هانتر مارستون، تحلیلگر مستقر در واشنگتن در یادداشتی که فارین افرز منتشر کرد، نوشت:  اخیراً هانوی با عقب‌نشینی از یک معامله مهم اکتشاف نفت در دریای چین جنوبی به نفع پکن موافقت کرد. ژنرال فان چانگلونگ، معاون رئیس کمیسیون نظامی مرکزی چین فشار زیادی را اعمال کرد؛ ازجمله این‌که از مادرید دیدن کرد تا نگرانی‌های پکن را درباره مشارکت شرکت رپسول اسپانیا در این معامله مطرح کند، درحالی‌که رپسول حدود 300 میلیون دلار در این پروژه سرمایه‌گذاری کرده بود. ژنرال فان همچنین برای تبادلات مرزی سالانه به هانوی سفر کرد و در این سفر مستقیماً درخواست کرد که ویتنام اکتشاف نفت در منطقه مورد مشاجره ، بلوک 03-136، را متوقف کند. حتی تهدید کرد که اگر این درخواست رد شود به‌زور متوسل خواهد شد. سپس هانوی تسلیم شد.

اگرچه بسیاری از تحلیلگران آسیا به این تصمیم ویتنام انتقاد کردند و آن را اقدامی مطیعانه در برابر پکن دانستند اما هانوی به مقاومت در برابر چین در دیگر حوزه‌های مهم ادامه داده است. به‌عنوان‌مثال ویتنام به اعتراض خود به  ساخت زمین‌های مصنوعی در دریای چین جنوبی که ساختش را در سال‌های 1980 آغاز کرد، ادامه داده است. بااین‌حال پکن قادر نیست چنین اقداماتی را بدون آن‌که ریاکارانه به نظر رسد محکوم کند، زیرا چین جزایر متعددی را در دریای چین جنوبی ساخته است که درمجموع مساحتی بالغ‌بر 3200 هکتار را شامل می‌شود و به نصب سخت‌افزارهای نظامی بیشتری بر روی این جزایر ادامه داده است.

درعین‌حال هانوی برای لحاظ کردن زبانی الزام‌آور در پیش‌نویس قانون دریای چین جنوبی که مجمع ملل آسیای جنوب شرقی و چین اخیراً در نشست آ.سه.آن در مانیل امضا کردند، به اعمال فشار روی آورده است . این قانون رفتار دولت‌های منطقه‌ای در دریای چین جنوبی را تنظیم خواهد کرد و بر اساس این پیش‌نویس که یان استوری آن را مشاهده کرده است، قصد دارد “اعتماد دوجانبه، همکاری و اعتماد را ارتقاء بخشد، از حوادث پیشگیری کند، در صورت بروز حوادث آن‌ها را  مدیریت و یک فضای مطلوب را برای راه‌حل مسالمت‌آمیز مشاجرات ایجاد کند”. این پیش‌نویس درهرحال شامل هیچ ارجاعی به مکانیسم‌های “الزام‌آور به لحاظ حقوقی” که درنهایت طرف‌ها را مسئول بداند نیست.

همچنین طبق پیش‌نویس یک بیانیه، مالزی در خصوص “حضور دارایی‌های نظامی” در آب‌های مورد مشاجره ابراز نگرانی کرده است. اما فیلیپینی‌ها که ریاست آ.سه.آن را به عهده‌دارند، برای به چالش کشیدن چین در دریای چین جنوبی در مقایسه با دولت پیشین بنیگنو آکینو سوم، که در دیوان دائمی داوری لاهه در سال 2013 علیه چین اقامه دعوا کرد، کار چندانی نکرده‌اند. درواقع رئیس‌جمهور رودریگو دوترته تا آنجا پیش رفته که گفته است تصمیم اخیر دادگاهی که به نفع فیلیپین رأی داد، “فقط یک‌تکه کاغذ چهارگوش است”. دوترته عنوان کرده است که قصد دارد به‌صورت دوجانبه با پکن برای معامله در دریای چین جنوبی مذاکره کند .

ویتنام اکنون ظاهراً در مخالفت پرسروصدایش با فشار چین برای اعمال کنترل بر دریای چین جنوبی یک بیگانه است. اگرچه جمعیت چین 14 برابر ویتنام است، و بودجه نظامی‌اش 151 میلیارد دلار در مقایسه با بودجه 50 میلیارد دلاری ویتنام اما این کشور کوچک جنوبی سابقه‌ای طولانی در اعمال فشار علیه این کشور قدرتمند دارد.  چینی‌ها برای حدود هزار سال این همسایه کم قدرت خود را اشغال و بر آن اعمال کنترل کردند، در تمام این سال‌ها ویتنامی‌ها برای اخراج آن‌ها تلاش کردند. امروز هانوی خاطرنشان می‌کند که موضعش را در راستای ادعای حاکمیت و قلمرو دریایی ویتنام تغییر نخواهد داد.

