جدیدترین مطالب

نگرانی و تردید پنتاگون درخصوص چگونگی حضور نظامی آمریکا در خلیج‌فارس

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ با ایران هنوز به پایان نرسیده، اما بحث درباره شکل و ماهیت حضور نظامی آمریکا در منطقه خلیج(فارس) پس از جنگ آغاز شده است. نحوه پایان جنگ بر چگونگی بازنگری آمریکا در نقش منطقه‌ای خود تاثیر خواهد گذاشت. چیزی شبیه به یک خرد متعارف در حال شکل‌گیری در محافل سیاسی است که می‌تواند نفوذ آمریکا در خاورمیانه را به طور جدی به خطر بیندازد.»

تنزل جایگاه اروپا از پیشگامی در دیپلماسی به دنباله‌روی حقیرانه از آمریکا در قبال ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «زمانی بود که اروپا در مورد دیپلماسی جدیت داشت، دیپلماسی به‌عنوان یک کار صبورانه و اغلب طاقت‌فرسای تعامل با دشمنان تلقی می شد و نه صرفا صدور محکومیت و اعمال تحریم.»

انگلیس در مقابل دو گزینه انتخابی: پذیرش مقررات تجاری اتحادیه اروپا و یا تحمل فشارهای تعرفه‌ای چین

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «قانون شتاب‌بخشی صنعتی اتحادیه اروپا (IAA)، بریتانیا را به سمت رویارویی اقتصادی با چین سوق می‌دهد که لندن ترجیح می‌دهد از آن اجتناب کند. این قانون قرار است الزامات جدیدی تحت عنوان «ساخت اروپا» وضع کند و دسترسی شرکت‌ها به برخی طرح‌های یارانه‌ای و قراردادهای تدارکات عمومی را به استفاده به میزان کافی از کالاها و قطعات تولیدشده در داخل اروپا مشروط سازد. یکی از اهداف این اقدام، حمایت از صنایع اروپایی در برابر کالاهای چینی ارزان‌قیمت و باکیفیت، از جمله خودروهای هیبریدی و برقی است.»

«سقف بدهی دولت»؛ اهرم قوی مجلس نمایندگان آمریکا برای مهار ترامپ در ادامه جنگ علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ « در واشنگتن هیچ‌کس درباره سقف بدهی دولت فدرال صحبت نمی‌کند و دقیقا به همین دلیل است که این موضوع شایسته توجه است. بخش عمده بحث‌های پیش از انتخابات درباره اقداماتی که مجلس نمایندگان با اکثریت دموکرات می‌تواند برای مهار ماجراجویی دونالد ترامپ در ایران انجام دهد، بر قطعنامه‌های محدودکننده اختیارات جنگی رئیس‌جمهور، احضاریه‌های کنگره و جلسات استماع متمرکز بود. جای تعجب نیست که هر سه ابزار با مانع یکسانی روبه‌رو هستند: وتوی رئیس‌جمهور؛ وتویی که اکثریت جدید کنگره آرای دوسوم نمایندگان لازم برای لغو آن را در اختیار نخواهد داشت.»

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا: یک تغییر و تحول کنترل‌شده

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، اگرچه می‌تواند موقعیت سیاسی ترامپ را تضعیف و بر روند تصمیم‌گیری‌های داخلی و خارجی واشنگتن اثر بگذارد، اما به‌دلیل تداوم اجماع دوحزبی درباره مهار روسیه و چین، لزوما به تغییر بنیادین در جهت‌گیری سیاست خارجی آمریکا منجر نخواهد شد.»

آینده‌ای برای خلیج‌فارس: تبدیل گفت‌وگو به امنیت منطقه‌ای

شورای راهبردی آنلاین -رصد:‌ «امنیت خلیج‌فارس معمولا در چارچوب بازدارندگی، توانمندی نظامی و مشارکت‌های خارجی مورد بحث قرار می‌گیرد. هر سه عامل اهمیت دارند، اما وقتی بحرانی آغاز می‌شود، عاملی ساده‌تر می‌تواند تعیین‌کننده باشد: آیا دولت‌ها می‌توانند در شرایطی که هنوز اطلاعات و واقعیت‌ها روشن نیست، به‌سرعت با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؟»

تنش‌زدایی در روابط دهلی‌نو و باکو

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر وزیر امور خارجه هند به باکو، پس از تنش‌های ناشی از حمایت جمهوری آذربایجان از پاکستان، تلاشی برای مدیریت اختلافات و حفظ منافع مشترک دو کشور محسوب می‌شود.

