شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
اشلی آیدین تاشباش و سینزیا بیانکو در گزارشی تحلیلی که در وبسایت شورای روابط خارجی اروپا منتشر شد، نوشتند: مناقشه ترکیه و امارات نهتنها باعث بیثباتی در نواحی شده که تأثیر مستقیم بر منافع اروپا دارد (مانند لیبی و شاخ آفریقا)، بلکه درعینحال به خود اروپا هم کشیده میشود. این رقابت در مدیترانه، باعث عمیقتر شدن اختلافات در اروپا میشود و ایجاد یک سیاست منسجم در خصوص خاورمیانه را برای اتحادیه اروپا و دولتهای عضو دشوارتر میسازد.
ترکیه و امارات یکدیگر را رقبای موجودیتی میدانند و درگیر مجموعهای از جنگهای نیابتی میان شاخ آفریقا و شرق مدیترانه هستند. بهعلاوه رقابت آنها در محافل واشنگتن و بروکسل، گفتمان جهانی رسانهای، صنعت انرژی و اخیراً بندرها و دریاهای آزاد نیز به چشم میخورد.
رهبران ترکیه و امارات هر دو از این رویارویی به لحاظ سیاسی سود بردهاند و از آن برای تقویت جایگاه خود در سطح داخلی و بینالمللی استفاده کردهاند.
برای امارات، مقابله با ترکیه در را به روی اتحادهای جدید با بازیگران غربی ازجمله کشورهای اروپایی مانند فرانسه و یونان باز کرده و جایگاهش را در واشنگتن تقویت نموده است. برای آنکارا، تصویری که ترکیه از امارات بهعنوان کشوری ارائه کرده که قصد تضعیف اردوغان را دارد، به روایت رسمی ترکیه مبنی بر اینکه نیروهای خارجی برای کارشکنی در رابطه با ترکیه در تلاشاند، کمک کرده است.
دشمنی ترکیه و امارات برای اروپا آسیبرسان بوده است، بیثباتی منطقهای را تشدید کرده و اتحادیه اروپا را درحالیکه میکوشد موقعیت خود را در خاورمیانهای در حال تغییر تنظیممجدد کند، دچار اختلاف میسازد. بهعنوانمثال، امارات با حمایت قوی سیاسی و نظامی از قبرس و یونان در مناقشه با ترکیه در خصوص مرزهای دریایی در شرق مدیترانه این موقعیت متزلزل را شعلهورتر ساخته و به خصومت میان پاریس و آنکارا دامن زده و باعث شده است که تدوین یک سیاست مشترک در قبال رفتار تهاجمی ترکیه برای اتحادیه اروپا غیرممکن شود. این تحرکات و پویاییها درعینحال بر ناتو نیز تأثیر گذاشته است. حق وتوی ترکیه مانع از آن شده که این سازمان همکاری نزدیکتری با امارات داشته باشد و درنتیجه بتواند نقش خود را در خلیج (فارس) تقویت کند.
این گزارش منشأ اختلاف ترکیه و امارات را بررسی و دراینباره بحث میکند که اتحادیه اروپا چطور میتواند از تزلزل امنیت و سیاست خارجی اروپا براثر این رقابت جلوگیری کند.
اروپا باید از کشیده شدن به این نزاع قدرت برای بازتعریف خاورمیانه و شمال آفریقا خودداری و بهجای استفاده از امارات برای عقب راندن ترکیه یا برعکس، راهبرد خود را در خصوص رقابت آنها تدوین کند.
اروپا باید یک سازوکار رفع اختلاف با ناتو را ایجاد کند، روند سیاسی را در لیبی پیش ببرد و یک چارچوب سازنده جدید برای حفاظت از روابط اروپا و ترکیه در برابر این رقابت طراحی کند.
رقابت ترکیه و امارات مشکلی غیرقابلکنترل است که در حال حاضر بر پویایی داخلی اروپا تأثیر میگذارد.
این مناقشه که بیشتر مناقشهای ژئوپلیتیک است تا ایدئولوژیک، به هر دو طرف کمک میکند تا دامنه نفوذشان را در سراسر منطقه گسترش دهند و حمایت داخلی به دست آورند.
ترکیه و امارات تلاش کردهاند تا روایت خودشان درباره این اختلاف را در پایتختهای اروپا و واشنگتن ترویج دهند، نقاط قوتشان را برجسته کنند و علیه طرف دیگر لابی کنند. در واقع هر دو طرف قصد دارند نفوذشان را در همسایگی اروپا به شیوهای گسترش دهند که برای منافع اروپا عمیقاً دردسرساز است.
اروپاییها باید بهجای استفاده از یک بازیگر برای عقب راندن دیگری، فعالیت و راهبرد مستقل خود را تدوین کنند و به دنبال مدیریت تأثیرات متزلزلکننده این رقابت در مدیترانه باشند. اگر اروپا میخواهد خودمختاری راهبردی خود را در همسایگی جنوبیاش توسعه دهد، باید یک سازوکار اروپایی را برای رفع اختلاف در مدیترانه ایجاد کند، در لیبی با روند برلین پیش برود و یک چارچوب جدید سازنده را برای روابطش با ترکیه طراحی کند.
0 Comments