راهبرد ویتنام با روابط دفاعی عمیق با واشنگتن، دشمن سابق ویتنام، گره‌خورده است. دولت اوباما شراکتی جامع را با هانوی در سال 2013 امضا کرد و اوباما خاتمه ممنوعیت فروش تسلیحات به دولت ویتنام را در مه 2016 امضا کرد. اکنون درحالی‌که آمریکا درصدد اعمال فشار در برابر توسعه‌طلبی چین و بالا رفتن تحمل ریسک این کشور است، منافع راهبردی این دو دشمن قدیمی به یکدیگر نزدیک شده است.  دولت اوباما همچنین شراکت‌های راهبردی با دولت‌های سنگاپور و مالزی را شکل داد و پنتاگون برنامه ابتکار امنیتی دریایی را آغاز کرد که برنامه‌ای پنج‌ساله به ارزش 425 میلیون دلار برای تقویت ظرفیت هشدار در دولت‌های آسیای جنوب شرقی به‌ویژه فیلیپین است.

تحلیلگران با مشاهده افزایش تنش‌ها میان واشنگتن و پکن به قیاس‌های تاریخی با “تله توسیدید” پرداختند؛ عبارتی که گراهام آلیسون، پژوهشگر دانشگاه هاروارد برای توصیف ریسک مناقشه یک قدرت نوظهور با یک ابرقدرت حاکم به کار برد. ازنظر توسیدید، مورخ یونانی، در جنگ پلوپونز این “آتن رو به رشد” و هراس اسپارت از این رشد بود که جنگ را اجتناب‌ناپذیر ساخت. پژوهشگرانی نظیر آلیسون اکنون به‌صراحت از این موضوع حرف می‌زنند که آیا چین و آمریکا در مسیر تکرار تله توسیدید و ورود به یک جنگ قرار دارند یا خیر.

اینکه آیا تمرد ویتنام و تمایل واشنگتن به تقویت مواضع دولت‌های کوچک در برابر قدرت روبه رشد چین به بروز مناقشه جدید ابرقدرت منجر می‌شود یا خیر موضوعی است که گذر زمان آن را روشن خواهد ساخت. اما ظهور جنگ آمریکا و چین همچنان یک احتمال دور و بعید است. اقتصادهای این دو کشور باوجود روابط گسترده تجاری و سرمایه‌گذاری میان آن‌ها، عمیقاً درهم‌تنیده است و آن‌ها در خصوص مسائل دیپلماتیک جهانی، از توافق آب و هوایی پاریس گرفته تا تحریم بین‌المللی کره شمالی، با یکدیگر همکاری دارند.

ویتنام فعلاً در برابر اختلافات در روابطش با چین (که هنوز بزرگ‌ترین شریک تجاری‌اش محسوب می‌شود) شکیبایی نشان داده تا خودمختاری‌اش را حفظ کند. واشنگتن باید در برابر نگرانی‌های هانوی و نیز مخاطرات جانب‌دارانه دیده شدن اقداماتش در مشاجرات مربوط به دریای چین جنوبی حساس باشد. موضع رسمی آمریکا بی‌طرف ماندن در برابر ادعاهای دولت‌ها در خصوص قلمرو دریایی  و تمایل داشتن به راه‌حل مسالمت‌آمیز برای همه مشاجرات بوده است. آمریکا به همراه ژاپن و استرالیا از چین و فیلیپین خواسته است به‌حکم دیوان دائمی داوری که تابستان گذشته صادر شد، احترام بگذارند.

رشد صعودی چین همچنان باعث بروز رفتارهای مختلف از جانب قدرت‌های کوچک آسیای جنوب شرقی خواهد شد. ویتنام در برابر این فشار دیپلماتیک مهم شکیبایی راهبردی و خلاقیت نشان داده و  در هدایت رقابت پیچیده میان دو ابرقدرت رقیب مهارت به خرج داده است. به‌عنوان‌مثال بعدازآنکه مشاجره بر سر یک دکل نفتی چین در منطقه انحصاری اقتصادی ویتنام به بروز اعتراضات در ویتنام و دیگر مخالفان چین منجر شد، لی هونگ آنه، عضو پولیت بورو (دفتر سیاسی حزب کمونیست) به پکن سفر کرد تا روابط را بهبود بخشد. در سال  2015 نیز نگوین فوترونگ، دبیر کل این حزب نیز بعد از سفر تاریخی‌اش به واشنگتن، برای اولین بار به‌عنوان یک رهبر ویتنامی در این سطح به پکن سفر کرد.

مقاومت هانوی در برابر فشار چین این نتیجه را داشته که به اقدامات پکن در حیاط‌ خلوت ویتنام شکل داده است. همچنین طرح این سؤال را باعث شده که ویتنام تا چه اندازه از اهرم فشار در برابر چین برخوردار است. با توجه به اختلاف قدرت میان این دو، موفقیت هانوی تا حدی به تداوم بهبود روابط باقدرت های خارجی نظیر هند، ژاپن و آمریکا بستگی خواهد داشت که همگی در سال‌های اخیر بیشتر درگیر موضوع دریای چین جنوبی بوده‌اند.

اما ویتنام با نمایش شکیبایی‌اش در برابر ریسک و اتخاذ موضعی قاطع در خصوص دریای چین جنوبی در حال خطر کردن و جلب حمایت یک ائتلاف بین‌المللی برای مخالفت با چین است. ازنظر حامیان سیاست مواجهه جویانه تر در برابر پکن، این‌یک تقابل خوشایند باسیاست انطباق فیلیپین است.