جمهوری آذربایجان به دنبال گسترش صنایع دفاعی با کمک ترکیه و چک و رژیم اسرائیل

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جمهوری آذربایجان با توافقاتی با ترکیه، چک و رژیم اسرائیل به دنبال بومی سازی تولید تجهیزات نظامی است و می‌خواهد باکو را از یک واردکننده به تولیدکننده سلاح تبدیل کند.»‌

Loading

أحدث المقالات

نگرانی و تردید پنتاگون درخصوص چگونگی حضور نظامی آمریکا در خلیج‌فارس

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ با ایران هنوز به پایان نرسیده، اما بحث درباره شکل و ماهیت حضور نظامی آمریکا در منطقه خلیج(فارس) پس از جنگ آغاز شده است. نحوه پایان جنگ بر چگونگی بازنگری آمریکا در نقش منطقه‌ای خود تاثیر خواهد گذاشت. چیزی شبیه به یک خرد متعارف در حال شکل‌گیری در محافل سیاسی است که می‌تواند نفوذ آمریکا در خاورمیانه را به طور جدی به خطر بیندازد.»

تنزل جایگاه اروپا از پیشگامی در دیپلماسی به دنباله‌روی حقیرانه از آمریکا در قبال ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «زمانی بود که اروپا در مورد دیپلماسی جدیت داشت، دیپلماسی به‌عنوان یک کار صبورانه و اغلب طاقت‌فرسای تعامل با دشمنان تلقی می شد و نه صرفا صدور محکومیت و اعمال تحریم.»

انگلیس در مقابل دو گزینه انتخابی: پذیرش مقررات تجاری اتحادیه اروپا و یا تحمل فشارهای تعرفه‌ای چین

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «قانون شتاب‌بخشی صنعتی اتحادیه اروپا (IAA)، بریتانیا را به سمت رویارویی اقتصادی با چین سوق می‌دهد که لندن ترجیح می‌دهد از آن اجتناب کند. این قانون قرار است الزامات جدیدی تحت عنوان «ساخت اروپا» وضع کند و دسترسی شرکت‌ها به برخی طرح‌های یارانه‌ای و قراردادهای تدارکات عمومی را به استفاده به میزان کافی از کالاها و قطعات تولیدشده در داخل اروپا مشروط سازد. یکی از اهداف این اقدام، حمایت از صنایع اروپایی در برابر کالاهای چینی ارزان‌قیمت و باکیفیت، از جمله خودروهای هیبریدی و برقی است.»

«سقف بدهی دولت»؛ اهرم قوی مجلس نمایندگان آمریکا برای مهار ترامپ در ادامه جنگ علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ « در واشنگتن هیچ‌کس درباره سقف بدهی دولت فدرال صحبت نمی‌کند و دقیقا به همین دلیل است که این موضوع شایسته توجه است. بخش عمده بحث‌های پیش از انتخابات درباره اقداماتی که مجلس نمایندگان با اکثریت دموکرات می‌تواند برای مهار ماجراجویی دونالد ترامپ در ایران انجام دهد، بر قطعنامه‌های محدودکننده اختیارات جنگی رئیس‌جمهور، احضاریه‌های کنگره و جلسات استماع متمرکز بود. جای تعجب نیست که هر سه ابزار با مانع یکسانی روبه‌رو هستند: وتوی رئیس‌جمهور؛ وتویی که اکثریت جدید کنگره آرای دوسوم نمایندگان لازم برای لغو آن را در اختیار نخواهد داشت.»

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا: یک تغییر و تحول کنترل‌شده

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، اگرچه می‌تواند موقعیت سیاسی ترامپ را تضعیف و بر روند تصمیم‌گیری‌های داخلی و خارجی واشنگتن اثر بگذارد، اما به‌دلیل تداوم اجماع دوحزبی درباره مهار روسیه و چین، لزوما به تغییر بنیادین در جهت‌گیری سیاست خارجی آمریکا منجر نخواهد شد.»

