آرین طباطبایی در یادداشتی که نشریه فارن افرز آن را منتشر کرد؛ نوشت: ترامپ گفت به قراردادی که به عنوان پوششی برای ساخت بمب اتمی استفاده شود، پایبند نمی مانیم. این اظهارات، تکرار تهدیدات چند هفته اخیر ترامپ مبنی بر تنبیه ایران و خروج  آمریکا از برجام بود.

با این حال، ترامپ به اجرای توافق ادامه داده است، حتی اگر تعهد آمریکا به آن را اعلان نکرده باشد. در صورت خروج احتمالی آمریکا از برجام، ایران از جذب تجار و سرمایه گذاران ریسک پذیر به عنوان پیش نیاز بهبود اقتصاد خود محروم خواهد شد. بر این اساس، ایرانی ها نسبت به آینده توافق با توجه به تاثیر آن درکاهش تحریم ها و احیای اقتصاد کشورشان نگران هستند.

با توجه به این شرایط، ایران خواستار نقش آفرینی بیشتر اروپا برای حفظ توافق شده است. از زمان امضای برجام، مقامات ایران بارها از اروپایی ها شکایت کرده اند؛که چرا آنها به رغم کسب منافع قابل توجه از امضای توافق هسته ای، در قبال حفظ آن تقریبا منفعل عمل می کنند.

برای ایران، مشارکت اروپا، کلیدی برای حمایت مداوم از برجام است. ضمن آنکه یکی از انگیزه های ایران از بازگشت به میز مذاکرات در سال 2012 نیز، بازسازی روابط با پایتخت های اروپایی بود. چنانکه امروز ایران و اروپا می توانند از کانال های رسمی ارتباطی برای تقویت روابط خود در حوزه های سیاسی، اقتصادی و امنیتی بهره ببرند.

جواد ظریف وزیر خارجه ایران برای رساندن این پیام بارها به پایتخت های اروپایی سفر کرد:آینده برجام به اروپا وابسته است. برای ایران، آمریکا یک جنبه از دست رفته در برجام است. چنانکه از نگاه مقامات تهران، دولت ترامپ در بدترین حالت می تواند از برجام عقب نشینی کند و در بهترین حالت، به شکل کنونی آن یعنی در سایه آینده ای همیشه نامشخص ادامه دهد. چین و روسیه نیز اگرچه از توافق برجام منفعت زیادی کسب می کنند، اما به دلیل آنکه آنها در بازارهای اقتصادی ایران حضور دارند، نمی خواهند یا نیازی ندارند که برای جلوگیری از تلاش آمریکا برای برهم زدن برجام، سرمایه سیاسی شان را هزینه کنند.

با توجه به این شرایط، ایران به دنبال تعمیق بخشی روابط خود با اروپا است تا هزینه های آمریکا برای ترک برجام را افزایش دهد. حال آنکه اتحادیه اروپا به سختی در سیاست خارجی و تعادل بیشتر مواضع و منافع ناهمگون متحد مانده است. به عنوان مثال، بریتانیا پس از همه پرسی خروج از اتحادیه اروپا، به شکل فزاینده ای به دنبال پیوند با واشنگتن است. ضمن آنکه بریتانیا پیش تر نیز در بسیاری از تحولات بین المللی از جمله در حمله به عراق در سال 2003، دنباله رو سیاست های آمریکا بود. اگرچه انگلیس تاکنون از ماندن در برجام حمایت کرده است، اما بعید نیست که در نهایت تصمیم به ماندن در کنار آمریکا برای خروج از آن بگیرد. کشورهای عضو اتحادیه اروپا بویژه فرانسه، آلمان و ایتالیا نیز به رغم اعلان تعهد خود به حفظ برجام و حمایت از بهبود همکاری های سازنده با ایران، ناچار هستند که بین علاقه خود به روابط با آمریکا و ادغام ایران در جامعه بین المللی تعادل ایجاد کنند. رهبران اروپایی اگرچه از رفتارهای نامتعارف آمریکا خشمگین هستند، اما برای تبدیل شدن اروپا به یک بازیگر فعال تر جهت مقابله با رهبری جهانی آمریکا سال ها زمان لازم است.

در مجموع، اگرچه اروپایی ها تعهد و حمایت خود از برجام را نشان داده اند؛ اما باید تا اواسط ماه اکتبر، تلاش هایشان را برای متقاعد کردن ترامپ و کنگره برای حفظ برجام دوچندان کنند، ضمن آنکه باید احتمال اجرای برجام بدون آمریکا را نیز مدنظر داشته باشند . اگرچه تصور برجام بدون آمریکا با توجه به پیچیدگی های فراوان آن، از جمله وجود نظام پیچیده تحریم ها کمی دشوار است، اما اروپا با ارزیابی این سناریو، می بایست طرح و برنامه ای مشخص برای برجام پس از خروج آمریکا داشته باشد.