کاتسومی ایشیزوکا و آشیلد کولاس در تحلیلی که اندیشکده تحقیقات صلح اسلو منتشر کرد، نوشتند: تحلیلگران امنیتی ژاپن توافق دارند که جنگ اوکراین، به عنوان اولین جنگ بزرگی که قدرت‌های بزرگ اروپایی در این قرن درگیر آن شده‌اند، بر نظم بین‌المللی پسا جنگ جهانی دوم تأثیر می‌گذارد و تغییراتی را در تاریخ جهان ایجاد می‌کند.

بسیاری از تحلیلگران تهاجم روسیه را به منزله نابودی نظم بین‌المللی لیبرال می‌دانند که از حمایت قوی در ژاپن برخوردار بوده است.

ابراز نگرانی سیاستگذاران ژاپن

در آوریل 2022، حزب حاکم لیبرال دموکرات ژاپن (LDP) پیشنهادی را به نخست وزیر فومیو کیشیدا ارائه داد و از دولت ژاپن خواست تا زمانی که دولت راهبرد امنیت ملی خود را در اواخر سال جاری تجدید نظر می‌کند، کسب توانایی‌های ضدحمله را نیز مد نظر داشته باشد. حزب LDP همچنین خواستار افزایش شدید هزینه‌های دفاعی طی پنج سال آینده بود.

مخالفان دولت امکان افزایش شدید هزینه‌های دفاعی را غیرواقعی می‌داند، زیرا ژاپن در حال حاضر کشوری است که زیر بار سنگینی از بدهی قرار دارد. علاوه بر این، دیپلمات‌های ژاپنی تمایل دارند موضعی بسیار محتاطانه در قبال روسیه به عنوان عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل اتخاذ کنند. این وضعیت به تاریخچه اختلافات ارضی بین ژاپن و روسیه بر سر سرزمین‌های شمالی و همچنین اختلاف بر سر جزایر سنکاکو با چین مربوط می‌شود. سیاستمداران ژاپنی همچنین نگران موضوع تایوان-چین و توانایی‌های تسلیحات هسته‌ای کره شمالی هستند، زیرا تهدیدات امنیتی بر تمام شرق آسیا از جمله ژاپن تأثیر می‌گذارد.

تبعات جنگ اوکراین بر جامعه تجاری

شرکت‌های چندملیتی ژاپنی به دلیل جنگ در اوکراین متحمل ضررهای اقتصادی زیادی شده‌اند. بسیاری از شرکت‌ها مجبور شده‌اند فرآیندهای تولید خود را تغییر دهند. کاهش شدید ارزش ین ژاپن که بخشی از آن به دلیل جنگ در اوکراین است نیز دستمزد نیروی کار ژاپنی را کاهش می‌دهد. به طور خلاصه، جنگ در اوکراین احتمالاً منجر به فروپاشی سیستم تقسیم کار بین‌المللی خواهد شد که سال‌ها به نفع شرکت‌های ژاپنی بوده است. این یک معضل جدی اقتصادی و امنیتی برای ژاپن ایجاد می‌کند.

نگاه تحلیلگران امنیتی به تهاجم روسیه به اوکراین

تحلیلگران امنیتی ژاپن استدلال کرده اند که تجاوز روسیه به اوکراین اولین نقض عمده قوانین بین‌المللی است که توسط یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد انجام شده است. در حالی که صداهای مخالف به تضمین معروف «نه یک اینچ به سمت شرق» در مورد گسترش ناتو به شرق اشاره می‌کنند که گفته می‌شود توسط جیمز بیکر، وزیر امور خارجه ایالات متحده در دیدار با میخائیل گورباچف، رهبر شوروی در 9 فوریه 1990 بیان کرده است، دیگران معتقدند که این فقط یک تضمین شخصی  و نظر غیررسمی توسط بیکر، به جای یک بیانیه رسمی بوده است. در راستای این دیدگاه، مورخان استدلال می‌کنند که روسیه هم اکنون یادداشت بوداپست در مورد تضمین‌های امنیتی را نقض کرده است.

در مارس 2022، چهارده استاد ارشد و بازنشسته دانشگاه بیانیه مشترکی را منتشر کردند که در آن خواستار مذاکره بر سر توافق‌نامه آتش‌بس بین اوکراین و روسیه شدند. استادان استدلال کردند که چنین توافق آتش‌بسی باید با میانجیگری ژاپن، چین و هند انجام شود. مشارکت ژاپن به عنوان کشوری خواهد بود که طبق قانون اساسی جنگ را ممنوع کرده است، در همین حال چین و هند کشورهای عمده‌ای هستند که روابط پایدار با روسیه را حفظ کرده‌اند.

دانشگاهیان همچنین از پوشش خبری جنگ در اوکراین توسط رسانه‌های ژاپنی شکایت و اشاره کردند اکثر مفسران و تحلیلگرانی که برای به اشتراک گذاشتن نظرات خود با خبرگزاری‌های ژاپنی دعوت می‌شوند، متخصصان امور نظامی هستند تا تاریخ روسیه یا اوکراین. آن‌ها نظرات خود را در این باره می‌دهند که چگونه سربازان اوکراینی می‌توانند نیروهای روسی را از مرز روسیه به عقب برانند.

افکار عمومی ژاپن

بر اساس نظرسنجی تلویزیونی که درست پس از آغاز تهاجم روسیه به اوکراین انجام شد، 61 درصد از مردم ژاپن موافق اعمال تحریم‌های سخت علیه روسیه، همگام با شرکای آمریکایی و اروپایی بودند. این دو برابر سطح حمایتی است که در مارس 2014، پس از حمله روسیه و الحاق کریمه به روسیه در میان مردم ژاپن مشاهده شد. در ماه مه 2022، پس از اعمال تحریم‌ها و اخراج چند دیپلمات روسی، محبوبیت کابینه نخست وزیر کیشیدا به 61 درصد افزایش یافت که بالاترین آمار از زمان روی کار آمدن وی در اکتبر 2021 بود.

بر اساس نظرسنجی روزنامه یومیوری شیمبون در اوایل آوریل 2020، 64 درصد از مردم ژاپن از تقویت قابلیت‌های دفاعی ژاپن حمایت کردند، در همین حال 55 درصد هم با پیشنهاد LDP درخصوص رساندن سطح هزینه‌های دفاعی آینده به 2 درصد از تولید ناخالص داخلی ژاپن موافقت داشتند.

نتیجه

دولت ژاپن، دانشگا‌هیان و عموم مردم این کشور دیدگاهی بسیار انتقادی به تهاجم روسیه به اوکراین دارند. همچنین حمایت عمومی قوی از تحریم‌های اقتصادی علیه روسیه توسط جامعه بین‌المللی و همچنین پیشنهاد LDP که از دولت ژاپن می‌خواهد توانایی‌های ضدحمله و هزینه‌های دفاعی آینده را افزایش دهد، وجود دارد.

در این میان، واضح است که اقتصاد و صنایع بزرگ ژاپن از جنگ اوکراین آسیب جدی خواهند دید. بنابراین شکاف بزرگی بین حمایت سیاسی و عمومی ژاپن از ادامه دفاع از اوکراین در برابر روسیه و موقعیت ژاپن به عنوان یک قدرت اقتصادی وجود دارد. این نشان می‌دهد که سیاست و دیپلماسی ژاپن تا چه حد تحت‌تاثیر گروه هفت و سیاست ایالات متحده قرار گرفته است.