آینده‌ای برای خلیج‌فارس: تبدیل گفت‌وگو به امنیت منطقه‌ای

شورای راهبردی آنلاین -رصد:‌ «امنیت خلیج‌فارس معمولا در چارچوب بازدارندگی، توانمندی نظامی و مشارکت‌های خارجی مورد بحث قرار می‌گیرد. هر سه عامل اهمیت دارند، اما وقتی بحرانی آغاز می‌شود، عاملی ساده‌تر می‌تواند تعیین‌کننده باشد: آیا دولت‌ها می‌توانند در شرایطی که هنوز اطلاعات و واقعیت‌ها روشن نیست، به‌سرعت با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؟»

تنش‌زدایی در روابط دهلی‌نو و باکو

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر وزیر امور خارجه هند به باکو، پس از تنش‌های ناشی از حمایت جمهوری آذربایجان از پاکستان، تلاشی برای مدیریت اختلافات و حفظ منافع مشترک دو کشور محسوب می‌شود.

جمهوری آذربایجان به دنبال گسترش صنایع دفاعی با کمک ترکیه و چک و رژیم اسرائیل

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جمهوری آذربایجان با توافقاتی با ترکیه، چک و رژیم اسرائیل به دنبال بومی سازی تولید تجهیزات نظامی است و می‌خواهد باکو را از یک واردکننده به تولیدکننده سلاح تبدیل کند.»‌

Loading

پیامدهای منطقه‌ای افول داعش

۱۳۹۵/۰۶/۱۵ | نمای راهبردی

شورا آنلاین – یادداشت: ورود داعش به مرحله افول و یا فروپاشی احتمالی آن، تبعات ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک گسترده‌ای برای منطقه به‌همراه خواهد داشت و تبدیل شدن این گروه به یکی از مهم‌ترین کارگزاران تروریستی در منطقه و جهان دور از ذهن نخواهد بود.

*حسین مفیدی احمدی

نشانه‌های زیادی از ورود داعش به مرحله افول سریع و فروپاشی سرزمینی وجود دارد. این گروه بخش‌های مهمی از سرزمین‌های تحت کنترلش را ازدست داده؛ در چند جبهه و با ائتلاف‌های منطقه‌ای و جهانی عملاً رقیب ازجمله ائتلاف‌های به رهبری آمریکا و روسیه درحال نبرد است؛ با کاهش نیرو(1) مواجه است و ناتوان از جذب نیروی جدید است و با کاستی‌های مالی(2)، سازمانی و نظامی گسترده‌ای دست به گریبان است.

با وجود این، ورود داعش به مرحله افول و یا فروپاشی احتمالی آن، تبعات ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک گسترده‌ای برای منطقه به‌همراه خواهد داشت. به‌نظر می‌رسد برجسته‌تر شدن عملیات نظامی غیرمتعارف داعش، تقویت حوزه عمل القاعده و همچنین تبدیل شدن مسئله کردی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده ائتلاف‌ها، مناسبات و تعارضات منطقه‌ای را باید از مهم‌ترین پیامدهای افول و یا سقوط داعش درنظر بگیریم.

با کاهش توان نظامی متعارف داعش، احتمالا حرکت این گروه به سمت کنش‌های غیرمتعارف و تروریستی فزونی خواهد یافت. نکته مهم دیگر آن است قدرت‌یابی داعش همزمان ریشه درهم‌کنش عوامل عینی و ذهنی حاکم بر کشورهای منطقه دارد. مهم‌ترین عوامل عینی قدرت‌یابی داعش، ناکارآمدی دولت‌ها؛ غیرفراگیر بودن ساختار حکمرانی؛ شرایط نامساعد اجتماعی ـ اقتصادی و ضعف روند دولت ـ ملت‌سازی در کشورهای منطقه و همچنین پیامدهای مداخلات نظامی خارجی بوده است.

مهم‌ترین عامل ذهنی قدرت‌یابی داعش نیز ایدئولوژی و نوع قرائت آن از اسلام است که جذابیت آن تا حدود زیادی ریشه در عوامل عینی چون فقدان نظام‌های حکمرانی فراگیر در منطقه ازجمله در سوریه و عراق دارد.

بدیهی است تا زمانی ‌که در شرایط عینی مورد اشاره در منطقه تغییر محسوسی صورت نگیرد، ایدئولوژی داعش برای انجام عملیات تروریستی به حد کافی جذابیت خواهد داشت.

با توجه به این مسئله و همچنین با عنایت به طبیعت به‌شدت غیرمتمرکز داعش، تبدیل شدن این گروه به یکی از مهم‌ترین کارگزاران تروریستی در منطقه و جهان دور از ذهن نخواهد بود.

