در ابتکار سانیا از همتایان آمریکایی خود درخواست کردند که پنتاگون را راضی کند تا انتشار گزارش در مورد توسعه نظامی چین را به تعویق بیندازد. طرف آمریکایی با این درخواست موافقت کرد، اما در نهایت این کار انجام نشد.

مبادلات و همکاری تنها ابتکارهای بنیاد مبادله چین- آمریکا نیست. این بنیاد در سال 2016، اندکی کمتر از 668 هزار دلار صرف لابی‌گری بویژه با بکارگیری گروه پودستا و گروه‌های دیگر در کنگره آمریکا درخصوص مناسبات چین – آمریکا کرد. بنیاد مزبور تا به امروز(2017) بالغ بر 510 هزار دلار صرف لابی‌گری کرده ‌است.

پیتر ماتیس، محقق بنیاد جیمز تاون آمریکا در خصوص تلاش چین برای گسترش نفوذ خود گفت: چین یاد گرفته‌ است که از طریق وب‌سایت، مشارکت و یا کمک‌های مالی، پیام خود را به شکلی جذاب در قالب اندیشه‌ها و آرای دانشگاهیان و فرهیختگان آمریکایی ارائه کند. چه کسی بهتر از خود آمریکایی‌ها برای تحت تاثیر قرار دادن آمریکایی‌ها؟

[1] – Sanya Initiative

[2] – کمیسیون بررسی امور اقتصادی و امنیتی چین – آمریکا در اکتبر سال 2000، توسط کنگره آمریکا تشکیل شد. هدف این کمیسیون نظارت، تحقیق و ارائه گزارش به کنگره سالیانه درخصوص پیامدهای امنیت ملی تجارت و همکاری اقتصادی بین آمریکا و چین و نیز ارائه توصیه‌ها در موارد لزوم جهت تصمیم‌گیری و وضع قوانین توسط کنگره است.