استوارت پاتریک در یادداشتی که وب سایت اندیشکده کارنگی آن را منتشر کرد؛ نوشت: کشورها به جای همکاری برای شکست تهدید مشترک، به‌طور متوالی اقدام‌های یکجانبه‌ای اتخاذ کرده‌اند تا از خود محافظت کرده و به کار بیهوده انتقاد از مقصر این همه گیری پرداخته‌اند. طی هفته‌های گذشته مهلتی برای اعلام طرح‌های مهم بین‌المللی توسط گروه هفت (جی7)، گروه بیست (جی20) و سازمان ملل قلمداد می‌شد. برعکس، معلوم شد که جهان در مقابله با بزرگترین تهدید سلامت عمومی جهانی از زمان آنفولانزای بزرگ سال 1918، شدیدا متفرق بوده و آمادگی ندارد. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، بزرگترین عامل یاس و ناامیدی بوده و به جای پیشبرد رهبری جهانی، مشغول مقابله با پروپاگاندای چین بوده است.

تفرقه در گروه هفت

روزنه‌های امید در هماهنگی اقتصادی بین‌المللی در میان کشورهای گروه7 به چشم می‌خورد. اخیرا وزرای مالی و روسای بانک‌های مرکزی مهم‌ترین دموکراسی‌های پیشرفته جهان با انتشار بیانیه‌ای مشترک وعده دادند که «برای بازگرداندن اعتماد و رشد اقتصادی و حفاظت از شغل ها، کسب و کارها، و مقاومت سیستم‌های مالی، هر اقدام لازم را انجام خواهند داد». آنها قول دادند تا از همه ابزارهای مالی و پولی تحت اختیار خویش برای تضمین نقدینگی و حفظ تقاضای جهانی و اجرای اقدامات بهداشت عمومی برای جلوگیری از شیوع کرونا ویروس استفاده کرده و از بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول در برابر چالش‌های اقتصادی و انسانی ناشی از کوید-19 حمایت خواهند کرد. این بیانیه متحد، بازارهای جهانی را خاطرجمع ساخت و نشان داد که دولت ترامپ که دیدارهای اخیر گروه7 را خراب کرده و در بحران جاری تمایلی به درخواست کمک از این انجمن نداشته است، نهایتا به این گروه روی خوش نشان می‌دهد.

اما متاسفانه، هنگامی که وزاری خارجه گروه7 برای بررسی ابعاد کلی امنیتی و سیاسی این همه گیری از طریق ویدئو-کنفرانس گرد هم آمده بودند، واشنگتن این همبستگی را از بین برد. تلاش‌ها برای انتشار بیانیه مشترک هنگامی شکست خورد که آمریکا، به پیروی از رئیس جمهور ترامپ، اصرار کرد که این سند، ویروس مورد نظر را «ویروس ووهان» نامیده و چین را به خاطر شیوع جهانی آن مقصر بداند. شرکای آمریکا در گروه7 تقاضای واشنگتن را به عنوان جبهه گیری غیر ضروری در قبال پکن و انحرافی عظیم در واکنش بین‌المللی، کلا رد کردند و در نتیجه، هر کشوری اعلامیه خاص خود را منتشر کرد.

نشست گروه 20 بدون تضمینی برای اقدام

اخیرا نیز در نشست ویدئو کنفرانس روسای دولت‌ها با هماهنگی عربستان سعودی نوبت به گروه20 رسید. تا این هفته، گروه 20 آشکارا در مورد این بحران ساکت بوده و باعث سردرگمی ناظرانی شد که معتقد بودند رئیس جمهور ترامپ می‌بایست با استفاده از نفوذ جهانی آمریکا، این گروه را در زمانی گردهم می‌آورد که همه گیری هنوز در مراحل اولیه بود. اگر ترامپ چنین کاری کرده بود، گروه20 بخاطر ایفای نقش آتش نشان در عمق بحران مالی جهان مورد ستایش قرار می‌گرفت.

مفسران رسانه‌ها نشست مجازی گروه 20 را آزمونی برای رهبری جهانی آمریکا و همبستگی جهانی توصیف کرده‌اند. در این صورت، آمریکا و شرکای گروه20 آن در این آزمون به سختی قبول شده‌اند. بیانیه مشترک آنها کلی و مبهم است. اعضای گروه20 وعده داده‌اند تا برای کاهش پیامدهای اقتصادی و اجتماعی ناشی از این همه گیری همه اقدامات لازم را انجام دهند. آنها از تمایل خود به تقویت توانمندی‌ها و دستورات سازمان بهداشت جهانی، ارزیابی شکافها در آمادگی و پاسخ به همه گیری جهانی، سرعت بخشیدن به تحقیقات و توسعه در مورد واکسن‌ها و تولید تجهیزات پزشکی ضروری و «تقویت شبکه‌های ایمنی جهانی» خبر داده‌اند. صرف نظر از این کلیات، این سند از تعهدات مشخص و معین خالی است. اما حداقل این نشست به خاطر نام این همه گیری به شکست منجر نشده است.

طرح واکنش انسان دوستانه جهانی سازمان ملل؛ اختصاص کمک 2 دلاری برای هر نفر در کشورهای ضعیف وجنگ زده؟!

با توجه به اینکه اعضای گروه 20 روی هم رفته هشتاد درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را به خود اختصاص می‌دهند، پاسخ نامشخص آنها به این همه گیری تاثیری منفی بر دیگر اعضای سازمان ملل خواهد داشت. این امر به‌ویژه در مورد دولت‌های شکننده و جنگ زده صدق می‌کند که قبل از شیوع کرونا ویروس نیز در شرایط وخیمی قرار داشتند.

برای مقابله با این مشکل، آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل، از طرح دو میلیارد دلاری برای پشتیبانی از «برنامه واکنش انسان دوستانه جهانی» در مبارزه با کوید-19، خبر داده است. این برنامه به دنبال اطمینان از آن است که آسیب پذیرترین جوامع جهانی فراموش نشده و در مواجهه با این همه گیری تنها نباشند. این ضرورتی فوری است. کوید-19 اقتصاد‌های بازارهای پیشرفته نظیر آمریکا و ایتالیا و اقتصادهای نوظهور مانند چین و هند را دچار سختی کرده است.

با ورود این بیماری به کشورهای کمتر توسعه یافته، به‌ویژه کشورهای ضعیف و جنگ زده، میزان درد و رنج انسانی ممکن است فاجعه بار باشد. هدف طرح سازمان ملل، که قرار است توسط دفتر هماهنگ کننده امور انسان دوستانه اجرا شود، تحت پوشش قرار دادن 51 کشور آسیب پذیر در سراسر آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین است. خساست در این برنامه گویای نقاط ضعف آن است. چرا که برای تقریبا یک میلیارد مردمی که در کشورهای ضعیف زندگی می‌کنند، دو میلیارد دلار نفری می‌شود دو دلار. برای تاثیر قابل ستایش، طرح سازمان ملل باید منابع مضاعف و کمک‌های خارجی پیدا کند.