تظاهرات لبنانی‌ها در اعتراض به وضعیت اقتصادی که چند هفته‌ای به دلیل کرونا کمرنگ شده بود، از جمعه گذشته بار دیگر در خیابان‌های این کشور آغاز شد؛ علت اولیه شروع دوباره اعتراضات، افزایش نرخ برابری لیر با دلار بود به نحوی که هر دلار آمریکا به حدود ۴۰۰۰ لیر لبنان رسید.

اعتراضات گسترده در طرابلس در شمال لبنان به سرعت به جنوب این کشور و مشخصا شهر صیدا منتقل شد. معترضان در اعتراض به وضعیت اقتصادی به بانک‌ها در این کشور حمله کردند و در درگیری نیروهای امنیتی با معترضان تعدادی زخمی شدند.

در رابطه با دلایل شکل‌گیری اعتراضات در لبنان و نقش نیروهای سیاسی باید به چند نکته پرداخت؛ در وهله نخست باید توجه داشت که پس از تشکیل کابینه حسان دیاب که یک شخصیت معتدل مورد قبول همه طیف‌های سیاسی لبنان است، یک رشته عوامل در داخل و خارج به دلیل دیدگاه مثبت نخست‌وزیر جدید لبنان نسبت به حزب‌الله دست به تحرکاتی در این کشور زدند.

در داخل لبنان، ظاهرا عوامل وابسته به سعد حریری و فواد سنیوره نخست‌وزیران سابق و سمیر جعجع رئیس سابق قوات لبنانی اقدام به سازماندهی عناصر شورشگر در مناطق سنی‌نشین لبنان کردند. جریان‌های سیاسی مخالف حزب‌الله از مدت‌ها پیش درصدد سرنگونی دولت حسان دیاب برآمده بودند و در این بین آمریکا و عربستان نیز مانع ارسال کمک مالی صندوق بین‌المللی پول و اتحادیه اروپا به لبنان شدند.

در نتیجه، این فشارهای اقتصادی به کاهش شدید قیمت لیر لبنانی در مقابل دلار منجر شد؛ ضمن آنکه نرخ بیکاری و رکود اقتصادی در این کشور به شدت افزایش یافت؛ لذا عوامل آشوب‌طلب در برخی مناطق لبنان به مراکز دولتی حمله کردند تا دولت حسان دیاب را ناکارآمد جلوه دهند.

از این رو با فراخوان برخی احزاب معتدل و همسو با مقاومت اسلامی لبنان، ساکنان بیروت پایتخت این کشور دست به تظاهرات مسالمت‌آمیز زدند و خواستار محاکمه آشوب‌طلبان شدند. تقابل این دو جریان موافق و مخالف، شرایط دشواری برای کابینه حسان دیاب ایجاد کرده و اگر این کابینه نتواند این بحران را مهار کند، هرج و مرج و درگیری در آینده نزدیک سراسر لبنان را فراخواهد گرفت و این کشور وارد یک بحران اجتماعی نفس‌گیر خواهد شد.

به طور خلاصه دلیل بروز این بحران‌ها در لبنان در وهله نخست، شرایط ناپایدار اقتصادی این کشور و قطع کمک‌های مالی خارجی و صندوق بین‌المللی پول است. از آنجا که حجم بدهی‌های خارجی لبنان تاکنون بالغ بر ۸۵ میلیارد دلار شده است بنابراین این کشور نه تنها قادر به بازپرداخت دیون خود به کشورهای خارجی نیست، بلکه با کاهش شدید نقدینگی نیز مواجه شده است.

مجموعه این عوامل موجب شده است که مثلث حریری، جعجع و سنیوره برای سرنگونی دولت حسان دیاب که دیدگاه نزدیک به حزب‌الله دارد تشکیل شود تا بتوانند در آینده دولتی در تقابل با حزب‌الله تشکیل دهند.

درخصوص آینده سیاسی نخست‌وزیر لبنان نیز باید گفت که در واقع حسان دیاب با دو مشکل عمده مواجه است؛ نخست قطع کمک‌های مالی بین‌المللی است که بر اقتصاد شکننده لبنان تاثیر منفی برجای گذاشته است. موضوع دیگر نیز دیدگاه مثبت شخص نخست‌وزیر نسبت به مقاومت اسلامی لبنان است که به این دلیل قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی درصدد هستند تا از رهگذر فشار اقتصادی و مالی بر دولت دیاب، وی را مجبور به تغییر نگرش نسبت به حزب‌الله کنند.

از این رو عوامل خارجی با استفاده از جریان‌های سیاسی موجود در لبنان درصدد ایجاد شورش‌های داخلی هستند تا با سرنگونی دولت حسان دیاب،‌ زمینه بازگشت سعد حریری به قدرت را فراهم سازند. به همین دلیل ممکن است شورش‌ها در آینده گسترش یابد و اگر این اتفاق رخ دهد دولت دیاب برای پرهیز از کشتار و خونریزی ناچار به استعفا خواهد شد.

همچنین ممکن است جریان ۱۴ مارس و هشت مارس که از گذشته دچار اختلاف بودند بار دیگر اختلافات شان به سطح بالاتری برسد؛ همچنانکه پیش‌بینی می‌شود در برخی شهرها، درگیری‌ها بین طرفداران این دو جریان به کف خیابان‌ها نیز برسد.