شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
جیک سالیوان، مشاور سیاست خارجی جو بایدن در گفتگو با وبسایت شورای آتلانتیک آمریکا به بررسی چگونگی تغییر سیاست آمریکا توسط دولت بایدن پرداخته و بر اهمیت بازسازی قدرت داخلی آمریکا و شبکه شرکای جهانی این کشور در مواجهه با رقابت فزاینده با چین و روسیه تأکید کرده است.
سیاست خارجی از خانه آغاز میشود
بدون قدرت داخلی هیچ موفقیتی حاصل نخواهد شد. ازنظر سالیوان، یکی از شالودههای اصلی رویکرد بایدن در سیاست خارجی این است که آمریکا «اگر در منابع قدرت داخلی خود ازجمله در زیرساختها، نوآوری، کارگران، سیستم مهاجرت و البته دموکراسی سرمایهگذاری نکند، در سیاست خارجی موفق نخواهد شد». اگرچه بسیاری از دولتهای جدید در سیاست خارجی معمولاً به سراغ تعدیل سیاستهای آمریکا در خارج میروند، اما سالیوان هشدار میدهد که «آمریکا باید کارهای زیادی در داخل انجام دهد» که مقابله با همهگیری کرونا ویروس و مبارزه با نژادپرستی سیستمی ازجملهی آنهاست.
منافع زودگذر کافی نیست. سالیوان معتقد است که «در سالهای آتی هر کس در سیاست خارجی آمریکا کار کند، نباید به منافع زودگذر رویدادهای داخلی اکتفا کند، زیرا این امر برای ظرفیت آمریکا بهعنوان یک بازیگر فعال جهانی اساسی است». بازسازی قدرت داخلی آمریکا به توانبخشی موضع جهانی آمریکا کمک خواهد کرد. همچنین، حلوفصل بسیاری از مسائل داخلی جامعه آمریکا، اهمیت ارزشهای دموکراتیک را به شرکای بینالمللی گوشزد کرده و رقابت با چین را از موضع قدرت دنبال خواهد کرد.
تمرکز بر ائتلافها
سالیوان معتقد است یکی از تفاوتهای مهم بین بایدن با ترامپ، دیدگاه آنها نسبت به ائتلافهای آمریکاست. درحالیکه رئیسجمهور فعلی «ائتلافها را یک دارایی تلقی نکرده و بیشتر بهعنوان یکبار اضافی میبیند، اما قدرت آمریکا در زمان همکاری با متحدان دموکراتیک همفکر خود برای دستیابی به اهداف مشترک، بیشتر میشود».
تغییرات یکشبه اتفاق نخواهد افتاد. ازنظر سالیوان، انتخاب بایدن بلافاصله به تغییر عقیده شرکا نسبت به واشنگتن منجر نخواهد شد. بلکه، مقامات آمریکا باید «ضمن اذعان به کاستیها و رفتارهای دمدمیمزاج، راهی بهتر برای آینده نشان دهند».
نهادها حائز اهمیت هستند. دولت بایدن بازتعامل با نهادهای بینالمللی را در دستور کار قرار خواهد داد که تفاوت چشمگیری با تردیدگرایی دولت ترامپ در قبال سازمانهایی نظیر سازمان ملل، سازمان تجارت جهانی و سازمان بهداشت جهانی خواهد داشت.
علاوه بر این، بایدن باید گامی فراتر نهاده و با ایجاد گروهی قدرتمند از شرکای دموکراتیک همفکر، جبهه دموکراتیک جدیدی ایجاد کند. چراکه اکنون وقت آن است که آمریکا دموکراسیهای همفکر جهان را گرد هم بیاورد و اولویتهای روشنی برای مسائلی نظیر ظهور چین، تغییرات اقلیمی، همهگیری کووید-19 و تجارت تنظیم کند.
اولویتهای نخست
سالیوان اظهار کرد که پیوستن به توافق اقلیمی پاریس و تلاش برای تقویت آن، بازگشت به برجام و توافق هستهای با ایران، سازماندهی دموکراسیهای جهان، تخلیه نیروهای آمریکا از افغانستان و بررسی مجدد روابط چین-آمریکا برخی از اولویتهای نخست دولت بایدن خواهد بود. مقابله با پکن و مسکو در عین همکاری با آنها ضروری است و تجربه قبلی بایدن برای جلوگیری از اقدامات تهاجمی رهبران روسیه و همزمان، پیگیری حوزههای منافع متقابل، سودمند خواهد بود.
تعدیل ابزارها
سالیوان معتقد است که بسیاری از داراییهای بینالمللی که آمریکا برای پیشبرد سیاست خارجی خود از آنها بهره برده است، نیاز فوری به تقویت دارند. همچنین، تشکیلات سیاست خارجی آمریکا باید به تجدیدنظر در مورد روشهای پیگیری اهداف خویش بپردازند. آمریکا باید ساختار امنیت ملی را طوری متوازن سازد که دیپلماسی و ابزارهای غیرنظامی قدرت را بر کاربرد نیروی نظامی ترجیح دهد. سالیوان تأکید میکند که نیروی نظامی آمریکا در مناطقی نظیر خاورمیانه و جنوب آسیا بهطورکلی کاهش یابد و بهجای آن بر تعاملات اقتصادی و دیپلماتیک تأکید شود.
سالیوان همچنین معتقد است که بحثهای اجرایی در حزب دموکرات بر لزوم دیدگاههای جدید در تصمیمگیری سیاست خارجی تأکید کرده و از مشارکت نمایندگان کارگری و فعالان زیستمحیطی در تصمیمگیریهای سیاست خارجی خبر میدهد. اگرچه بسیاری از رسانهها به شکاف بالقوه در داخل حزب دموکرات در مورد سیاست خارجی متمرکز هستند اما به نظر سالیوان، اتفاقنظر ترقی خواهان و میانهروها بهویژه در مسائلی نظیر پایان دادن به جنگها، تمرکز بر طبقه متوسط و طبقه کارگر در سیاست خارجی آمریکا و رهبری دموکراسیهای جهان در برابر رهبران فاسد بیش از اختلافات آنهاست.
0 Comments