به‌نظر می‌رسد رهبران داعش نیز خود را برای این مرحله آماده می‌کنند؛ به‌عنوان مثال یکی از مقامات داعش در یکی از پایگاه‌های اینترنتی منتسب به این گروه، بیان داشته که «درحالی‌که ساختارهای اصلی ما در عراق و سوریه تحت فشار قرار دارند، برخی از ساختارهای مالی، رسانه‌ای و فرماندهی ما به کشورهای دیگر منتقل خواهند شد».(3)

از جمله پیامدهای احتمالی افول داعش می‌تواند سر برآوردن مجدد القاعده باشد. از زمان شروع قیام‌های عربی، القاعده رشدی ثابت و به‌دور از توجهات رسانه‌ای و امنیتی داشته است. راهبرد اصلی القاعده در این دوره، راهبرد محلی‌سازی و به تصویر کشیدن خود به‌عنوان بخشی حیاتی از مبارزات مردم در سوریه، یمن و لیبی بوده است.(4)

در ضمن پس از ظهور داعش، القاعده همواره در تلاش بوده است خود را به‌عنوان آلترناتیوی برای داعش معرفی کند که با این تفاوت که فاقد قساوت آن می‌باشد. بنابراین انتقال بخشی از پتانسیل داعش به القاعده ممکن خواهد بود.

شاید بتوان مهم‌ترین پیامد افول و یا سقوط داعش را تبدیل شدن مسئله کردی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده ائتلاف‌ها، مناسبات و تعارضات منطقه‌ای دانست.

بعد از تأسیس خلافت داعش، کنش‌های نظامی کردها، در کنار پایداری ایران در حمایت از دولت‌های عراق و سوریه از مهم‌ترین عوامل تحدید نفوذ داعش و به بن‌بست رسیدن گسترش جغرافیایی این گروه در منطقه بوده است.

در واقع انعطاف‌پذیری کشورهایی چون روسیه و آمریکا درقبال کنش‌ها و عملیات نظامی کردهای سوریه، تا حدود زیادی ریشه در ظرفیت‌های نظامی زمینی قابل توجه آنها برای مقابله با داعش داشته است. البته افزایش قدرت چانه‌زنی روسیه در برابر ترکیه نیز از دیگر عوامل حمایت روسیه از کردهای سوریه بوده است.

با افول داعش و کم شدن اهمیت ژئوپلیتیک کردها، مسئله کردی احتمالا به یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر رقابت‌ها، ائتلاف‌سازی‌ها و مناقشات منطقه‌ای تبدیل خواهد شد.

این مسئله از آنجا اهمیت می‌یابد که به‌نظر می‌رسد کردها نیز به‌آسانی قصد چشم‌پوشی از فرصت تاریخی که تحولات پسابهار عربی دراختیارشان قرار داده را نخواهند داشت.

به‌عنوان مثال نزدیک شدن بیشتر مواضع و سیاست‌های ترکیه و ایران درقبال مسائل سوریه در چهارچوب خط قرمز بودن تشکیل دولت ـ ملت‌های کردی در منطقه برای ترکیه ازیک‌سو و موضع مشترک ترکیه و ایران در لزوم حفظ نظام‌های دولت ـ ملت در منطقه و ضروری بودن حل مسئله کردی در چهارچوب انگاره ایجاد نظام‌های حکمرانی فراگیر از دیگر سو، دور از ذهن نیست.

پی‌نوشت‌ها

  1. http://www.militarytimes.com/story/military/2016/02/04/new-intel-shows-isis-force-declining-iraq-syria/79819744/
  2. http://www.mirror.co.uk/news/world-news/isis-isolated-decline-after-losing-7568046
  3. https://www.washingtonpost.com/world/national-security/inside-isis-quietly-preparing-for-the-loss-of-the-caliphate/2016/07/12/9a1a8a02-454b-11e6-8856-f26de2537a9d_story.html
  4. http://nypost.com/2016/06/29/isis-may-be-on-the-decline-but-beware-al-qaeda/

*منبع: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران

بازنشر یادداشت به معنای رد یا تایید نظرات نویسنده از سوی پایگاه اینترنتی شورای راهبردی روابط خارجی نیست.

امکان همراهی با شوراآنلاین در شبکه های اجتماعی:  

0 Comments

Submit a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *