دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا دوشنبه هفته گذشته برای انجام نخستین سفر رسمی خود به هند وارد دهلی‌نو شد؛ سفری که علیرغم تلاش‌های ترامپ باهدف مهم جلوه دادن آن اما دستاوردهای چندانی برای واشنگتن به دنبال نداشت.

درباره اهمیت این سفر باید گفت که هند برای آمریکا کشور مهمی محسوب می‌شود و یک بازار یک میلیارد دلاری دارد. همچنین اخیراً هند به پنجمین قدرت بزرگ جهان تبدیل‌شده و انگلیس و فرانسه را نیز پشت سر گذاشته است. این کشور ظرفیت‌های وسیعی برای همکاری‌های اقتصادی و تجاری دارد. ضمن اینکه هند می‌تواند در مقابل چین، کشوری که آمریکا آن را یک تهدید فوری و مهم قلمداد می‌کند نقش موازنه‌گر را ایفا کند. درواقع آمریکا به دنبال آن است تا با استفاده از همه ظرفیت‌ها چین را مهار کند و یکی از ابزارهایش نیز تقویت نقش منطقه‌ای و بین‌المللی هند در برابر چین است.

در اسناد امنیتی آمریکا نیز به این موضوع اشاره شده و در اسناد جدید آمریکا، هند بخشی از اقیانوسیه عنوان شده است به این منظور که نقش چین را در این منطقه کاهش دهد؛ بنابراین واشنگتن تلاش دارد تا نقش هند را پررنگ‌تر کند تا از یک‌سو این کشور را در برابر چین علم کند و از سوی دیگر پاکستان را مهار کند.

این در حالی است که برای سال‌ها اولویت امنیتی آمریکا کشور پاکستان بود و خواسته‌ها و مطالبات این کشور را پیگیری می‌کرد؛ اما از زمانی که ترامپ وارد کاخ سفید شد آمریکا یک نگاه انتقادی نسبت به پاکستان پیدا کرد و از پاکستان به‌عنوان کشوری که از تروریست‌ها و افراط‌گرایان حمایت می‌کند نام می‌برند. همچنین ترامپ بارها تهدید کرده که کمک‌ها به اسلام‌آباد را قطع خواهد کرد. به‌موازات آن در سفر ترامپ، بحث همکاری علیه تروریسم با هند مطرح شد که این مسئله نیز می‌تواند فشارها را بر پاکستان افزایش دهد.

حال اینکه بتوان ارزیابی کرد که این برنامه‌ریزی‌ها و جهت‌گیری‌ها تا چه اندازه مؤثر بوده و آیا می‌تواند آنچه را که هند و آمریکا به‌عنوان افراط‌گرایی از آن نام می‌برند مهار کند، جای سؤال دارد. دراین‌بین آمریکا نیز برای هند بسیار مهم است و قابلیت‌های زیادی برای دهلی‌نو دارد. همچنین این سفر از ابعاد دیگری نیز برای طرفین حائز اهمیت است؛ نخست اینکه هند در برابر رقابت‌هایی که آمریکا با چین دارد می‌تواند از همکاری‌های اقتصادی واشنگتن برخوردار شود و هم اینکه وابستگی آمریکا به سیاست پاکستان کاهش پیدا کند.

البته باید توجه داشت به آن اندازه‌ای که دونالد ترامپ و مشاورانش پیش از سفر به هند تبلیغ می‌کردند که یک گشایش اساسی در روابط طرفین حاصل خواهد شد شاهد تحول خاصی نبودیم. درعین‌حال باوجود استقبال گسترده و بی‌سابقه‌ای که آقای نارندا مودی از ترامپ انجام داد، اما خروجی این سفر به‌اندازه تبلیغات و فضاسازی‌های طرفین نبود.

در سفر ترامپ به هند توافق تجاری امضا نشد و وعده داده شد که بعد از انتخابات 2020 این اتفاق بیفتد؛ حال آیا این توافق حاصل بشود یا خیر جای سؤال دارد.

در این سفر یک توافق فروش تسلیحاتی انجام گرفت که رقم آن متناسب با سهم هر دو کشور در بازار اسلحه بسیار ناچیز است؛‌ یک قرارداد سه میلیارد دلاری برای آمریکایی که جزء بزرگ‌ترین صادرکننده‌های سلاح در جهان است و هند که در زمره بزرگ‌ترین خریداران سلاح است، رقم قابل‌توجهی نیست.

درحالی‌که طی سفرهای مقامات آمریکایی به کشورهای عربی یا بالعکس، ارقامی که منتشر می‌شود بسیار بالاست و در سفر ترامپ به ریاض این رقم به 110 میلیارد دلار رسید.

ازاین‌جهت می‌توان گفت این سفر به لحاظ عملی دستاورد قابل‌توجهی نداشت اما به لحاظ سیاسی و پرستیژی برای ترامپ یک آورده مهم داشت. استقبال گسترده از ترامپ در دهلی‌‌نو و استفاده از تریبون در استادیوم بزرگ کریکت «موترا» در شهر احمدآباد هند به‌گونه‌ای بود که گویی در یک میتینگ انتخاباتی در حال صحبت است.