برونو اولیویا مارتینز، استاد دانشگاه کمبریج یونیورسیتی پرس در نقدی که برای کتاب “روانشناسی سیاسی نخست وزیران اسراییلی: وقتی تندروها صلح را برمی‌گزینند”، نوشته یائل اس. آرونوف نگاشته، در مجله گلوبال افرز منتشر کرده، آورده است: بنابراین طبیعی است که در آثار آکادمیک در حوزه های مختلف (علوم سیاسی، روابط بین الملل، حقوق، جامعه شناسی، روانشناسی سیاسی و دیگر حوزه ها) این بحران به عنوان موضوعی برای پژوهش بوده است.

کتاب حاضر عناصری جدید را وارد این بحث آکادمیک می کند و می تواند ابزاری بنیادی برای درک دینامیک های خاص روند به اصطلاح صلح خاورمیانه باشد.

وقتی مذاکره کنندگان و رهبران سیاسی برای یافتن راه حل های این بحران با هم ملاقات می کنند، بر مولفه‌های ساختاری متمرکز می شوند که مانع از رسیدن هر دو طرف به درکی مشترک می شود. به همین دلیل در تحلیل‌های صورت گرفته درباره  این موضوع بیشتر گرایش به سمت جنبه ساختاری بحث کنشگر – ساختار دارد و جنبه کنشگر نادیده گرفته شده است.

یائل اس. آرونوف، استاد کالج جیمز مدیسون و دانشگاه میشیگان در این کتاب با تمرکز بر شش فرد کلیدی مهم (بنیامین نتانیاهو و پنج نخست وزیر پیش از او – اسحاق شامیر، آریل شارون، اسحاق رابین، ایهور باراک و شیون پرز) سراغ این گرایش می رود.

هدف مهم این اثر درک چرایی تغییر دیدگاه جنگ‌طلبانه سنتی  برخی رهبران در خصوص این بحران و رفتن آنها به سمت صلح در حالی است که دیگران بر مواضع تندرو اصرار می ورزند.

این کتاب با تلفیق نگرش های آثار روانشناسی سیاسی، رهبری سیاسی و مطالعات اسراییل چارچوبی برای درک مسیرهای سیاسی این شش رهبر کلیدی و اینکه چرا برخی از آنها بیش از دیگران مایل به پذیرش تغییراتی در محیط منطقه ای بوده اند، ارایه می دهد.

یکی از نقاط قوت این کتاب طرح پژوهشی دقیق و جاه طلبانه آن است. آرونوف از سه جهت به بررسی آنچه که نقشی تعیین‌کننده در تغییر اولویت های سیاسی داشته، می‌پردازد: نفوذ ایدئولوژی، سبک‌ شناختی رهبران در خصوص تلقی از دشمن

و ظرفیت آنها برای گوش دادن به مشاوران.

در خصوص ایدئولوژی، نویسنده در این باره تحقیق می کند که در هر مورد آیا رهبر مورد نظر فکر می کند که زمان به نفع اسراییل است یا خیر، آیا اهداف ایدئولوژیک قابل تطبیق هستند یا خیر، آیا احساس می کند که جهان با اسراییل است یا علیه آن و آیا امنیت اسراییل به صلح وابسته است یا خیر.

آرونوف در خصوص سبک شناختی به بررسی گرایش زمانی رهبران اسراییل (اینکه آیا دیدگاه‌های سیاسی آنها بیشتر بر گذشته متمرکز است یا بر زمان حال و یا آینده)، خطر پذیری آنها، انعطاف پذیری شناختی، و هوش هیجانی آنها می پردازد. اطلاعاتی که برای این تحلیل ها استفاده می شود، شامل یک مولفه قدرتمند پژوهشی دیگر است: این اطلاعات از زندگینامه های رهبران، تعداد زیادی از منابع ثانویه و البته بیشتر اطلاعات از بیش از 100 مصاحبه با افراد مهم جمع آوری شده است.

فهرست مصاحبه شونده ها شامل مقامات عالی رتبه ای می شود که در دولت های مختلف کار کرده اند، مذاکره کنندگان ارشد اسراییلی ، فلسطینی، و آمریکایی (از جمله صائب عریقات، مذاکره کننده ارشد فلسطین و دنیس راس، فرستاده ویژه پیشین آمریکا در خاورمیانه)، اعضای نزدیک خانواده های نخست وزیران و نیز در برخی موارد خود نخست وزیران (شامیر، پرز و باراک) به چشم می خورند. مولفه های تحلیلی به شکلی ارایه شده اند که باعث می شود خواننده با راویان احساس نزدیکی کند و جزییاتی بسیار جالب درباره پشت صحنه اقدامات سیاسی را فاش می کند.

تاخت و تاز آرونوف به ایدئولوژی، یعنی تحلیل نقش تجدیدنظرطلبان الهام گرفته از جابوتینسکی، نقش خانواده صور فلکی در شکل دادن به بافت ایدئولوژیکی که در آن تربیت رهبران آینده صورت گرفته است، تاثیر سال‌های شکل گیری و رشد در شکل‌گیری باورها یا شیوه برداشت و احساس آنها درباره دشمن که در طول زمان شکل گرفته موضوعات مهمی در این زمینه هستند.

این چارچوب تحلیلی عواملی را فاش می کند که اجازه تغییراتی در جهت صلح را می دهند و نیز عواملی را نشان می دهد که مانع صلح هستند.

طبیعتا جالب‌ترین نمونه ها، نمونه هایی هستند که تغییر ذکر شده در بالا در نهایت در آن رخ بدهد؛ نظیر موارد شیمون پرز و به خصوص اسحاق رابین. این دو داستان سهم این کتاب در راه آرمان صلح را نشان می دهند: مشروط بر اینکه تعدادی از عوامل در نظر گرفته شود، حتی یک نخست وزیر جنگ طلب اسراییلی می تواند دیدگاهش را به سمت دشمن تغییر دهد، تغییرات در محیط را بشناسد و به سمت صلح حرکت کند. همچنین به این دلیل باید امیدوار بود که سیاستمداران زیادی این کتاب را بخوانند.