دکتر احمد زارعان/ استاد دانشگاه

سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب الله لبنان در روز دوشنبه پانزدهم بهمن ماه ۱۳۹۷ در مورد آخرین تحولات لبنان و موضوع تشکیل دولت جدید در این کشور سخنرانی کرد. با توجه به اینکه انتخابات پارلمانی لبنان در اردیبهشت ماه امسال برگزار و روند تشکیل دولت به دارازا کشیده شده معرفی وزرا و و تشکیل دولت جدید لبنان گام مهمی در مسیر ثبات سیاسی به شمار می‌رود. پس از برگزاری انتخابات پارلمانی در اردیبهشت ماه که پس از چهار سال تاخیر برگزار شد، جریان ۸ مارس که جریان حامی مقاومت محسوب می‌شود با کسب ۶۷ کرسی از ۱۲۸ کرسی پارلمان در انتخابات پیروز شد. با انتخاب میشل عون به عنوان رئیس جمهور لبنان، وی، سعد حریری را مامور تشکیل کابینه کرد اما اختلاف نظر در مورد انتخاب وزرا کار تشکیل کابینه را با پیچیدگی و دشواری مواجه کرد. تا اینکه در نهایت در یازدهم بهمن ماه سعد حریری اسامی اعضای کابینه را اعلام کرد و لبنان از این مرحله سیاسی خطیر عبور کرد.

سید حسن نصرالله در سخنرانی خود مواضع حزب الله را در رابطه با دولت جدید لبنان تشریح کرد؛ وی در این سخنرانی به صحبت‌های بنیامین نتانیاهو که گفته بود دولت جدید لبنان «دولت حزب الله» است اشاره کرد و گفت: «می‌خواهم توجه جریان‌های سیاسی و رسانه‌ها را به این مطلب جلب کنم که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل دو سه روزی است همواره ادعا می‌کند که این دولت، دولت حزب الله است و آمریکایی‌ها را علیه دولت لبنان تحریک می‌کند. اروپایی‌ها را نیز تحریک می‌کند. البته طبیعی است که کشور‌های خلیج فارس را نیز تحریک خواهد کرد؛ زیرا بین آن‌ها دوستی وجود دارد و این مسئله باعث خواهد شد علیه دولت لبنان موضع بگیرند. این تنها یک اتهام است. ولی برخی جریان‌های داخلی لبنان نیز احتمال دارد با نتانیاهو همنوا شوند و بگویند این دولت، دولت حزب الله است. البته برای من و برای حزب الله مایه قدرت و افتخار است، اما اولا این درست نیست و توصیفی نادرست است و در صورت اصرار بر آن این یک دروغ اخلاقی است. دولت کنونی، دولت حزب الله نیست بلکه جریان‌های سیاسی در این دولت موجود هستند و حزب الله هم یکی از این جریان‌های سیاسی است».

سید حسن نصرالله در عین حال تصریح کرد: «من تاکید می‌کنم که حضور ما در این دولت تاثیر بسیار زیادی دارد به طوری که بیش از هر زمان دیگری حضور ما اثرگذار و اساسی است و ان شاء الله بیش از هر زمان دیگری نیز تاثیرگذار خواهد شد؛ زیرا بحث‌ها و همکاری‌های ما در دولت بیش از هر زمان دیگری خواهد بود و مشارکت ما در مسئولیت بیش از هر زمان دیگری خواهد بود، اما این بدان معنی نیست که این دولت، دولت حزب الله است.»

همه کارشناسان متفق‌القول هستند که کنش سیاسی حزب الله در عرصه داخلی لبنان کنشی حکیمانه است؛ هدف حزب‌الله از مشارکت در روندهای سیاسی، حفظ سلاح مقاومت است و حزب الله هرگز به دنبال طایفه‌‌ای کردن سیاست نبوده است. با توجه به نوع نظام سیاسی حاکم بر لبنان، یعنی دموکراسی توافقی که در آن قدرت بر پایه طایفه‌گرایی و رقابت‌های طایفه‌ای توزیع می‌شود، رویکرد غیرطایفه‌ای حزب‌الله در محیط سیاسی کاملاً طایفه‌گرایانه لبنان بسیار حائز اهمیت است و رویکردی سازنده، مبتنی بر منافع ملی به شمار می‌رود.

همچنین آقای نصرالله بر بی پایه بودن ادعای نتانیاهو تاکید کردند؛ زیرا نتانیاهو به دنبال تحریک بازیگران خارجی مخالف حزب الله در لبنان است. بازیگران خارجی مخالف مقاومت از قدرت‌یابی حزب الله در عرصه سیاسی لبنان نگران هستند. نتانیاهو قصد دارد با افزایش نگرانی این بازیگران روند سیاسی رو به جلوی لبنان را تحت تاثیر قرار دهد و مانع از تداوم ثبات سیاسی در لبنان شود. در این میان، بازیگران حامی محور مقاومت مانند جمهوری اسلامی ایران از تداوم روند موجود و ثبات سیاسی در لبنان حمایت می‌کنند.

در عین حال سید حسن نصرالله در سخنرانی‌اش گفت: «بنا به توافق‌هایی که پیش از انتخابات و پیش از تشکیل دولت با جریان‌های سیاسی داشتیم اولویت‌های اقتصادی در رأس اولویت‌های ما قرار می‌گیرد. مبارزه با فساد و هدر دادن اموال عمومی در راس اقدامات ما برای بهبود اوضاع قرار دارد.»

تاکید آقای نصرالله بر در اولویت بودن اقتصاد، ناشی از مشکلات اقتصادی به وجود آمده در اثر بی‌ثباتی‌های سیاسی مزمن در این کشور است. همانطور که اشاره شد بعد از برگزاری انتخابات پارلمانی، روند تشکیل دولت لبنان حدود ۹ ماه به درازا کشید و در این مدت سعد حریری به عنوان رئیس دولت عهده‌دار انجام امور روزمره در لبنان بود. در واقع در این مدت در لبنان دولت به معنای حقیقی وجود نداشت. از سوی دیگر حضور آوارگان سوری در لبنان مشکلات اقتصادی این کشور را افزایش داده است. از این رو طبیعی است اولویت اول حزب الله و سایر جریان‌های ملی لبنان حل مشکلات و مسائل اقتصادی این کشور باشد. مسئله اقتصاد از جهات دیگری نیز حائز اهمیت است؛ چراکه تداوم مشکلات اقتصادی می‌تواند به رشد گروه‌های تروریستی یا افراطی کمک کند.