اروپا: نیازمند محرک‌های بیشتر

براد استیسر در یادداشتی که شورای روابط خارجی آمریکا آن را منتشر کرد؛ نوشت: هم آمریکا و هم اروپا از احیای اقتصادی در سه‌ماهه سوم خبر داده‌اند. در سه‌ماهه سوم منطقه یورو کمی سریع‌تر از اقتصاد آمریکا رشد کرده اما این گمراه‌کننده است، زیرا احیای سریع در سه‌ماهه سوم پس از سقوط شدید در سه‌ماهه دوم بوده است. تولید در منطقه یورو تقریباً 4 درصد کمتر از سطح قبل از همه‌گیری بوده درحالی‌که این کاهش تولید در آمریکا حدود 3.5 درصد بوده است.

واضح است که اروپا در سه‌ماهه چهارم عملکرد ضعیفی خواهد داشت. رئیس بانک مرکزی اروپا اظهار کرده است که «کاهش سرعت احیای اقتصادی منطقه یورو بیش‌ازحد انتظار خواهد بود». حتی اگر تعطیلات جاری اختلالی کمتر از تعطیلات بهار داشته باشد، بازهم مانع از احیای اقتصادی خواهد شد.

بانک مرکزی اروپا باید در دیدار دسامبر حمایت‌های بیشتری از احیای اروپا به عمل آورد. واکنش مالی اروپا به شوک کووید-19 قابل‌تحسین است، اما نمی‌توان انتظار داشت که مهار مؤثر این ویروس به‌طور طبیعی منجر به فعالیت‌هایی شود که باعث افزایش درآمدها و کاهش کسری بودجه سال 2020 گردد. بانک مرکزی اروپا می‌داند که در نبود بهبود بهداشت عمومی سریع، حمایت‌های مالی بیشتر در سال 2020 ضروری است.

آمریکا: ریکاوری ضعیف بدون اقدامات بیشتر

قدرت ظاهری احیای آمریکا در سه‌ماهه سوم نیز گمراه‌کننده است. اقتصاد این کشور در اوت و سپتامبر شتاب خود را از دست داده است و افزایش متوسط فعالیت‌ها در سه‌ماهه سوم نسبت به سه‌ماهه دوم عمدتاً به خاطر این است که فعالیت‌ها در ماه‌های مه و ژوئن بیشتر از مارس و آوریل بوده است. علت آن واضح است؛ حمایت مالی کنگره در بهار درآمدهای خانوارها را تأمین کرده و موجب افزایش مصرف کالاها شده است هرچند که تقاضا برای بسیاری از خدمات همچنان پایین بوده است؛ اما افزایش تقاضا برای کالاهای خانگی برای احیای قدرتمند تولیدات صنعتی آمریکا کافی نبوده است زیرا صنایع آمریکا عمدتاً کالاهای سرمایه‌ای برای کسب‌وکارها (نظیر هواپیما) را تولید می‌کنند نه لوازم‌خانگی. ازاین‌رو، صادرات ضعیف در عین افزایش تقاضا برای کالاهای مصرفی، کسری تجاری را به دنبال داشته است.

اخیراً کاهش شتاب احیای اقتصادی به همراه عدم توافق در مورد بسته حمایتی پیشاانتخابات، در بهترین حالت احیای ضعیفی برای آمریکا به تصویر می‌کشد. همچنین، افزایش موارد کووید-19 خطر رکود مضاعف را به دنبال دارد. حتی در بهترین سناریو، اگر یک واکسن مؤثر در آینده نزدیک مورد تائید قرار گیرد، واکسیناسیون بخش بزرگ جمعیت زمان زیادی خواهد برد؛ بنابراین، شکی نیست که اقتصاد آمریکا نیازمند حمایت مالی بیشتر است.

آسیا: وابسته به تقاضای دیگر بخش‌های جهان

آسیا باید موتور احیای جهان باشد. این ویروس از چین نشات گرفته است و این کشور در حال حاضر جزو معدود کشورهایی است که ظاهراً تولید آن کم‌وبیش به روند قبل از همه‌گیری بازگشته است. کره جنوبی و تایوان رکوردهای بهداشتی خوبی داشته‌اند و اقتصاد آن‌ها سال‌به‌سال رونق دارد. در شرایط عادی، احیای قدرتمند چین باعث افزایش واردات ازجمله واردات تولیدی خواهد شد؛ اما اکنون شرایط عادی نیست. تغییر تقاضای جهانی از خدمات به کیت‌های پزشکی، لوازم‌خانگی و لپ‌تاپ برای این کشور سودمند بوده است که این اقلام را با تعداد زیاد تولید می‌کند؛ اما چین ازلحاظ سیاست حمایت از مصرف داخلی خویش کار چندانی نکرده است. درنتیجه، احیای تولیدات صنعتی از احیای مصرف پیشی گرفته و مازاد تجاری چین در حال رکوردشکنی است. بااین‌حال، احیای چین منشأ داخلی نداشته و به تقاضای جهانی وابسته است.

اقتصادهای نوظهور: هنوز نقطه عطفی نداشته‌اند

اگر چین را کنار بگذاریم، اقتصادهای نوظهور جهان عملکرد مطلوبی ندارند. غالب این اقتصادها، در مقایسه با اقتصادهای پیشرفته، محرک مالی ناچیزی تأمین کرده‌اند و بیشتر بازارهای نوظهور اکنون مازاد تجاری قابل‌توجهی دارند، یعنی پس‌اندازهای آن‌ها به جبران کسری مالی اقتصادهای پیشرفته کمک می‌کند. بر اساس گزارش صندوق بین‌المللی پول، کشورهای آفریقایی کمک‌های مالی کمتری نسبت به سال 2008 به اقتصاد تزریق کرده‌اند زیرا این کشورها پس از افت قیمت کالا در سال 15-2014، با خزانه خالی وارد شوک کووید-19 شدند. نرخ پایین بهره در اقتصادهای پیشرفته نیز باعث نشد که سود وام در همه کشورها پایین بیاید. به همین خاطر، گروه سی (Group of Thirty) برای کمک به کشورهای فقیر در تأمین مالی شوک‌های همه‌گیری، خواستار بسیج حمایت‌های بین‌المللی شده است. انجام چنین کمکی هزینه زیادی بر بودجه جدید اقتصادهای پیشرفته تحمیل نخواهد کرد اما می‌تواند به احیای اقتصادی کل جهان از این بحران کمک کند.