گروه طالبان روز دوشنبه 28 بهمن اعلام کرد که مذاکرات این گروه با آمریکا به پایان رسیده و سند توافقنامه صلح و ضمایم آن نهایی و به‌زودی (تا پایان ماه فوریه) امضا خواهد شد. سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر در این زمینه گفت هر دو طرف قرار است اعلامیه‌های جداگانه‌ای را منتشر کنند که در آن تاریخ امضای توافقنامه نیز تعیین شده است.

درواقع به نظر می‌رسد که بعد از 11 دور مذاکرات بین زلمای خلیل‌زاد، نماینده ویژه آمریکا در امور صلح افغانستان با طالبان، خلیل‌زاد موفق شده طالبان را قانع کند که آن‌ها نمی‌توانند تا زمانی که آمریکایی‌ها در این کشور حضور نظامی دارند امارت اسلامی خود را احیا کنند؛ ولی این شانس را دارند که از طریق سیاسی، پذیرش سازوکارهای دمکراتیک و شرکت در انتخابات (در صورت پیروز شدن) به قدرت برسند. به نظر می‌رسد که بخشی از طالبان شامل شورای کویته این خط فکری را پذیرفته و همین شورای کویته اکنون با آمریکا به تفاهم رسیده است.

بنابراین می‌توان گفت توافق اصولی بین طالبان و آمریکا حاصل شده است؛ هرچند که ممکن است در آخرین لحظه مشکلی پیش بیاید و به‌اصطلاح همه‌چیز برهم ریزد، اما واقعیت این است که در شرایط موجود احتمالاً توافقنامه صلح امضا خواهد شد.

در خصوص اهداف آمریکا از پیگیری مذاکرات صلح باید توجه داشت دونالد ترامپ از همان زمان که وارد مبارزات انتخاباتی شد یکی از موضوعاتی که مطرح کرد این بود که چرا آن‌ها در افغانستان و عراق هزینه انسانی و مالی می‌دهند. همچنین ترامپ گفته بود که در صورت ورود به کاخ سفید، خروج از عراق و افغانستان را عملیاتی خواهد کرد.

با چنین پیشینه‌ای می‌توان گفت که دونالد ترامپ اکنون در سال انتخابات ریاست جمهوری به‌شدت به یک دستاورد خارجی نیاز دارد و اگر واشنگتن بتواند با طالبان به توافق برسد و آن را امضا کند، ترامپ می‌تواند این مسئله را به‌عنوان برگ برنده در انتخابات استفاده کند.

از سوی دیگر طالبان به دنبال قدرت هستند و این در حالی است که این جریان دو خصلت دارد؛ نخست اینکه به لحاظ قومی انحصارطلب است و دیگر اینکه به لحاظ ایدئولوژیک انحصارطلب است. این دو خصلت، طالبان را برای رسیدن به تفاهم بدون آنکه به اهدافی که داشتند دست پیدا کنند در یک موقعیت دشوار قرار می‌دهد.

یکی از اهدافی که طالبان به دنبال آن هستند خروج کامل نیروهای آمریکایی و ناتو از افغانستان است ولی به نظر می‌رسد در این رابطه آن‌ها بعضاً انعطاف‌هایی از خود نشان داده‌اند. لذا آمریکا بخش اعظم نیروهایش را از افغانستان خارج می‌کند تا بتواند استفاده انتخاباتی هم از این موضوع بکند، ولی احتمالاً بخشی از نیروهای آمریکایی در پایگاه‌های این کشور باقی خواهند ماند و طالبان هم چاره‌ای جز پذیرش این موضوع ندارند.

نکته دیگری که درباره آن ابهام وجود دارد این است که تکلیف دولت کنونی کابل چه خواهد شد؛ طالبان این دولت را به رسمیت نمی‌شناسد و معتقد است که این دولت دست‌نشانده است.

اکنون انتخاباتی در افغانستان برگزار شده که در گرو مذاکرات طالبان و آمریکا است. به همین دلیل چندین ماه است که هنوز در حال شمارش آرا هستند و اختلاف‌نظرها نیز بالا است.

در این خصوص اخیراً ژنرال دوستم اعلام کرده که اگر نتایج انتخابات به سود اشرف غنی اعلام شود و تفکر گروه شمالی عملیاتی نشود در این صورت آن‌ها در شمال دولت موازی تشکیل خواهند داد. تشکیل دولت شمالی نیز به این مفهوم است که ممکن است یک جنگ داخلی دربگیرد.

با در نظر گرفتن تمام این شرایط ممکن است آمریکا طرح قبلی مبنی بر روی کار آمدن دولت موقت برای 18 ماه و به‌منظور اصلاح قانون اساسی را عملیاتی سازد؛ در چنین شرایطی طالبان نیز باید در قدرت شریک شوند و محمل قانونی پیدا کنند. همچنین ساختار قدرت هم باید تغییر پیدا کند.

لذا در مرحله فعلی می‌توان تصور کرد توافقی که بین طالبان و آمریکا حاصل شده عملیاتی شود، اما شاید در پشت پرده آن‌ها به مفادی دست پیدا کرده باشند که هنوز اعلام نشده است؛ بنابراین هنوز نمی‌توان گفت که آیا طالبان پذیرفته‌اند که بخشی از نیروهای آمریکایی در این کشور باقی بمانند یا خیر؟ و آیا طالبان قبول کرده‌اند که باقی قومیت‌ها در قدرت شریک باشند؟ البته با وجود این ابهام‌ها به نظر می‌رسد که توافق نزدیک است و احتمالاً به‌زودی امضا خواهد شد.