شهیرا امین در تحلیلی که اندیشکده آمریکایی شورای آتلانتیک منتشر کرد، نوشت: این اعلامیه که در جریان سفر رئیس سازمان نیروگاه‌های هسته‌ای مصر به مسکو اعلام شد، نشان‌دهنده احیای توافق‌نامه‌ای است که مصر و روسیه در سال 2015 امضا کردند و از آن زمان تاکنون پیشرفت چندانی نداشته است. تصمیم برای ازسرگیری کار بر روی تأسیسات هسته‌ای غیرنظامی الدبعه تردیدهایی را در میان ناظران در ایالات‌متحده و اروپا برانگیخته است.

اولاً، روسیه که متعهد به تأمین مالی 85 درصد از هزینه پروژه الدبعه از طریق وام 25 میلیارد دلاری در یک دوره بیست‌ودوساله است، درگیر جنگ در اوکراین است که منجر به تحمیل اقدامات تنبیهی چندجانبه ازجمله تحریم‌های اقتصادی شده است.

در همین حال، تحلیلگران استدلال می‌کنند که مصر هیچ نیاز مبرمی به تأسیسات هسته‌ای ندارد. این کشور آفریقای شمالی به لطف سرمایه‌گذاری‌های فزاینده در انرژی‌های تجدید پذیر و اکتشافات بزرگ نفت و گاز در سال‌های اخیر مازاد انرژی دارد. بااین‌حال، مقامات مصری اصرار دارند که حفظ امنیت انرژی این کشور، نیازمند تنوع در منابع انرژی، ازجمله بهره‌مندی از انرژی هسته‌ای و زغال‌سنگ است.

از سوی دیگر، جنگ روسیه در اوکراین و فشار متعاقب آن توسط ایالات‌متحده و متحدان اروپایی آن برای کنار گذاشتن استفاده از سوخت‌های فسیلی روسیه، فرصتی را برای مصر فراهم می‌کند تا وارد عمل شود و شکاف عرضه گاز به اروپا را از طریق افزایش تولید و صادرات کاهش دهد. پیش‌ازاین قراردادهایی توسط انی و شرکت هلدینگ گاز طبیعی مصر (EGAS) امضا شده است تا مصر در سال 2022، سه میلیارد مترمکعب گاز طبیعی مایع را به اروپا – به‌ویژه ایتالیا – ارائه دهد.

مصر که روسیه را شریکی قاطع می‌بیند و قدردان حمایتش است، از تسلیم شدن در برابر فشارهای ایالات‌متحده و متحدان اروپایی برای محکوم کردن آشکار جنگ روسیه در اوکراین، خودداری کرده است. مصر بی‌طرفی در قبال این درگیری را انتخاب کرده و ایده اعمال تحریم‌ها علیه روسیه را رد کرده است. این در حالی است که این کشور نیز از پیامدهای جنگ جاری رنج می‌برد، زیرا عمده واردات گندم آن قبل از جنگ، از روسیه و اوکراین انجام می‌شد.

عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر در سخنرانی خود در مجمع اقتصادی بین‌المللی که در 15 تا 18 ژوئن در سن‌پترزبورگ برگزار شد، از روابط «متمایز» مصر با روسیه تمجید و خاطرنشان کرد که دو کشور در حال اجرای پروژه‌های «بزرگ» و «جاه‌طلبانه» هستند و تأسیسات الدبعه را یکی از این پروژه‌ها ذکر کرد. روسیه همچنین با ایجاد یک منطقه صنعتی روسی در کانال سوئز همکاری خود را با مصر افزایش می‌دهد که انتظار می‌رود 7 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری جذب و همچنین به توسعه شبکه ریلی فرسوده مصر کمک می‌کند.

دو کشور دهه‌هاست روابط نزدیک خود را حفظ کرده‌اند، اما از زمان روی کار آمدن السیسی در سال 2014، روابط قوی‌تر شده است.

در همین حال، السیسی همچنان در خصوص رابطه با ایالات‌متحده محتاط برخورد می‌کند، زیرا ایالات‌متحده از قیام سال 2011 علیه دیکتاتوری حسنی مبارک حمایت کرد و بعداً مایل بود با تن دادن به حکومت اخوان‌المسلمین، به دموکراسی مصر فرصتی بدهد. بر اساس گزارش سی ان ان، ایالات‌متحده پا را فراتر گذاشت و در سال 2013 بخشی از 1.3 میلیارد دلاری را که سالانه به مصر می‌دهد، به دلیل «سرکوب خونین اخوان‌المسلمین» معلق کرد. البته ایالات‌متحده کمک‌های تعلیق شده را در سال 2015 مجدد از سر گرفت، اما این تعلیق باعث تنش در روابط ایالات‌متحده و مصر شده بود.

در سپتامبر 2021، وزارت امور خارجه ایالات‌متحده برنامه‌های دولت جو بایدن را برای جلوگیری از کمک‌های نظامی به ارزش 130 میلیون دلار به مصر تا زمانی که مصر «گام‌های خاص مرتبط با حقوق بشر» بردارد، اعلام کرد. وزارت خارجه مصر بارها اتهامات مربوط به نقض حقوق بشر را «مداخله در امور داخلی کشور» و اطلاعات نادرست منتشرشده توسط مخالفان توصیف کرده است.

اگر ایالات‌متحده بخواهد همکاری خود را با مصر تقویت کند، ممکن است نیاز داشته باشد همان کاری را که اتحادیه اروپا انجام داده است انجام دهد، یعنی انتقاد خود از وضعیت حقوق بشر مصر را کاهش دهد و به دنبال منافع خود باشد. تا زمانی که السیسی جریان مهاجرت غیرقانونی از منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) به اروپا را متوقف کند و به تلاش‌های ضد تروریسم خود ادامه دهد، اتحادیه اروپا مایل است چشمان خود را بر هرگونه افراط ببندد و زرادخانه ارتش مصر را هم با افزایش فروش تسلیحات اروپایی به مصر (به‌ویژه از آلمان و فرانسه) تقویت کند. اولویت‌های مشارکت جدید شامل کمک به مصر برای ایجاد یک اقتصاد پایدار و انعطاف‌پذیر از طریق انتقال فناوری سبز و دیجیتال، انرژی، توسعه روستایی و حمایت از کشور در مقابله با چالش امنیت غذایی است.

دولت بایدن برنامه خود را برای عقب‌نشینی یا حداقل کاهش ردپای آمریکا در خاورمیانه پنهان نکرده است. این تصمیم باعث شده است که کشورهای منطقه احساس آسیب‌پذیری و حتی رهاشدگی کنند، چراکه رهبران آن‌ها در طول همه‌گیری کووید-۱۹، کمبود مواد غذایی و تأثیر تغییرات آب‌وهوایی به حمایت ایالات‌متحده چشم دوخته بودند.

تعجب‌آور نیست که روسیه برای بازیابی موقعیت خود در خاورمیانه و شمال آفریقا و پر کردن خلأ بالقوه ایجادشده به‌واسطه خروج ایالات‌متحده از منطقه و تغییر تمرکز خود به جنگ روسیه و چین، وارد عمل شود. درحالی‌که مصر به جنگ خود علیه تروریسم در سینا ادامه می‌دهد و تلاش دارد اقتصاد خود را از رکود قریب‌الوقوع خارج کند، ایالات‌متحده باید در سیاست خود در قبال این منطقه و به‌ویژه مصر که ثبات آن برای ثبات منطقه کلیدی است، تجدیدنظر کند.

حمایت از مصر برای آمریکا برد – برد است، زیرا تضمین می‌کند که ایالات‌متحده یک شریک قابل‌اعتماد، به‌ویژه هنگامی‌که درگیری‌هایی در منطقه رخ می‌دهد، برای همکاری دارد.